Türkiye’nin ilk nükleer santrali AkkuyuNGS’yi yapan Rosatom ve yakıt şirketi TVEL, büyük bir teknolojik altyapıya sahip. Şirket, bünyesindeki Chepetsk Mekanik Fabrikası’nda (CMP), İsviçre’de inşa edilecek ve bilim insanlarının temel parçacık fiziği ile ilgili araştırmalarını sürdürmelerini sağlayacak olan Geleceğin Dairesel Çarpıştırıcısı (FCC) için süperiletken tellerin üretimine yakında başlıyor. Üretim, geçtiğimiz Eylül ayında TVEL ve CERN tarafından imzalanan Araştırma ve Geliştirme Anlaşması doğrultusunda başladı. Anlaşma, süper iletken malzemelerin üretimi konusunda endüstriyel iş birliğini geliştirmeyi amaçlıyor.
TVEL’in Ar-Ge, Teknoloji ve Kalite’den Sorumlu Kıdemli Başkan Yardımcısı Konstantin Vergazov, konu ile ilgili şu açıklamayı yaptı: “Rosatom’un yakıt şirketi TVEL, bilimsel, teknoloji ve üretim açısından gerekli altyapıya sahiptir. CERN’esüperiletken telleri üretmek için gereken teknik özellik ve deneyim TVEL’de bulunmaktadır.”
CMP Proje Yöneticisi AndreyYeseneev, ise şu bilgileri verdi:
“Bugün, eşi görülmemiş ideal bir niyobyum-kalay teli oluşturma üzerine çalışıyoruz. Bu tür nicel özelliklere dünyada henüz hiç kimse ulaşmadı. Bu, CMP için son derece ciddi bir görev. Çalışmaların yeterlik aşamasının başarılı şekilde yürütülmesi, yılda yaklaşık 100 ton süperiletken tel üretmemizi sağlayacak.”
Ayrıca, CMP, 2018 yılının sonuna kadar dört farklı süperiletken tel versiyonu üretmesi bekleniyor. Uygulamalı süperiletkenlik, TVE’de, nükleer olmayan teknolojilerin geliştirilmesinde stratejik önceliklerden biri olarak öne çıkıyor. Süperiletken malzemeler, temel bilim projelerinin yanı sıra, MRI gibi modern tıbbi ekipmanların geliştirilmesinde vazgeçilmez konumda yer alıyor.
Dünyanın en büyük parçacık fiziği laboratuvarı CERN’de kurulacak olan Geleceğin Dairesel Çarpıştırcısı, temel parçacık fiziği ile ilgili araştırmaların sürdürülmesi için Büyük HadronÇarpıştırıcısı’nın (LHC) yerini alacak. Geleceğin Dairesel Çarpıştırcısı’nın çevre uzunluğunun 100 kilometreye ulaşması öngörülüyor. Bu büyüklükte bir bilim makinesinin oluşturulması için yüksek miktarda süperiletken tel gerekiyor.
Süper iletken tellerle yeni teknolojilere hazır mıyız? Teknoloji yerinde durmuyor. Biraz da bu alana kafa yoralım istedim.
Selam ve dua ile…