Çocuk yaşın üstündekiler hariç hep söyleriz: Bu nesil neleri görmedi ki? Evet, yaşça daha büyük olan nesil "darbeyi" hatta "darbeleri" gördü. Ancak dünyada 1970’li yıllarla başlayan nesil tam anlamıyla her şeyi gördü.
12 Eylül 1980 darbesiyle tarihimize yazılan kara leke hafızalarımızdaki yerini koruyor. Darbeden sonra gelen koalisyon hükûmetleri döneminde Türkiye bir arpa boyu yol alamadığı gibi sürekli geri gitti. 1999 depreminde memuruna maaş veremeyen Ecevit kabinesi ve Başbakan Ecevit’in sözleri hâlâ kulağımızda.
2002’de tek başına İktidar olan Erdoğan liderliğindeki AK Parti girdiği tüm seçim ve referandumları kazanarak büyük bir başarı kazandı. AK Parti döneminde de sancılı günler yaşandı. Partinin kapatma davası, cumhurbaşkanlığı seçimleri, Gezi olayı, Ekonomik krizler, koronavirüs salgını, ve savaşlar.
AK Parti döneminin başında çocuk olanlar şimdi birer seçmen oldu ve önceki dönemleri hiç bilmiyorlar. Kendilerine "z" kuşağı diyen bu nesil önceki dönemleri bilmedikleri için kıyas konusunda yanlış değerlendirme yapıyorlar. İşte bu nesil dâhil, onlardan daha ileri yaşlarda olan nesil bu süreçte darbe girişimi, krizler, savaşlar ve en önemlisi yıllarca anlatılabilecek ve dünyada büyük ölümlerin yaşandığı korona salgınını gördü.
Türkiye sağlık sektöründe AK Parti dönemiyle bir yol almıştı. Ve aldığı bu yolun meyvesini virüs salgınının yaşandığı günlerde gördü. Dünya ülkeleri patır patır dökülürken Türkiye mikropla tanışan çocuğunu, gencini, yaşlısını ayırt etmeksizin sağlık kuruluşlarına götürerek tedavi sürecini başlatan tek ülke oldu. Bu illetle uğraştığımız dönemlerde sağlık çalışanlarımız da cansiperane görevini yaptı. Ve gelelim bu günlere.
AK Parti döneminde önce acil kapılarında, doktor kuyruklarına hayatlarını kaybeden vatandaşlarımız artık yok. İşte bunun nedeni sağlık sektörü için de yapılan harcamalar. Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde beş yıllık kalkınma planını açıklarken sağlıkta ta önemli atılımlar olacak.
İşte bunlardan birkaçı…
Koruyucu sağlık hizmetleri güçlendirilecek
Bireylerin bedenen ve ruhen tam bir iyilik hâlinde sağlıklı yaşam sürdürmeleri, ihtiyaç hâlinde kaliteli, güvenilir, etkin, veriye dayalı süreçlerle desteklenen, hazırlık ve uyum kapasitesi yüksek, mali açıdan sürdürülebilir sağlık hizmeti sunumunun sağlanması amaçlanan plana göre, sağlıklı yaşam tarzı teşvik edilerek bulaşıcı olmayan hastalık risklerine karşı koruyucu sağlık hizmetleri güçlendirilecek.
İklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileri belirlenecek
12. Kalkınma Planı doğrultusunda, iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerinin belirlenmesi ve azaltılması için çalışmalar yürütecek. Bu konuda kurumsal kapasite güçlendirilerek, kurumlar arası iş birliği artırılacak.
Ayrıca bulaşıcı olmayan hastalıklara yönelik risk faktörlerinin azaltılması amacıyla kanser tarama programları da dâhil çeşitlendirilmiş tarama programları yaygınlaştırılacak ve böylelikle erken teşhis oranları artırılacak.
Çocuk, kadın ve üreme sağlığı hizmetlerinin güçlendirilmesi için yeni adımlar atılacak, evlilik öncesi ve yenidoğan tarama programları yaygınlaştırılarak anne ve bebek ölümlerinin azaltılması sağlanacak. Ergen sağlığı hizmetleri güçlendirilecek.
Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp uygulamalarının güvenli kullanımı yaygınlaştırılacak
Bakanlık, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp (GETAT) uygulamalarını kanıta dayalı şekilde standardize edecek. Belirlenen bu standartlar doğrultusunda GETAT'ın ulusal ve uluslararası çalışmalarla güvenli kullanımı yaygınlaştırılacak.
Takviye edici gıda ve bitkisel içerikli ürünlerin güvenli şekilde piyasaya arzını sağlayacak yeni mekanizmalar geliştirilecek.
