Aliço’nun Son Güreşleri 30 Mart 1940’la 21 Kasım 1940 tarihleri arasında Yeni Sabah gazetesinde yayımlanmış yazıların bir araya getirilmesiyle meydana çıkmış bir eser. Meşhur güreş yazarı Sami Karayel, Aliço’nun Son Güreşleri adlı tefrika serisinde sadece Türk yağlı güreşinin efsanevi pehlivanlarından Kel Aliço’yu değil, dönemin meşhur pehlivanlarından Koca Yusuf, Adalı Halil, Çolak Mümin ve Hergeleci İbrahim gibi isimler hakkında da kıymetli malumatlar veriyor. Sami Karayel, pek çok güreş organizasyonunda hakemlik yapmış güreşin girdi çıktısını iyi bilen bir gazeteciydi. Sözlü kültürde mevcut çok sayıda bilgiden derleyerek oluşturduğu kitapların amacını “Lâfın doğrusu, âcizane ben, Aliço’yu ve mümasillerini yazmamış, tanıtmamış olsa idim bugünkü Türk cemiyeti maatteessüf bu namdar pehlivanı ve mümasillerini tanımamış olacaktı. Ve benim gibi meraklı olup (yalnız meraklı değil bizzat yağ güreşi ve diğer güreşleri yapmışımdır) Yalnız kendi aralarında konuşulup bilinen Aliçolar, bir gün gelip haritadan ve tarihten silinecekti. Ben, bir öz Türk sıfatıyla yine bu, öz Türk sporcularını milletime tanıtmakla sonsuz bahtiyarlık ve sevinç duyuyorum” şeklinde ifade etmişti.
Aliço’nun Son Güreşleri eseri yazarın eşsiz üslubuyla yazdığı adeta bir roman tadında okunacak son derece akıcı ve keyifli bir eser. Ayrıca bugün günden güne özünden uzaklaşan ve orijinalinin kötü bir taklidine dönüşmeye başlayan yağlı güreşin özüne dönmesi noktasında gerekli olan kodları barındırıyor. Sözgelimi bugün yağlı güreşten kaldırılması gündemde olan puanlama usulünün Türk güreşine kesinlikle sokulmaması gerektiğini daha 1940 yılında büyük bir isabetle görmüş Karayel. Bir zamanlar Türk gazetelerinin en merakla okunan pehlivan tefrikalarının mümtaz örneklerinden biri olan Aliço’nun Son Güreşleri yayımlanmasından 78 yıl sonra okurlarını bekliyor.
KEL ALİÇO KİMDİR?
Kel Aliço, 1844 yılında Bulgaristan’ın Plevne ili Cerven Brjag beldesi İskar Nehri kıyısındaki Kojnare köyünde doğdu. Saçsız olduğundan dolayı “kel” lakabıyla anılan Aliço, güreşe küçük yaşlarda başlamış. Sert güreş tekniğinden dolayı “Gaddar Ali” olarak anılırmış.
1864 yılında Kırkpınar’da güreşirken Sultan Abdülaziz’in dikkatini çekerek huzur güreşlerine katılmış. Yıldız Sarayı’nda şamdancı başılığa kadar yükselmiş. Huzur güreşlerinde Abdülaziz’in başpehlivanlarından Makarnacı Hüseyin ve Arnavutoğlu Ali’yle güreştmiş. Daha sonra Kırkpınar’a katılarak Sarayiçi meydanında büyük güreşler yapmış.
Kel Aliço, Kırkpınar’da 26 yıl üst üste başpehlivan olmuş, Koca Yusuf’la berabere kaldıktan sonra başpehlivanlığı ona bırakmış. Kırkpınar’da 18 yıl başpehlivanlığı olan Adalı Halil’in de ustası olmuş. Sultan Abdulaziz’in saray pehlivanlığını yapmış, padişaha pehlivanlık öğretmiş.
Kel Aliço, 70 yaşındayken kendi öğrencisi olan Adalı Halil’in meydan okumasını kabul etmiş ve kendisinden 25 yaş küçük olan çırağını Gelibolu’da bir düğün güreşinde yarım saat içinde yenerek ne kadar güçlü olduğunu göstermiş.
Aliço, Sultan Abdulaziz’in ölümünün ardından saraydan ayrılarak yaşlılık günlerini Malkara köylerinde bekçilik yaparak geçirmiş. Kel Aliço 1922 yılında Edirne’de Tifo hastalığı nedeniyle 78 yaşında hayatını kaybetmiş. Mezarı Edirne’nin İpsala beldesinin Koyunyeri köyündedir. Her yıl 16 Mayıs’ta Kel Aliço Pehlivan’ı Anma ve Yağlı Güreş Festivali yapılmaktadır.