Gece gökyüzünün en parlak yıldızlarından biri olan Fomalhaut, gökbilimciler için adeta bir laboratuvar görevi görüyor. Yaklaşık 440 milyon yaşındaki genç yıldız, hâlâ yoğun çarpışmalarla şekillenen kaya ve toz parçacıklarından oluşan bir enkaz diskiyle çevrili. Bu tür disklerde gezegenlerin oluştuğu biliniyor.
ALMA VE JWST’DEN ÇARPICI GÖZLEMLER
Harvard-Smithsonian Astrofizik Merkezi’nden Joshua Lovell ve Johns Hopkins Üniversitesi’nden Jay Chittidi liderliğinde yürütülen iki ayrı çalışma, Fomalhaut’un diskinde daha önce görülmemiş bir özellik keşfetti: “negatif dışmerkezlik eğilimi.”
Bu, diskin yıldızdan uzaklaştıkça daha düzenli ve daha az eliptik hale geldiği anlamına geliyor. Ayrıca diskin güneydoğu kısmı, kuzeybatıya kıyasla 4 astronomik birim daha geniş bulundu.
GÖRÜNMEYEN GEZEGENİN İZLERİ
Araştırmacılara göre bu dengesizliğin en olası açıklaması, diskin içinde gizlenen dev bir gezegen. ALMA ve James Webb Uzay Teleskobu (JWST) verileri, iki senaryoya işaret ediyor:
- Yıldızdan 109–115 AU uzaklıkta bir gezegenin diskin kenarlarını temizlemiş olması,
- Ya da 70–75 AU uzaklıkta, JWST’nin ortaya çıkardığı “ara kuşak” içinde saklanan bir gezegenin etkisi.
Bilim insanları, diskin yapısının yalnızca bu görünmez gezegenin etkisiyle açıklanabileceğini belirtiyor.
HENÜZ DOĞRUDAN GÖRÜLMEDİ
Şu anki teknoloji, bu gezegeni doğrudan tespit etmeye yeterli değil. Ancak modeller, Fomalhaut’un diskinin tarihini ve bugünkü şeklini anlamamıza büyük katkı sağladı. Araştırmacılar, ilerleyen gözlemlerle bu gizemli gezegenin gerçekten var olup olmadığının ortaya çıkarılabileceğini düşünüyor.
Lovell, “Umarız yeni ipuçlarıyla bu gezegeni gün yüzüne çıkarabiliriz” dedi.