Nadir hastalıkların tedavi ve araştırma merkezi sayısı artırılacak
Nadir hastalıklarla mücadeleye ilişkin yeni önlemler doğrultusunda, özel gereksinimi ve nadir hastalığı olan kişilere sunulan sağlık hizmetlerinin kapasitesi güçlendirilecek.
Nadir hastalıkların erken dönemde teşhisi için tarama programları geliştirilerek yaygınlaştırılacak. Nadir hastalıklara ilişkin tedavi ve araştırma merkezi sayısı artırılacak.
Evde sağlık hizmetlerine ilişkin "İzleme Takip Sistemi" geliştirilecek.
Bulaşıcı hastalıklara karşı erken uyarı sistemi
Bulaşıcı hastalıklara, ani sağlık şoklarına, afet ve acil durumlara hazırlık ve müdahale kapasitesini güçlendirmek üzere de çalışmalar yürütülecek. Bakanlıkça bulaşıcı hastalıklara yönelik mevcut tanı, takip ve erken uyarı sistemleri geliştirilecek.
Ulusal düzeyde biyolojik ürünlerin üretilmesine ve aşı üretim kapasitesinin güçlendirilmesine yönelik merkezler kurulacak. Bağışıklık kazandırma programları güçlendirilerek toplumsal farkındalık artırılacak, aşılama programları tüm risk gruplarını içerecek şekilde yaygınlaştırılacak.
Küresel salgın ve afet gibi olağanüstü durumlarda sağlık hizmet sunucularının rol ve sorumluluklarını içeren yeni yol haritaları belirlenecek, malzeme ve personel akışına ilişkin planlamalar etkin şekilde yapılacak. Acil durumlarda güvenilir bilgi akışı ve koordinasyonun sağlanmasına yönelik altyapı ve kapasite güçlendirilecek.
Birinci basamak sağlık tesislerinin daha fazla tercih edilmesi teşvik edilecek
Birinci basamak sağlık tesislerinin nitelik ve nicelik olarak geliştirilmesi yoluyla başvuran kişilerin koruyucu, önleyici, tedavi edici sağlık hizmetlerini bütüncül alabilmesi, böylece ikinci ve üçüncü basamak sağlık merkezlerine başvuruların azaltılması için adımlar atılacak.
Bu sağlık tesislerinin daha fazla tercih edilmesine yönelik teşvik mekanizmaları oluşturulacak.
Bulaşıcı olmayan hastalıklar başta olmak üzere, hastalıklara ilişkin tarama ve teşhis gibi süreçler ile kronik hastaların tedavi takiplerinde dijital uygulamaların da desteğiyle aile sağlığı merkezlerinin sorumlulukları artırılacak.
Aile hekimlikleri için yeni sistem oluşturulacak
Aile sağlığı merkezi sayısı yeni dönemde artırılacak, aile hekimlerine yönelik hizmet içi eğitimlerle alınan hizmetin etkinliği ve hizmetten duyulan memnuniyet iyileştirilecek.
Aile hekimlerinin üst basamaklara yönlendirdikleri hastaların tetkik ve tedavi sonuçlarına ilişkin geri bildirimlerini sağlayacak bir sistem oluşturularak, hizmet basamakları arasındaki etkileşim güçlendirilecek.
Sağlıklı hayat merkezlerinin sayısı artırılacak, ayrıca aile diş hekimliği uygulaması ülke genelinde yaygınlaştırılacak. Bakanlık, aile diş hekimliği birimlerinde koruyucu tedavileri tamamlanan bireylerin tedavi gereksinimlerinin ikinci basamak sağlık kuruluşlarında öncelikli karşılanmasına yönelik sevk zinciri oluşturacak.
BAHAR merkezleri yaygınlaştırılacak
Bakanlık, bağımlılıkla mücadeleye yönelik danışmanlık, tedavi, sosyal uyum ve iyileştirme hizmetlerinin bütüncül biçimde sunulmasına ilişkin yeni uygulamaları devreye alacak.
Bağımlılığın önlenmesi için farklı nüfus gruplarına yönelik farkındalık artırma çalışmaları kapsamında iyi uygulama örnekleri ve müdahale programları güçlendirilerek sürdürülecek.
Sigara bırakma poliklinikleri, bağımlılık danışma arındırma merkezleri, zorunlu tedavi kararlarının uygulandığı merkezler ile danışma, tedavi, iyileştirme ve sosyal uyum süreçlerinin bütünleşik bir şekilde sunulacağı BAHAR merkezleri farklı nüfus gruplarının hizmet alımını kolaylaştıracak şekilde yaygınlaştırılacak.
Bağımlılıkla mücadeleye ilişkin faaliyetlerin kanıta dayalı olarak tasarlanabilmesi için madde kullanım davranışlarına yönelik dönemsel araştırmalar yapılacak ve veri mahremiyeti gözetilerek kurumlar arası veri paylaşımında bulunulacak.
