Uydu iletişim servislerinin ve alçak dünya yörüngesi takımyıldızlarının hızla büyümesine rağmen küresel internet trafiğinin yaklaşık yüzde 99'u okyanus tabanından geçen deniz altı fiber optik kabloları üzerinden taşınıyor. Kıtalararası veri akışını sağlayan bu hatlar, petrol ve doğal gaz boru hatları ile deniz altı enerji nakil hatlarıyla aynı deniz tabanını paylaşıyor. Jeopolitik gerilimlerin artması ve hibrit yöntemlerin yaygınlaşması bu altyapıyı risk altına sokuyor. Değerlendirmeler Atlantic Council uzmanı Elisabeth Braw’ın analizlerine dayanıyor.
Şüpheli demirleme olayları neden endişe yaratıyor?
Atlantic Council kıdemli uzmanı Elisabeth Braw, “Undersea War” başlıklı kitabında denizlerdeki gri bölge çatışmalarına dikkat çekiyor. Baltık Denizi’nden Pasifik Okyanusu’na uzanan geniş bir coğrafyada ticari gemilerin deniz tabanında demir sürüklemesi sonucu veri ve enerji bağlantılarının koptuğu vakalarda belirgin artış kaydediliyor. Kilometrelerce sürüklenen çapa ve ağırlıkların yol açtığı hasarlar, kaza görünümlü bilinçli sabotaj ihtimalini gündeme getiriyor. Kaynakta belirli bir olayın faili ya da sabotaj kanıtı yer almıyor.
Her yıl kaç kablo hasar görüyor?
Verilere göre dünya genelinde yılda ortalama 150 ila 200 deniz altı kablosu fiziksel hasara uğruyor. Braw’ın aktardığı analizlere göre hasarların yaklaşık yüzde 60'ı balıkçılık faaliyetleri ve ticari deniz taşımacılığı kaynaklı insan hatalarından kaynaklanıyor; ağır balık ağlarının tabana takılması ve kontrolsüz atılan demirler başlıca nedenler arasında. Geriye kalan daha düşük bölüm deniz altı heyelanları, depremler ve şiddetli fırtınalar gibi doğal afetlerden geliyor.
Onarım kapasitesi yeterli mi?
Kablolar genellikle derin deniz robotları ve özel donanımlı kablo döşeme gemileriyle hızla onarılıyor; ancak küresel filodaki gemi sayısının sınırlı olması operasyonel risk yaratıyor. Yüzlerce metre derinlikteki hatların tespit edilip yüzeye çekilmesi ve hassas fiber liflerin eklenmesi haftalar sürebiliyor. Kritik geçiş noktalarında birden fazla hattın aynı anda zarar görmesi hâlinde finansal sistemlerin, bulut bilişim altyapısının ve uluslararası haberleşmenin uzun süreli kesintilerle karşılaşabileceği belirtiliyor.