Washington merkezli düşünce kuruluşu Institute for Progress’in (IFP) raporuna göre Çinli kurumların erişebildiği yapay zeka işlem gücü, 2026 sonundaki 4,6 milyon Nvidia H100 eşdeğerinden 2027 sonunda 8,8 milyon H100 eşdeğerine çıkarak yaklaşık ikiye katlanacak. Ancak bu kapasitenin yaklaşık yüzde 65'i ABD tasarımı çiplere dayanıyor. Rapor, Çin’in yabancı donanıma bağımlılığının sürdüğünü ve yurt dışındaki bulut altyapısının giderek kritik bir kanal hâline geldiğini ortaya koyuyor.
IFP raporu ne diyor?
IFP’nin 19 Ekim 2026'da yayımladığı “ABD’nin Çin Karşısındaki Yapay Zeka Liderliği Nasıl Artırılır” başlıklı rapor, Çin’in yapay zeka işlem kapasitesine ilişkin kapsamlı tahminler içeriyor. H100 eşdeğeri, kapasitenin Nvidia’nın veri merkezi grafik işlemcisi H100 ile kıyaslanarak ölçüldüğü bir birim.
Rapora göre ABD’nin en gelişmiş yapay zeka modelleri, Çin’dekilerden yalnızca yaklaşık 6,5 ay önde. IFP, federal hükümetin bugün uygulayabileceği bir dizi politikayla bu farkın 2027 sonuna kadar yaklaşık ikiye katlanabileceğini savunuyor.
Çin yapay zeka işlem gücünü nereden sağlıyor?
IFP, hesaplamalarında dört ayrı kanalı dikkate aldı:
- Çin’in yerli çip üretimi
- ABD çiplerinin yasal ithalatı
- Kaçak yollarla ülkeye sokulan çipler
- Çin dışındaki veri merkezlerindeki ABD çiplerine uzaktan erişim
Yasal ithalat kanalı da önemli bir paya sahip. IFP, Çin’in yasal ithalat yoluyla 2026'da toplam yaklaşık 846 bin, 2027'de ise 1,35 milyon H100 eşdeğeri işlem gücüne sahip olacağını tahmin ediyor.
Uzaktan bulut erişimi neden önemli?
Uzaktan erişim, Çin’in en hızlı büyüyen işlem gücü kaynağı. Rapora göre uzaktan erişim kapasitesinin bu yıl yaklaşık 1 milyon H100 eşdeğerinden 2027 sonunda 2,8 milyon H100 eşdeğerine yükselmesi bekleniyor. Bu veri merkezlerinin yaklaşık yüzde 75'i Güneydoğu Asya’da yoğunlaşıyor.
ABD’nin ihracat kontrolleri gelişmiş çiplerin Çin’e doğrudan satışını sınırlıyor, ancak yurt dışındaki veri merkezlerinden işlem gücü kiralanması bu kısıtlamaların dışında kalabiliyor. IFP’ye göre Çin’in 2027'deki çip stokunun kısıtlanabilir kısmının yaklaşık yarısı Çin dışındaki veri merkezlerinde bulunuyor.
ABD ile Çin arasındaki yapay zeka farkı ne kadar?
İşlem gücündeki fark, model yeteneklerindeki farka aynı oranda yansımıyor. Rapora göre ABD, yapay zeka eğitiminde kullanılan işlem gücünde Çin’e karşı yaklaşık 16 kat üstünlüğe sahip olsa da önde gelen Çin modelleri Amerikan rakiplerinin yalnızca 6,5 ay gerisinde.
Damıtma yöntemi nedir?
IFP, farkın daralmasında damıtma (distillation) yönteminin önemli rol oynadığını belirtiyor. Damıtma, bir yapay zeka modelinin daha gelişmiş bir modelin çıktılarından yararlanılarak eğitilmesi anlamına geliyor. Bu yöntem, daha az işlem gücüyle daha güçlü modellere yakın sonuçlar elde edilmesini sağlıyor.
IFP ABD’ye hangi önerilerde bulunuyor?
IFP, ABD’nin yapay zeka liderliğini artırmak için mevcut yetkilerini kullanmasını öneriyor. Kuruluşa göre yurt dışındaki çiplere uzaktan erişimin denetlenmesi ve damıtmaya karşı yasal bir koruma mekanizması en etkili araçlar arasında. IFP ayrıca ABD’li politika yapıcılara yurt dışı bulut erişimi, kaçak çipler ve yasal ihracata yönelik denetimleri sıkılaştırma çağrısında bulundu.
Çin ise yerli çip üretimine yatırımlarını artırıyor. Ancak en gelişmiş büyük dil modellerinin eğitiminde, yüksek bellek bant genişliğine sahip Nvidia çiplerinin yerini yerli alternatiflerle tam olarak doldurmakta zorlanıyor.
