Son Dakika

Çağımız hastalığı “stres ve öfke”

Öfkenin zaman zaman kontrol edilemeyen ve yıkıcı bir hale dönüşme potansiyeline sahip bir duygu olduğunu belirten İlahiyatçı Duman, öfkeye karşı manevi kaynaklardan istifade edilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Çağımız hastalığı “stres ve öfke”

Haber Türk-İslâm geleneğinin insan psikolojisine verdiği öneme dikkati çeken İlahiyatçı- yazar Süleyman Duman, “En başta Kur’ân-ı Kerim, insan psikolojisini görmezden gelen ve onu olduğundan üstün sayan bir yapıda değildir. Bu minvalde hatasıyla sevabıyla insana insan olarak yaklaşan bu dinin, Hz. Muhammet (sav) örnekliğinde öfke ve stres kontrolü sorunlarına çözümler sunmaktadır” dedi.

Duman, “Orta ve düşük düzeyli stres başarıyı pozitif etkileyip, kişiyi tetikte tutarak olası tehlikelere karşı hazır olmayı ve zor durumlara baş etmeyi sağlayabilir. Buna rağmen aşırı stres hem fizyolojik hem de psikolojik tahribatlara yol açabilir. Bu durum başarı ve mutluluk için bir engeldir” şeklinde ifade etti.

Öfke duygusuyla ortaya çıkan olumsuz düşünce ve davranışlar hem psikolojik, hem de toplumsal hayatı olumsuz yönde etkilemektedir. Bu bağlamda psikoloji insanın öfke duygusuyla baş edebilmesinde çözüm yolları bulmaya çalışırken de din bu konuda birtakım öneri ve tavsiyelerde bulunmaktadır. İnsanın temel duygularından birisi olan öfke duygusunun psikolojik yönü ile dini açıdan baş edebilme yolları ortaya konulmaktadır. Bireylerin öfkeyle mücadele de psikolojik çareler yanında dini çarelere de başvurmasının hem bireysel, hem de toplumsal hayata olumlu katkılar sağlayacağı söylenebilir.

Öfke ve stresle baş etmede dinin önemi

Din İnsanın hem bireysel hem toplumsal yaşamında karşılaşmış olduğu ruhsal ve maddi problemlerin aşılmasında ve baş edilmesinde önemli katkı sağlamaktadır. Allah’a olan imanın ve bağlamanın artmasıyla bireyde özsaygının ve psikolojik huzurun arttığı, depresyon, umutsuzluğunun azaldığı görülmektedir. Dinin bu yapıcı yöndeki tavsiye ve ilkelerinden yararlanarak, dini inancı sayesinde sağlam ve güçlü bir maneviyata sahip olarak, hayatın getirdiği çeşitli engeller karşısında mücadele edebilme gücü bulabilmekte, stres ve öfkeden kendisini koruyabilmektedir.

Dini inanç, tutum ve davranışlar bir taraftan depresyon, intihar, kaygı gibi birtakım olumsuz ruhi durumları engellerken ya da ortadan kaldırırken, diğer taraftan fertlerin psikolojik açıdan daha iyi olmalarını sağlamaktadır.

Gündelik hayatın içinde öfkeyle baş edebilme de dini inancın önemli katkısının olduğunu söyleyen Duman, “Zira bilindiği gibi inançlar genellikle hayatın zorlukları yenmeye yarayan anlamlara sahiptir. İnsanın çevre şartlarını değiştirip değiştirmemesinden ziyade, zorlukları yenebileceğine olan inancı oldukça önemlidir. Bununla birlikte din, insana karşılaştığı sıkıntıların karşılığını mükafât olarak alacağını vaat etmektedir” değerlendirmesinde bulundu.

Duman, İslam’a göre stresle baş etmenin yolunun tevekkül olduğunu kaydederek “Peygamberimiz (sav) Mekke’den Medine’ye hicreti sırasında güçlerinin en son yettiği yere kadar çabalamış ve hatta oldukça yüksek bir mevkide bulunan bir mağaraya sığınmışlardır. İnsan bir şeyi gerçekleştirmek istiyorsa bütün zorluklara rağmen elinden geleni yapmalıdır. Tevekkül aslında bu anlama gelmektedir Şeklinde konuştu.

