Reklamı Kapat

Bir ulusal güvenlik sorunu: Yalan haberler

Yalan haber konusu son dönemde Türkiye’de de bir ulusal güvenlik sorunu olarak tartışılıyor ve bu alanda ortaya çıkan tehditler giderilmeye çalışılıyor. Özellikle seçim dönemleri ve kriz anlarında sosyal medya üzerinden söylem üstünlüğünü ele geçirmek isteyen aktörler, dijital alanları yoğun biçimde kullanarak gündem suikasti yapmaya çalışıyorlar.

Doç. Dr. Turgay Yerlikaya / Analiz

Konvansiyonel  güvenlik doktrinlerinde değişime yol açan dijitalleşme pratikleri, devletlerin güvenlik konseptlerinde de bir dizi değişikliği zorunlu kıldılar. Öyle ki dijital alanlar üzerinden seçmen davranışlarına etki ederek seçimlere müdahale edilebilmesi, 2016 ABD Başkanlık seçimlerinden bu yana dünya siyasetinin ana gündem maddelerinden biri olarak tartışılıyor. Algoritma ve kişiselleştirilmiş veri setlerinden hareketle kitleleri manipüle etme politikası, bu açıdan son dönemin en kritik konularından biri olarak karşımızda duruyor. Kriz siyaseti üretme açısından bir hayli elverişli zemine sahip olan internet mecraları, devletler açısından birer ulusal güvenlik sorunu haline gelmiş durumdalar. Nitekim 2015 sonrası dünyada başta Avrupa ülkeleri olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde dijital alanlara düzenleme getirme anlayışı bir ulusal güvenlik ve egemenlik (digital sovereignty) konusu olarak ele alınıyor.

YALAN HABERLERLE GÜNDEM SUİKASTI

Yalan haber konusu son dönemde Türkiye’de de bir ulusal güvenlik sorunu olarak tartışılıyor ve bu alanda ortaya çıkan tehditler giderilmeye çalışılıyor. Özellikle seçim dönemleri ve kriz anlarında sosyal medya üzerinden söylem üstünlüğünü ele geçirmek isteyen aktörler, dijital alanları yoğun biçimde kullanmaktalar. 2017 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi referandumu, 2018 yılındaki milletvekili ve cumhurbaşkanlığı seçimi, ardından 2019 yılındaki yerel seçimlerde dijital alanlar üzerinden siyasete etki edilmeye çalışıldı ve yalan haberler aracılığıyla gündem suikastları yapıldı. Benzer biçimde son haftalarda Türkiye’nin farklı noktalarında meydana gelen orman yangını ve sabotajlarının yanı sıra sel gibi doğal afetler sırasında da yalan haberler çok yoğun biçimde dolaşıma sokularak yine bir dezenformasyon siyaseti izlendi. 2023’e gidilen süreçte özellikle mülteci ve yabancı karşıtlığı üzerinden işlevsel kılınan dijital alanlar, Türkiye’nin sosyo-politik geleceği açısından açık bir ulusal güvenlik sorununa işaret ediyor.

MUHALEFET TEYİT ETMEDEN GÜNDEME SOKTU

İngiltere Savunma Bakanı Ben Wallace’ın “İngiltere’ye getirmekle yükümlü olduğumuz Afganlar için Afganistan dışındaki bölgelerde bir dizi merkez kuracağız” şeklindeki açıklamalarına ısrarla Türkiye’yi ekleyen ve Türkiye’nin önemli sayıda Afgan göçmen için bir merkez olacağı temasını kamuoyunun gündemine sokan BBC Türkçe, hiç kuşkusuz habercilik pratiğinden uzak bir yayın siyaseti izliyor. Gündem oluşturmak için yalan haber üreten ilgili medyanın, Türkiye’deki bazı muhalefet temsilcileri tarafından herhangi bir teyit mekanizmasına başvurmaksızın alımlanması da önemli bir soruna işaret ediyor. Nitekim yalan haberin dijital mecralar üzerinden dolaşıma sokulmasının ardından popüler figürler aracılığıyla kitlelere duyurulması, yalan haberin etkisini artırma konusunda önemli bir işlev görüyor. Yalan haberlerin yabancı karşıtlığını siyasi bir enstrümana dönüştüren siyaset yapıcılardan bu derece destek görmesi ise kamu otoritesi açısından önemli bir soruna işaret ediyor.