Tıp eğitiminin kalitesi artırılacak
Sağlıkta insan kaynağı ile fiziki altyapı nicelik ve nitelik olarak iyileştirilecek, bölgeler arası dağılımda denge sağlanacak.
Başta tıp, diş hekimliği ve eczacılık olmak üzere sağlık meslek gruplarında eğitimin kalitesi artırılacak ve uzmanlık eğitimindeki müfredatlar bilişim altyapısıyla desteklenerek ülke genelinde standart sağlanacak, sağlık alanında geleceğin ihtiyaç ve şartlarına uygun bir şekilde ve ülke ihtiyaçları göz önünde bulundurularak her alanda yeterli ve nitelikli işgücü oluşturulacak.
Ulusal düzeyde sağlık tesisi yatırım planlamalarına yönelik nesnel kriterler doğrultusunda makro planlar oluşturulacak, fiziki altyapının dengeli dağılımı sağlanacak, mevcut hastane yataklarının kullanım etkinliği yükseltilecek.
Olası afet durumlarında kesintisiz sağlık hizmeti sunumu sağlanabilmesi amacıyla sağlık tesislerinin afetlere karşı dayanıklılığı artırılacak. Uluslararası sağlıkta insan kaynağı hareketliliğinin yönetilmesine ilişkin politikalar geliştirilecek.
Yaşlı bakımında yeni model
Aktif yaşlanmaya yönelik koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinin kapasitesini iyileştirmeyi, güçlendirmeyi hedefleyen Bakanlık, yaşlı bakımında sağlık ve sosyal hizmetleri bir araya getiren bakış açısıyla yeni bir model oluşturacak. Bu kapsamda kurumlar arası koordinasyon sağlanacak.
Kronik hastalıklar için "tele sağlık" sistemleri geliştirilecek
Dijital sağlık teknolojilerinin kullanımının yaygınlaştırılmasını sağlayacak Bakanlık, hastanelerin dijitalleşme altyapısını destekleyecek, bireylerin dijital sağlık okuryazarlığını geliştirmek için çalışmalar yürütecek.
Kronik hastalıkların izlem ve takibi başta olmak üzere "tele sağlık" sistemleri geliştirilecek, ilişkili sistemlerle birlikte çalışabilirliği sağlanarak kullanımı yaygınlaştırılacak.
Sağlık harcamalarında denetim altyapısı kuvvetlendirilecek
Sağlık sisteminin mali sürdürebilirliğinin sağlanmasına yönelik hedefler kapsamında da geri ödeme sisteminde kanıta dayalı modellerin uygulanması sağlanacak. Sağlık harcamalarına ilişkin denetim altyapısı güçlendirilecek, hizmet sunum ve ilaç fiyatlarının etkin maliyet değerlendirmeleri yapılacak.
Akılcı laboratuvar ve tıbbi görüntüleme uygulamaları gerçekleştirilecek, ihtiyaç dışı tetkik, tahlil ve diğer işlemlerin azaltılması için denetim mekanizmaları oluşturulacak ve güçlendirilecek.
Üniversite hastaneleri etkin ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulacak
Üniversite hastanelerinin yönetim modeli eğitim, araştırma ve hizmet sunum fonksiyonları itibarıyla etkin ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulacak.
100 bin kişiye düşen hekim sayısı 315'e çıkarılacak
Bakanlık, yıl sonunda 240 olması öngörülen 100 bin kişiye düşen hekim sayısını 2028'de 315'e, yıl sonunda 370 olarak öngörülen 100 bin kişiye düşen hemşire ve ebe sayısını da 2028'de 500'e çıkarmayı hedefliyor.
Her 1000 canlı doğumdaki bebek ölüm hızının 9,1'den 2028'de 8,5'a, 100 bin canlı doğumdaki anne ölüm oranının 12,6'dan 12'ye, bin canlı doğumdaki sezaryen doğum oranın da 584'ten 350'ye indirilmesi hedefiyle çalışmalar yapılacak.
Öte yandan 2017'de yüzde 31,5 olarak saptanan 15 yaş ve üzeri nüfustaki obezite oranlarının 2028'de yüzde 27'ye, yüzde 12,5 olarak saptanan diyabet oranının yüzde 11'e, yüzde 32 olarak tespit edilen tütün ürünü kullanım sıklığının da yüzde 27'ye düşürülmesi hedefleri planda yer alıyor.
Sağlık sektörünün beş yıllık kalkınma planlamasında obezite, diyabet ve tütün kullanımı konusunda yapılacak çalışma dikkat çekici.
AK Parti’nin gelecekte sağlık alanında sorun olarak gördüğü bu üç başlık gerçekten de çok önemli…
Yeniden görüşmek üzere…
Hoşça kalın...