KİRA FİYATLARININ NEDENLERİ ÜZERİNE (2021-2027)

Abone Ol

Ocak 2021’de ülkedeki ortalama kira 100 metrekare bir konut için 1800 lira civarında seyrediyordu. Enflasyonun görece düşük olduğu yılın ilk yarısında kira fiyatlarındaki artış kısıtlı kaldı ancak Türk Lirasında (TL) yaşanan ani sıçrama kiracı-ev sahibi arasında tartışmaları alevlendirdi. Ocak 2021-Şubat 2023 döneminde 1800 liradan ortalama kira fiyatları 7800 liraya çıktı. Şubat 2023’teki depremler binlerce cana mal olurken yarım milyona yakın konutun yıkılmasına, zarar görmesine veya kullanılamaz hale gelmesine sebep oldu. Milyonlarca kişi deprem bölgelerinden büyük şehirlere doğru göç etti. Günümüzde deprem konutların tamamlanmasıyla pek çok kişinin yeniden konutlarında dönmesi bekleniyor. Deprem sonrası kira fiyatlarında yaşanan ani sıçrayış taleple yakından ilgili. Ankara, İstanbul ve İzmir başta olmak üzere depremzedeler kiralık konutlara yerleştiler. Bu durum özellikle büyükşehirlerdeki kiralık konut arzına kıyasla talebin yükselmesine ve ardından fiyatların artmasına neden oldu. Mevcut yüksek enflasyonda birleşen kiralık konut talebi fiyatların şişmesine ve fırsatçıların süreci tahrip etmesine sebebiyet verdi. Şubat 2023-Ocak 2026 arası dönemde ortalama kira fiyatları 7800 liradan 24 bin lira sınırına geldi. Yapılan tahminler Ocak 2027’de ortalama kira fiyatlarının 28 bin lira olması yönünde yoğunlaşıyor.

Kira fiyatlarındaki yükselişin kesilmesi ve enflasyonun tek haneye indirilmesi için mevcut ekonomi yönetimi ciddi bir mücadele yürütüyor. Konut ve kira fiyatlarını normalleştirme, artış hızını kesmek için hükümet 500 bin konut hamlesini işleme alıyor. Deprem bölgesini 3 yıl gibi kısa bir sürede yeniden inşa eden kamu vatandaşlardan herhangi bir kaynak talep etmeden süreci yürütüyor. Deprem bölgesine geri dönen kişiler büyükşehirlerde özellikle kiralar üzerinde olumlu seyre neden oluyor. 500 bin yeni konut projesi ise toplam yıllık arzın artışına katkı sunarken kentsel dönüşüm süreci devam ediyor. Birçok açıdan milyonlarca konut Türkiye’de ya inşa ediliyor ya da kentsel dönüşüme tabi tutuluyor. Bu nedenle Ocak 2026-Ocak 2027 döneminde ortalama kira fiyatları 24 binden 28 bin liraya doğru gidiyor. Geçmiş yıllara kıyasla artış hızının yavaşladığı görülen kira fiyatlarına enflasyonun düşüşü ciddi katkı sunuyor. Ancak tek haneli enflasyon tüm mevcut sorunların çözümü ve fiyat istikrarına giden yolu temsil ettiği gözden kaçmamalı.

Kira fiyatlarında yaşanan artış yönlü eğilim enflasyon, deprem ve nüfus gibi farklı bileşenlerde etkilendi. Ortalama kira fiyatlarıyla benzer şekilde konut fiyatları da yükseliş eğilimi gösterdi. Artan konut fiyatları alt ve orta gelirli grupların konuta erişimini finansmanda zorluklar nedeniyle zorlaştırdı. Bu durum kiracı sayısını artırırken geçim şartlarına negatif yansıdı. Bu nedenle konut fiyatlarından daha fazla artan kira fiyatları enflasyon nedeniyle yaşam şartlarını negatif etkiledi. Sonuç olarak 2026-2027 sürecinde çözümlenmesi beklenen kiralık konut fiyatlarının artış eğilimi geçmiş yıllara kıyasla daha az ve öngörülebilir şekilde yükselebilir. Fakat fiyat istikrarının tam anlamıyla sağlanmasıyla mevcut problemlerin hafiflemesi beklenmeli.