YABANCI MEDYA MUHALEFETİNİ DERİNLEŞTİRDİ

Türkiye’de cari iktidara muhalefet eden aktörlerle bütünleşik bir medya görüntüsü ortaya koyan uluslararası basın ve Türkiye temsilcileri, Türkiye’ye yönelik muhalefetlerini adım adım derinleştirdiler. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sisteminin hayata geçirildiği 2018 yılından bu güne kadar hemen her dönemde muhalif bir pozisyon sergileyen söz konusu medya kuruluşları, zamanla bu tutumu kategorik bir karşıtlığa dönüştürdüler.

AVRUPALI ÜLKELER NET TEDBİRLER ALIYOR

Batılı ülkeler bu alanlar üzerinden kendi ülkelerinin egemenliklerini tehdit edecek girişimlere karşı çok ciddi tedbirler almaktalar. Örneğin İngiltere’nin resmi iletişim düzenleyicisi olan Ofcom (Off ice of Communications) İngiltere’de yayın yapan Çin devlet televizyonu şirketinin yayın lisansını, Komünist Parti’nin televizyonun yayın politikaları üstündeki etkisi ve yaptığı propaganda faaliyetleri nedeniyle iptal etti. Benzer biçimde Almanya’da internet alanındaki habercilik çalışmalarını bir televizyon kanalı ile güçlendirmek isteyen Russia Today’e yayın lisansı verilmemekte. Rusya’nın dijital alanlar ve medya üzerinden yaptığı iddia edilen ulus-ötesi dezenformasyonlarının engellenmesi ve Putin’in propagandalarına aracılık ettiği iddiası, Russia Today’e lisans verilmemesindeki ana etken olarak tartışılıyor. Her iki örnek de egemen devletlerin kendi egemenliklerini tehdit edebilecek medya ortamları ve bu alanlar üzerinden oluşabilecek olası tehditleri ne denli ciddiye aldıklarını gösteriyor. Uzun süredir “beşinci kol” üzerinden tartışılan medya manipülasyonlarına yönelik Türkiye’nin atacağı adımlar da hiç kuşkusuz yakın gelecekte dijital egemenliğin tesis edilmesi konusunda büyük rol oynayacaktır.

BBC Türkçe ve yalan haber provokasyonu

Son dönemde Türkiye’deki medya ortamının çoğulculaşması bağlamından ziyade kriz ve yalan haberler ile gündem olan uluslararası medya ve ilgili medyaların Türkiye temsilcileri, Türkiye’ye yönelik çok yoğun bir içerik üretimi siyaseti izlemekteler. Türkiye’deki medya ortamını niceliksel olarak dönüştüren bu ilgi, medyanın çoğulculaşması açısından önemli bir katkı sunmakla birlikte son dönemde izlenen yayın politikaları itibarıyla herhangi bir egemen devletin kabul edemeyeceği bir düzlemde ilerliyor. Son dönemde Afgan mülteciler üzerinden tartışılan düzensiz göç konusu da dünyada olduğu gibi Türkiye’de de yoğun bir enformasyon akışı içerisinde haberleştiriliyor. Habercilik pratiği ile içerik üreten yabancı medya ve Türkiye temsilcileri zaman zaman da ciddi bir yalan haber siyaseti ortaya koymaktalar. Geçtiğimiz günlerde BBC Türkçe tarafından Afgan göçmenlerle ilgili yayınlanan haber, yalan haber açısından seçkin bir örneklik teşkil ediyor.

27 Ağu 2021 - 06:00 - Analiz-Yorum


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Diriliş Postası Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Diriliş Postası hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Diriliş Postası editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Diriliş Postası değil haberi geçen ajanstır.




Anket Vitor Pereira Fenerbahçe’de başarılı olur mu?