Öfkeyi tedavi etme yolları

Ahiretteki akıbet üzerine düşünmenin de bu konuda bir çare olacağını söyleyen Duman, ahirette hesap vermeyi düşünmek insanın öfkeli davranışlar sergilemekten alıkoyacağını kaydetti. Bu bağlamda, insanın yaptığı her fiilin sadece dünyada değil ahirette de bir karşılığının olduğunu düşünerek, yaptığı her davranışın hesabını orada vereceğini hatırlatmaktadır diyen Duman sözlerine şu şekilde devam etti;

“İnanan insandaki ahiret düşüncesi onu yapacağı yanlış davranışları engellemesi bakımından önemlidir. Zira ahiret inancı, yani ölümden sonra hayatın devam edeceği ve esas olanın ahiret hayatı olduğu fikri, insanın yaşantısını daha bilinçli bir şekilde geçirmesine, kendisini oto kontrol sağlamasına yardımcı olur. Bu husus bireyin olumlu bir değişim ve kaliteli bir yaşam sürmesine imkân sağlar. Bu anlamıyla ölüm insan için en büyük bir nasihattir” şeklinde konuştu.

Yerilen öfkeye karşılık, Peygamberimizin pratik tedavi tavsiyelerini görüyoruz. Öncelikle fitnenin kaynağı, öfkenin baş sorumlusu olan şeytandan Allah’a sığınmayı tavsiye etmekte yine “gazap, şeytandandır, şeytan ateşten yaratılmıştır, ateş ise su ile söndürülür; biriniz öfkelendiği zaman abdest alsın” buyurarak abdest almanın öfkeyi teskin edeceğini ifade etmektedir.

Hz. Peygamber’in öfkeyi tedavi etme yöntemi olarak belirttiği tavsiyelerinden bir diğeri de, susmaktır. Bunun yanında pozisyon değiştirmeyi de tavsiye ederek “Biriniz ayakta iken öfkelenmişse, otursun. Eğer oturmak fayda vermiyorsa yatsın, uzansın” buyurmaktadır. Bir başka tavsiyesinin de sabır timsali ideal şahsiyetleri örnek almak olduğunu görüyoruz.

Sinirlendiğimiz zaman ne yapmalıyız?

  • Bildiğiniz gibi önce hastalı- ğın önüne geçmek daha önemlidir. Yan koruyucu hekimlik gibi, manevi hastalıklarımıza karşı da önceden tedbir almak gerekiyor.
  • Böyle bir durumda hemen abdest almak ve mümkünse iki rekat namaz kılmak. En azından bulunduğumuz konumu değiştirmek. Ayaktaysak oturmak, oturuyorsak, uzanmak gibi.
  • Eğer namaz kılma imkanı yoksa Kur'an-ı Kerim okumak. Yüzünden okuma fırsatınız yoksa bildiğiniz sureleri ezberden okumak. Örneğin, Nas, Felak, İhlas, Fatiha, Ayet el-Kürsi gibi.
  • Ölümü düşünmek. Çünkü ölüm bize dünyaya gelişimizi ve en önemli vazifemizin Allah’ın rızasını kazanmak olduğunu hatırlatır.
  • Huzursuzluğun, bunalımın, stresin en önemli bir kaynağı da şu güzel ifadelerle nazarımıza sunulmuş: “Bir şey ‘ma vudia leh’inde istihdam edilmezse atalete uğrar, matlup eseri göstermez.” Bir şeyin yapılış gayesi mânâsına geliyor. Gözün vazediliş, yâni yaratılış gayesi görme... Onu tatların kontrolünde kullanmaya kalkarsanız o âlete zarar verir ve rahatsız olursunuz. Her duygusunu ve hissini rıza dairesinde ve istikamet çizgisinde kullanan insanlar dünyada da bir nevi cennet hayatı yaşarlar.

Yorumlar

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.