DEMET İLCE / MUHABİR

Faaliyetlerinin çoğu doğal kaynak eksikliğinden kaynaklanıyordu: Bölgede çok az ağaç vardı ve neredeyse hiç taş ya da metal yoktu; bu da tuğladan yazı tabletlerine kadar her şey için kil gibi malzemeleri ustaca kullanmak zorunda oldukları anlamına geliyordu. Ancak onların gerçek dehası muhtemelen organizasyoneldi, çünkü başka yerlerde icat edilen teknolojileri uyarlama ve bunları geniş ölçekte uygulama becerisine sahiplerdi, bu da onlara komşu medeniyetlerle ticaret yapma olanağı sağlıyordu.

İşte çarktan yazıya dünyayı değiştiren 6 Sümer icadı…

1. Yazı

Tamamen kesin olmasa da, yazı sistemini ilk geliştirenlerin Sümerler olduğu muhtemeldir. MÖ 2.800'e gelindiğinde, ürettikleri ve ticaretini yaptıkları malların kaydını tutmak için yazılı iletişimi kullanıyorlardı; metinlerinin en eski kayıtları, büyük düzyazı eserlerden ziyade yalnızca sayılar ve metalardı.

Başlangıçta, esasen farklı nesnelerin çizimleri olan piktograflar kullanıldı. Piktograflar daha sonra kelimeleri ve sesleri temsil eden sembollere dönüştü. Kâtipler, sembolleri ıslak kile kazımak için keskinleştirilmiş kamışlar kullandılar ve bu daha sonra kurutularak tabletler haline getirildi. Bu yazı sistemi çivi yazısı olarak bilinmeye başlandı ve daha sonra diğer medeniyetler tarafından ödünç alınarak Orta Doğu'da yaklaşık 2000 yıl boyunca kullanıldı ve ancak Roma döneminde alfabetik formların tanıtılmasıyla değiştirildi.

2. Bakır imalatı

Sümerler, en eski değersiz metallerden biri olan bakırı 5.000 ila 6.000 yıl önce kullanan ilk kişilerdi. Bakır üretirken ok uçları, usturalar ve zıpkınlar, daha sonra da keskiler, kaplar ve testiler yapmayı başardılar. Ustalıkla hazırlanmış bu nesneler, Uruk, Sümer, Ur ve el'Ubaid gibi Mezopotamya şehirlerinin önemli ölçüde büyümesine yardımcı oldu.

Ayrıca bakır silahları ilk kez kullananlar da Sümerlerdi; bu amaçla kılıç, mızrak, gürz, sapan ve sopayı icat ettiler. Bu teknolojiler tekerleğin icadıyla birlikte askeri dünyayı da radikalleştirdi.

3. Tekerlek

Sümerler, ağır nesneleri bir araya getirip yuvarlayarak taşımak için kütüklerin dairesel bölümlerini tekerlek olarak kullanan ilk kişilerdi; Mezopotamya'dan gelen en eski tekerlek MÖ 3.500 civarına tarihleniyor.

Tekerlekli araçları icat etmediler, ancak muhtemelen ilk iki tekerlekli arabayı, bir aks oluşturmak için arabanın çerçevesinden bir delik açarak ve daha sonra bir araba oluşturmak için tekerlekleri birbirine bağlayarak geliştirdiler. Bu savaş arabaları büyük olasılıkla törenlerde veya ordu tarafından ya da kırsal kesimdeki engebeli arazide dolaşmanın bir yolu olarak kullanılıyordu.

4. Sayı sistemi

İlk insanlar, kemiklere çentikler açmak gibi basit yöntemler kullanarak sayı sayıyordu. Bununla birlikte Sümerler, bir ticaret ve vergilendirme politikası oluşturma ihtiyacından doğan, altmışlık sistem olarak bilinen 60'lık birimlere dayanan resmi bir sayı sistemi geliştirdiler. 1'i belirtmek için küçük bir kil koni, 10'u belirtmek için bir top ve 60'ı belirtmek için büyük bir kil koni kullanıldı. Abaküsün erken bir versiyonu, MÖ 2.700 ile 2.300 yılları arasında Sümerler tarafından icat edildi. Çivi yazısının gelişmesiyle birlikte kil tabletlerin üzerinde dikey işaretler kullanılmaya başlandı.

Sümerlerin ay takvimini hazırlamak için takip ettiği gece gökyüzü de büyük sayılara sembol atamayı zorunlu kıldı.

5. Monarşi

Sümerler topraklarına 'kara başlı insanların ülkesi' adını verdiler. Bu insanlar, monarşinin ilk yönetim sistemini geliştirmekten sorumluydu, çünkü ilk devletler, geniş bir bölgede yaşayan birçok insanı yönetmek için bir yöneticiye ihtiyaç duyuyordu. Monarşik sistemden önce rahipler, anlaşmazlıkların yargıcı, dini ritüellerin organizatörü, ticaretin yöneticisi ve askeri lider olarak hüküm sürüyorlardı.

Ancak meşru bir otoriteye ihtiyaç vardı ve bu nedenle hükümdarın ilahi olarak seçildiği ve daha sonra bizzat ilahi bir gücün olduğu teorisi ortaya çıktı. Onaylanan ilk hükümdar, MÖ 2.600 civarında hüküm süren Kish'li Etana'ydı.

Çanakkale Savaşları’nın yaşandığı Tarihi Gelibolu Yarımadası’nda bayram yoğunluğu Çanakkale Savaşları’nın yaşandığı Tarihi Gelibolu Yarımadası’nda bayram yoğunluğu

6. Astroloji ve ay takvimi

Sümerler, yıldızları daha sonra eski Yunanlılar tarafından gözlemlenenlere benzer şekilde ayrı takımyıldızlara göre haritalandıran ilk gökbilimcilerdi. Ayrıca çıplak gözle görülebilen beş gezegenin tanımlanmasından da sorumluydular. Çeşitli nedenlerden dolayı yıldızların ve gezegenlerin hareketlerini belgelediler. İlk olarak, gelecekteki savaşları ve şehir devletlerinin kaderini tahmin etmek için astrolojik sembolleri kullandılar ve ayrıca gün batımının başlangıcından ve yeni ayın ilk hilalinden itibaren aylarının haritasını çıkardılar.

Ay takvimi oluşturmak için ayın evreleri de kullanıldı. Yılları iki mevsimden oluşuyordu; bunlardan ilki ilkbahar ekinoksuyla başlayan yaz, diğeri ise sonbahar ekinoksuyla başlayan kıştı.

Muhabir: Demet İlce