Kanada Başbakanı Mark Carney'nin Türkiye ziyareti, iki ülke arasında "yeni bir stratejik ilişkinin başlangıcı" olacak, diye belirtti Kanada'nın Ankara Büyükelçisi Marcel Lebleu Salı günü.
"Bu gerçekten yeni bir ilişkinin başlangıcını işaret ediyor. Ziyaretin kendisi bir amaç değil. Aslında bu stratejik ilişkinin başlangıcı olduğunu söyleyebilirim," dedi Carney'nin 21-23 Ekim tarihleri arasında Türkiye'ye yapacağı ziyaret öncesinde Anadolu Ajansı'na verdiği demeçte.
Lebleu, bu vizyonun daha önce iki kez bir araya gelen Erdoğan ve Carney tarafından da paylaşıldığını söyledi.
Eylül ayında Ankara'daki görevine başlayan Lebleu, Alberta'daki Wainwright askeri üssünde hafta sonu çıkan ve dört askerin ölümüne, birkaçının da yaralanmasına neden olan yangının ardından konutundaki Kanada bayrağının yarıya indirildiğini söyledi.
Büyükelçi, bunun bir Kanada hükümet başkanının Türkiye'ye yapacağı ilk resmi ziyaret olacağını söyledi. Ayrıca, daha önce hiçbir Türk cumhurbaşkanının Kanada'ya devlet ziyareti yapmadığını da sözlerine ekledi.
Lebleu, güven mektuplarını sunduğu Türk Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmeyi hatırlatarak, görüşmelerin verimli geçtiğini ve ikili ilişkilerin güçlendirilmesinin önemini vurguladı.
"Türkiye, daha fazla yatırım yapmamız gereken bir ülke. Ekonomik yatırımdan bahsetmiyorum, ilişkilerimize daha fazla yatırım yapmaktan bahsediyorum. Stratejik ortaklık kurabileceğimiz bir ülke görüyoruz," diye ekledi.
Enerji işbirliği
Lebleu, Carney'nin ziyaretinin asıl amacının iki liderin ortak bir bildirisiyle stratejik ortaklığı resmen başlatmak olduğunu söyledi.
Ayrıca, enerji başta olmak üzere çeşitli alanlarda işbirliğini geliştirmek için bir eylem planı hazırlanacaktır.
"Enerji tedariki konusunda nasıl birlikte çalışabileceğimizi araştıracağız; bu, her ülke için zorlu bir konu haline geldi. Kanada'nın bol miktarda doğalgazı var. Bunun nasıl işleyebileceğini görmemiz gerekiyor," dedi.
Gündemin enerji, nükleer işbirliği, sürdürülebilir madencilik ve savunma sanayini kapsayacağını belirten yetkili, bunun "gerçekten iddialı bir gündem" olduğunu söyledi.
Lebleu, savunma işbirliğini bir diğer önemli unsur olarak tanımlayarak, Kanada'nın burada "büyük bir potansiyel" gördüğünü belirtti.
ASELSAN ve BAYKAR adlı Türk savunma sanayi şirketlerine yaptığı ziyaretlere değinen yetkili, şunları söyledi: "Şok oldum. 10.000 mühendisleri var. BAYKAR'ı ziyaret ettim. BAYKAR'ın çalışanlarının ortalama yaşı 29. Bu, herhangi bir Kanada standardına göre gerçekten genç bir yaş. İnanılmaz varlıklar üretiyorlar."
Serbest ticaret görüşmeleri Kasım ayında başlayacak.
Lebleu, bir diğer önemli unsurun da Türkiye-Kanada serbest ticaret anlaşması müzakerelerinin başlatılması olacağını ve görüşmelerin daha önce açıklandığı gibi Kasım ayında başlamasının beklendiğini söyledi.
İki ülke ayrıca bir hava taşımacılığı anlaşması da imzalayacaklarını belirten yetkili, mevcut bir düzenlemenin zaten iki ülke arasındaki haftalık uçuş sayısını 21'e çıkardığını kaydetti.
