Vance’in Yorumları;
İsrail kabinesindeki aşırı sağcı üyeleri Bezalel Smotrich ve Itamar Ben-Gvir, anlaşmayı ve bizzat Trump’ı kamuoyu önünde sert bir dille eleştirdi. Netanyahu’nun da özel görüşmelerde hoşnutsuzluğunu dile getirdiği bildirildi.
Vance, Beyaz Saray brifinglerinde ve verdiği röportajlarda bu eleştirmenlere doğrudan tepki gösterdi: Trump’ı “dünyada İsrail’e sempati duyan tek devlet başkanı” olarak nitelendirdi, İsrail’in savunma silahlarının yaklaşık üçte ikisinin ABD’den geldiğini ve bunların bedelinin Amerikalı vergi mükellefleri tarafından ödendiğini hatırlattı ve “tek güçlü müttefiklerini” küstürmenin akıllıca olmayacağı konusunda uyardı.
Ayrıca İsrail’in Lübnan’daki operasyonlarının müzakereleri zorlaştırdığını da eleştirdi.
Bu, üst düzey bir ABD yetkilisinden gelen alışılmadık derecede açık ve sert bir kamuoyu eleştirisi olup, bir politika ayrılığını gözler önüne seriyor.
ABD gerilimin düşürülmesini ve diplomatik bir “kazanım” elde edilmesini isterken, İsrail İran ve Hizbullah kaynaklı varoluşsal tehditler görüyor ve azami baskı uygulanmasından yana bir tutum sergiliyor.
Stratejik bir kopuş değil, taktiksel bir anlaşmazlık.
Bu tür ittifaklarda zaman zaman kamuoyuna yansıyan tartışmalar yaşanabilir örneğin yerleşim yerleri, geçmişteki İran nükleer görüşmeleri veya Lübnan operasyonları konuları gibi..
Vance’in açıklamaları, ABD’nin yardımlar-yıllık 3,8 milyar doları aşkın askeri destek-yoluyla sahip olduğu nüfuzu vurguluyor ve İsrail’i ilişkileri koparmaya değil, ABD ile uyumlu bir çizgiye gelmeye zorluyor.
Temel bağlar korunuyor.
Paylaşılan istihbarat, ortak askeri tatbikatlar, teknoloji iş birliği - örneğin Demir Kubbe- ve ABD içinde İsrail’e yönelik güçlü siyasi destek- Demokratlar nezdinde bazı görüş değişiklikleri olsa da her iki partinin de desteği sürüyor. Şu an için tüm bunlar ilişkilerin tamamen kopmasını ihtimal dışı kılıyor.
Anlaşma, ABD'nin güvenlik taahhütlerini sona erdirmiyor.
İsrail, Gazze/Lübnan çatışmalarından sonra diplomatik olarak izole edilmiş durumda ve bu durum “tek müttefik” çerçevesini güçlendiriyor.
ABD yetkilileri Trump dahil, Netanyahu'nun yaklaşımından rahatsızlık duyduklarını ifade ettiler ancak İsrail'in temel güvenlik ihtiyaçlarını desteklemeye devam ediyorlar.
Olası Sonuçlar.
Kısa vadeli,
Daha fazla sürtüşme, Lübnan/Suriye'de olası İsrail saldırganlığı ve ABD'nin uyum için baskısı. ABD iç siyasetinde Cumhuriyetçi şahinler ve Trump'a sadıklar gürültüyü artırıyor.
Uzun vadeli,
Anlaşmanın başarısı, İran'ın uyumuna ve nükleer görüşmelere bağlı. Anlaşma sağlanır ve bölge istikrara kavuşursa, gerilimler azalabilir. Başarısız olursa, ABD İsrail'e daha yakın bir şekilde yeniden hizalanabilir. İlişkiler daha kötü durumları da atlattı örneğin, Obama dönemi İran anlaşması anlaşmazlıkları.
Özetle, Vance'in “karşılık vermesi”, bir müttefiki yönetmek için keskin bir diplomasi, bir ayrılık sinyali değil. ABD-İsrail bağı, tek bir anlaşmanın ötesine geçen karşılıklı çıkarlara dayanan, güçlü bir bağdır.