Sahra Altı Afrika’da afetlere karşı dayanıklılık son yıllarda ölçülebilir biçimde artarken erken uyarı sistemlerine erişimdeki eşitsizlik sürmekte. Lloyd’s Register Vakfı’nın yayımladığı Dünya Risk Anketi’nin son raporuna göre 2023-2025 döneminde Afrika’nın güneyinin afet direnci puanı 4 puan, Doğu, Orta ve Batı Afrika’nın puanı ise bölge bölge 3'er puan yükseldi.
Nijerya, Kenya ve Uganda’da Hane Direnci Güçlendi
BM Afet Riskini Azaltma Ofisi (UNDRR) verileri, 2021-2025 döneminde hane halkı düzeyindeki dayanıklılık artışını sayısal olarak ortaya koyuyor: Nijerya’da 9, Kenya’da 8, Uganda’da 6 puan yükseliş kaydedildi. Bu dayanıklılık puanı yalnızca afete hazırlık planlarını değil; ailelerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilme ve gelir kaybı durumunda yaşamlarını sürdürebilme kapasitesini de içeriyor. Raporun altını çizdiği başlıca itici güçler ise internet erişiminin yaygınlaşması, hane bazındaki hazırlık düzeyinin artması ve finansal dayanıklılığın güçlenmesi oldu.
Orta ve Batı Afrika’da Her İki Kişiden Biri Uyarı Alamıyor
Tablonun karanlık yüzü erken uyarı erişiminde. Orta ve Batı Afrika’da son beş yılda afetten etkilenen yetişkinlerin yalnızca yüzde 47'si önceden uyarı aldığını bildirdi; yani bölgedeki afetzedelerin yarısından fazlası felakete hazırlıksız yakalandı. Genel dayanıklılıktaki ilerleme bu yapısal açığı kapatmaya yetmedi.
2025'te 13 Milyon Etkilendi, 3 Bin Can Kayıplandı
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün Haziran 2026'da yayımladığı “Afrika İkliminin Durumu 2025” raporu tabloyu daha da belirginleştiriyor. Kıtada 2025 yılında aşırı hava olayları ve iklim kaynaklı afetlerden en az 13 milyon kişi etkilendi, 3 binden fazla ölüm bildirildi. Raporun vurguladığı bir diğer kritik veri: Afrika ülkelerinin yalnızca yüzde 40'ında çoklu tehlikelere yönelik erken uyarı sistemi bulunuyor; yüzde 40'ından azı ise yeterli hazırlık ve müdahale kapasitesine sahip olduğunu bildirdi. Sel, kıtada en sık görülen afet türü olmaya devam ediyor. 2025'te Doğu Afrika yoğun yağış ve sellerle boğuşurken Afrika Boynuzu’nda uzun yağış mevsiminde belirgin bir yağış azalışı yaşandı; aynı bölge içinde birbirinden farklı afet risklerinin eş zamanlı var olduğu bir kez daha gözlemlendi.