Lebleu, Carney ve Erdoğan'ın ekonomik işbirliği ve sanayi egemenliğinin kurulmasının öncelikli konular olduğunu açıkça belirttiğini ve bunun ortaklıklar yoluyla başarılabileceğini vurguladı.
"Egemenlik her şeyi tek başına yapmak anlamına gelmez," dedi.
Lebleu'nun belirttiğine göre, şu anda İstanbul ile Toronto, Montreal ve Vancouver arasında uçuşlar mevcut ve bunların çoğu Türk Hava Yolları tarafından gerçekleştiriliyor. Kanadalı havayolu şirketi Air Transat'ın ise 29 Ekim'de Montreal ile İstanbul arasında uçuşlara başlaması planlanıyor.
Büyükelçi, Carney'e Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand ve Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı Tim Hodgson'ın eşlik edeceğini ve Türk mevkidaşlarıyla görüşmelerinin beklendiğini söyledi.
Ülkenin resmi ihracat kredi kuruluşu olan Kanada İhracat Geliştirme Kurumu'nun (EDC) genel müdürü de heyete katılacak.
Lebleu, EDC'nin Kanada ve Türk şirketlerinin Orta Doğu ve Afrika gibi pazarlarda birlikte çalışmasına yardımcı olmak amacıyla Türk Eximbank ile bir iş birliği anlaşması imzalayacağını söyledi.
Lebleu, Kanada'nın Kasım ayında Antalya'da Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı 31. BM İklim Değişikliği Konferansı'na (COP31) yaklaşık 200 kişilik bir heyet göndermeyi beklediğini de sözlerine ekledi.
Kanada, İsrail'i 'geri adım atmaya' çağırdı.
Lebleu, "İsrail'in terörizme karşı kendini savunma hakkı vardır ve Hamas'ı kınıyoruz. Ancak bununla birlikte, Filistinlilerin de tanınması gerektiği görüşündeyiz" dedi.
Kanada'nın 2025 yılında Filistin'i devlet olarak tanıdığını ve iki devletli çözümü desteklemeye devam ettiğini söyledi.
Lebleu, Eylül ayında Fransa, İngiltere ve Kanada liderleri tarafından yapılan ve işgal altındaki Filistin topraklarındaki yasadışı yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu belirten açıklamaya atıfta bulunarak, Ottawa'nın İsrail'i tutumunu değiştirmeye zorladığını söyledi.
"İsrail hükümetine bu konuda geri adım atması için baskı yapıyoruz," diye ekledi.
Lebleu, barışçıl bir çözümün şart olduğunu vurgulayarak, farklı bakış açılarına rağmen barışın tek çözüm yolu olduğunu sözlerine ekledi.
Lebleu, insani durumu "vahim" olarak nitelendirerek, "İnsanlar acı çekiyor" dedi ve krizin ele alınmasında BM'nin önemini vurguladı.
Kanada, çatışmaların başlamasından bu yana BM kuruluşları aracılığıyla 500 milyon Kanada doları tutarında insani yardım sağladı ve Ekim ayında Filistinliler için ek 100 milyon Kanada doları tutarında bir yardım paketi daha açıkladı, diye ekledi.
Büyükelçi Türkçe öğrenmeye başladı
Lebleu, daha önce Senegal, Kolombiya ve Şili'de büyükelçilik görevlerinde bulunmuş olmanın ardından Ankara'da görev yapmaktan memnuniyet duyduğunu söyledi.
Diplomatik kariyerinde ilk kez dilini bilmediği bir ülkeye görevlendirildiğini söyleyen yetkili, gelmeden önce Türkçe dersleri aldığını da sözlerine ekledi.
"Türkçe benim dördüncü dilim olacak," dedi ve Türk misafirperverliğini "başka bir seviye" olarak nitelendirdi.
En sevdiği Türkçe deyim sorulduğunda, "Maşallah en sevdiğimdir" dedi.
Türkler ve Kanadalılar arasında kendilerini ifade etme biçimleri ve değerleri açısından farklılıklar gözlemlediğini söyledi.
Gözlemlerine göre, Türk halkı ailelerine daha bağlı görünürken, coğrafya ve bölgesel kimlik de Türkiye'de önemli bir rol oynamaktadır.
