Denizlerin en efsanevi yırtıcılarından olan büyük beyaz köpek balıkları, bilim insanlarının onlarca yıldır yanıt aradığı genetik bir gizemle gündemde. Yeni araştırmalar, çözüm yerine soruları artırdı.
Büyük beyaz köpek balıkları, denizlerin tepe avcıları olarak bilinir. Ancak yeni bir genetik araştırma, bu tür hakkında hâlâ bilinmeyen çok şey olduğunu ortaya koydu. Sorun, köpek balıklarının hücre çekirdeğindeki DNA ile mitokondrilerindeki DNA arasında görülen belirgin farklılıklar.
2001’de keşfedilen bu durum, o dönem “göç ve üreme alışkanlıkları” ile açıklanmaya çalışılmıştı. Özellikle dişilerin her yıl aynı bölgede çiftleşmek için geri döndüğü (filopatri) teorisi bu farkın sebebi olarak gösterilmişti. Ancak Florida Doğa Tarihi Müzesi’nden Gavin Naylor ve ekibinin yürüttüğü son çalışma, bu teoriyi test etti ve çürüttü.
Araştırmacılar, dünya genelinde 150 büyük beyaz köpekbalığının mitokondriyal DNA’sını inceledi. Sonuçlar, nükleer DNA’nın tüm popülasyonlarda büyük ölçüde aynı olduğunu, ancak mitokondriyal DNA’nın ciddi farklılıklar gösterdiğini doğruladı.
Bu farkın kökeni, yaklaşık 10 bin yıl önceki buzul çağının sona erdiği döneme kadar uzanıyor. O dönem deniz seviyeleri düşmüş, köpekbalığı popülasyonu güney Hint-Pasifik’te küçük bir bölgede sıkışıp kalmıştı. Buzullar eridikten sonra tür yeniden yayılmış ve genetik çeşitlilik artmıştı. Günümüzde ise üç ana genetik popülasyon bulunuyor: Güney yarımkürede (Avustralya ve Güney Afrika), Kuzey Atlantik’te ve Kuzey Pasifik’te.
Ancak büyük soru hâlâ cevaplanamadı: Mitokondriyal DNA neden bu kadar farklıyken, nükleer DNA aynı kalıyor? Naylor, doğal seçilimin bu kadar küçük popülasyonda etkili olmasının düşük ihtimal olduğunu belirterek, “Bunu açıklayacak güç, kelimenin tam anlamıyla ölümcül olmalı” diyor.
Bu çalışma, büyük beyaz köpekbalıkları hakkındaki bilgimizi artırmak yerine daha da derinleştiren bir gizem ortaya çıkardı. Bilim insanları, cevabı bulmak için yeni araştırmaların şart olduğu görüşünde.