Ev kedilerinde görülen turuncu renklenmenin genetik sırrı, 60 yıl süren araştırmaların ardından nihayet çözüldü. 2024 yılında iki bağımsız araştırma ekibi, bu renklenmenin kodlayıcı olmayan bir DNA bölgesindeki 5 kilobazlık (5.000 baz çifti) silinmeden kaynaklandığını ortaya koydu.
Stanford Üniversitesi’nden genetikçi Greg Barsh ve ekibi, turuncu tüylü kedilerin deri hücrelerinde Arhgap36 adlı genin diğer kedilere göre 13 kat daha fazla RNA ürettiğini tespit etti. Araştırmacılar başlangıçta bu genin protein üreten kısmında bir mutasyon arasa da asıl farkın genin hemen öncesinde yer alan bir DNA segmentindeki silinmeden kaynaklandığını buldu.
188 KEDİ İNCELENDİ
Barsh ve ekibi, inceledikleri 188 kedinin tamamında bu silinmeyi yalnızca turuncu veya turuncu içeren renk desenine sahip olanlarda gördü. Araştırma, genin X kromozomunda yer aldığını da doğruladı. Bu da neden turuncu kedilerin çoğunlukla erkek olduğunu, dişi kedilerin ise turuncu, siyah ve beyazın karıştığı benekli desenlere (kaliko veya tortie) sahip olduğunu açıklıyor.
Dişi memelilerde, hücreler fazla gen ifadesinden kaçınmak için X kromozomlarından birini rastgele devre dışı bırakır. Bu durum, bir dişi kedinin bazı hücrelerinde turuncu geni taşıyan X aktifken, diğerlerinde bu genin olmadığı X’in aktif olmasına neden olur. Sonuç: mozaik desenli tüy yapısı.
MUTASYON SONUCU RENK DEĞİŞİYOR
Eğer nadiren bir dişi kedide iki X kromozomunda da turuncu mutasyonu varsa, bu kedi tamamen turuncu olabilir. Erkekler ise yalnızca bir X kromozomuna sahip oldukları için bu mutasyonu taşıdıklarında tamamen turuncu olurlar.
Kyushu Üniversitesi’nden Hidehiro Toh liderliğindeki ikinci ekip de aynı geni tespit etti. Bu gene bağlı olarak pigment üretiminde siyah-kahverengi eumelanin yerine kırmızı-sarı tonlarındaki feomelanin baskın hale geliyor.