Ramazan ayı, toplum olarak en hassas olduğumuz dönemlerden biridir. Yardımlaşma duygusu güçlenir, insanlar daha fazla bağış yapmak, ihtiyaç sahiplerine ulaşmak ister. Ancak ne yazık ki dolandırıcılar da tam olarak bu duygusal atmosferi hedef alır. Çünkü dolandırıcılık yalnızca teknik bir mesele değil, aynı zamanda insan psikolojisini hedef alan bir manipülasyon sürecidir. Ramazan ayında artan dolandırıcılık vakalarının temelinde de bu insani hassasiyetlerin sistematik şekilde istismar edilmesi vardır.
Sahte Yardım Kampanyalarının Yükselişi
En sık karşılaştığım yöntemlerden biri sahte yardım kampanyalarıdır. Dolandırıcılar, gerçek vakıf ve dernek isimlerine benzer isimler kullanarak insanlara mesaj gönderir, telefon açar ya da sosyal medya üzerinden bağış talep eder. Özellikle “acil”, “son gün”, “yetim çocuklar”, “depremzede aileler” gibi ifadelerle insanların hızlı karar vermesini sağlarlar. Bu noktada amaç, kişinin düşünmesine fırsat vermeden duygusal tepkiyle hareket etmesini sağlamaktır.
Sms ve Whatsapp Tuzağı
Ramazan ayında vatandaşlara gelen “fitre ve zekât bağışı için tıklayın” içerikli mesajlarda ciddi artış gözlemliyorum. Bu mesajlarda yer alan bağlantılar, genellikle sahte internet sitelerine yönlendirir. Kişi bu siteye kart bilgilerini girdiğinde, aslında bağış yapmak yerine kart bilgilerini doğrudan dolandırıcılara teslim etmiş olur. Bu tür siteler çoğu zaman gerçek sitelerin birebir kopyasıdır ve ilk bakışta ayırt etmek zordur.
Sosyal Medya Üzerinden Duygusal Manipülasyon
Sosyal medya, dolandırıcılar için en etkili alanlardan biri haline gelmiştir. Özellikle hasta çocuk fotoğrafları, ağlayan aile görüntüleri veya dramatik videolar kullanılarak insanlar bağış yapmaya yönlendirilir. Ancak bu içeriklerin önemli bir kısmı ya tamamen sahte ya da başka ülkelerden alınmış görüntülerdir. İnsanlar yardım ettiğini düşünürken aslında organize bir dolandırıcılık ağını finanse etmiş olur.
Sahte Erzak Kolisi ve Kargo Tuzağı
Ramazan döneminde bir diğer yöntem ise “adınıza yardım kolisi gönderildi” şeklindeki aramalardır. Dolandırıcılar, küçük bir teslimat ücreti veya vergi adı altında ödeme talep eder. İnsanlar yardım aldığını düşünerek bu küçük ücreti öder, ancak ortada ne bir koli vardır ne de gerçek bir yardım. Bu yöntem, özellikle yaşlı vatandaşları hedef almaktadır.
Sahte Banka ve Kurum Temsilcileri
Bazı dolandırıcılar kendilerini banka görevlisi veya resmi kurum çalışanı olarak tanıtır. “Ramazan yardımı tanımlandı”, “hesabınıza destek ödemesi yapılacak” gibi ifadelerle kişisel ve finansal bilgileri talep ederler. Bu noktada vatandaşlar, yardım alacaklarını düşünerek kritik bilgilerini paylaşabilmektedir. Oysa hiçbir banka veya resmi kurum telefonla şifre ya da kart bilgisi istemez.
Dijital Ortamda Profesyonel Görünen Sahtecilik
Dolandırıcıların kullandığı yöntemler artık amatör değildir. Profesyonel hazırlanmış web siteleri, kurumsal logolar, resmi görünümlü belgeler kullanılır. Hatta bazı durumlarda gerçek kurumların isimleri ve adresleri bile birebir kopyalanır. Bu durum, dolandırıcılığı tespit etmeyi daha da zorlaştırmaktadır. Artık dolandırıcılık sadece basit bir aldatma değil, teknik ve psikolojik unsurların birleştiği organize bir suç modelidir.
En Büyük Hedef: Güven Duygusu
Dolandırıcıların asıl hedefi para değil, güvendir. Çünkü güven kazanıldığında para zaten kendiliğinden gelir. Ramazan ayında insanlar daha az şüpheci, daha fazla iyi niyetli olur. Dolandırıcılar da bu güven ortamını fırsata çevirir. Özellikle dini değerlerin kullanılması, dolandırıcılığın etkisini daha da artırmaktadır.
En Riskli Grup: Yaşlılar ve Dijital Okuryazarlığı Düşük Olanlar
Bu süreçte en büyük risk altında olan kesim, dijital sistemlere yeterince hâkim olmayan bireylerdir. Çünkü sahte bir site ile gerçek bir site arasındaki farkı anlamak her zaman kolay değildir. Dolandırıcılar özellikle yalnız yaşayan yaşlı bireyleri hedef alır. Bu nedenle aile bireylerinin bu konuda daha dikkatli ve bilgilendirici olması gerekir.
Küçük Detaylar Büyük Kayıpları Önler
Vatandaşların dikkat etmesi gereken en önemli nokta, doğrulama yapmadan hiçbir ödeme gerçekleştirmemektir. Gelen bir mesaj, arama veya bağış talebi mutlaka resmi kaynaklardan teyit edilmelidir. Özellikle internet adresinin doğruluğu, kurumun resmi olup olmadığı ve ödeme yönteminin güvenliği mutlaka kontrol edilmelidir. Küçük bir kontrol, büyük bir kaybı önleyebilir.
Ramazan Ayında Dijital Farkındalık Şart
Artık yardım etmek kadar, doğru yere yardım etmek de önemlidir. Çünkü yanlış yere yapılan her ödeme, gerçek ihtiyaç sahiplerine ulaşması gereken kaynakların dolandırıcılara gitmesi anlamına gelir. Bu durum sadece bireysel değil, toplumsal bir zarar oluşturur. Dolandırıcılıkla mücadelede en güçlü silah, teknolojiden önce farkındalıktır.
İyi Niyetin Korunması Toplumsal Bir Sorumluluktur
Ramazan ayı, dayanışmanın ve merhametin en güçlü yaşandığı dönemdir. Ancak bu değerlerin istismar edilmesine izin vermemek gerekir. İnsanların yardım etme isteği korunmalı, ancak bu süreç bilinçli şekilde yürütülmelidir. Unutulmamalıdır ki; dolandırıcıların en büyük avantajı, insanların iyi niyetidir. Bu nedenle iyi niyeti kaybetmeden, ancak bilinçli ve dikkatli hareket etmek artık bir tercih değil, zorunluluktur.