Reklamı Kapat

Dış güçler Ermenistan’ı kışkırtıyor

Azerbaycan, Türkiye ile birlikte bölgesel barışın sağlanması için yeni bir işbirliği platformunun kurulmasını ve iletişim hatlarının açılmasını istiyor. Ermenistan ve müttefikleri ise, oluşan yeni durumu hazmedemeyerek, jeopolitik mücadeleyi yeniden başlatıyor.

Dr. Cavid Veliyev / Analiz

Azerbaycan topraklarının işgalden kurtarılmasıyla sonuçlanan 44 günlük İkinci Karabağ Savaşı sonucu imzalanan 10 Kasım bildirisi, bölgede nihai barışa varmak için hem Ermenistan’a hem de bölgede geçici olarak görev yapan Rus barış birliklerine sorumluluklar yüklemiştir. 10 Kasım bildirisinden sonra bildirinin şartlarının yerine yetirilmesi ve taraflar arasında geri kalan sorunların prensipte diplomatik yolla çözülmesi için bazı olumlu adımlar atıldı. Fakat belli bir noktadan sonra bir taraftan 10 Kasım bildirisinin şartlarının tam olarak yerine getirilmediği ve diplomatik sürecin ilerleyemez hale geldiği ortaya çıktı.

MAYIN HARİTALARININ YÜZDE 25’İ DOĞRU

Bu da bölgede tekrar gerginliğin tırmanmasına neden oldu. Birçok uzman, artan bu gerginliği tarafl ar arasında devam eden diplomatik müzakerelerde üstünlük sağlama çabası olarak görse de aslında nedeni daha derinde yatıyor. Azerbaycan, müttefiki Türkiye ile bölgesel barışın sağlanması için yeni bir iş birliği platformunun kurulması ve iletişim hatlarının açılmasını savunurken bazı güçler, savaş sonrası kaybettiklerini düşündükleri jeopolitik mücadeleyi yeniden başlatıyor. Bu ise Ermenistan’ın yeniden cesaretlenmesine ve saldırgan söylemler benimsemesine neden oluyor. Özellikle mayıs ayının ikinci yarısından itibaren Ermenistan’ın gerginliği artırmaya yönelik söylemler benimsediği gözlemleniyor. Daha önce Ermenistan muhalefeti tarafından benimsenen sert söylemler, bu defa Nikol Paşinyan tarafından kullanılıyor. Bu açıklamaların dıştan gelen destek açıklamaları ile paralellik arz ettiği görülüyor. Ermenistan’ın yeni Savunma Bakanı Arşak Karapetyan’ın ordusuna Azerbaycan askerini vurma talimatını vermesi, buna paralel olarak Ermenistan-Azerbaycan sınırında ateşkes ihlallerinin artması, Ermenistan yönetiminin bölgesel iletişim hatlarının açılması için üçlü komisyondan çekilmesi, uluslararası çağrılara rağmen sınırların belirlenmesi için komisyon kurulmasına onay vermemesi, verdiği mayın haritalarının sadece yüzde 25’inin doğru olması ve iç politikada Azerbaycan ve Türkiye karşıtı söylemlerin artarak devam etmesi, diplomatik sürecin ilerlemesine engel olurken aynı zamanda bölgede gerginliğin artmasına neden oldu.

AB’DEN ERMENİSTAN’A 2,6 MİLYAR EURO DESTEK

Bu durum dışarıdan gelen destekle paralellik arz ediyor. Önce Batı’dan gelen destek, ardından Rusya’dan gelen destekle devam etti. Avrupa Birliği (AB), toprakları işgal edilen ve bu topraklardaki bütün mal varlığı yok edilen Azerbaycan’a değil de Ermenistan’a ekonomik destek sağlamaya yönelik 2,6 milyar avro yardım ayırdı. Bu durum doğal olarak Azerbaycan’ın tepkisine neden oldu. Öte yandan Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, Ermenistan’ın yeni Savunma Bakanı Arşak Karapetyan ile görüşmesinde Rusya’dan Ermenistan’a yeni silahların gönderilmeye başladığını ifade etti ve Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, Ermenistan’ın Rusya tarafından silahlandırılmasının doğru adım olduğunu savundu. Doğal olarak bu da Ermenistan’daki revizyonist yaklaşımlar ve kesimlere destek oldu. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in geçtiğimiz günlerde CNN Türk’e verdiği demeçten de anlaşıldı ki Azerbaycan, Ermenistan’da artan revizyonist yaklaşımların dışarıdan cesaret aldığının farkında.

Ermenistan yeni durumu hazmedemedi

İkinci Karabağ Savaşı’nın ardından bölgede gerginliğin hala devam etmesinin başlıca nedeni, Ermenistan ve müttefiklerinin oluşan yeni jeopolitik durumu hazmedememesidir. Dış güçler, bölgede barış ve iş birliğine destek vermek yerine Ermenistan’ı silahlandırmaya, işgalci devleti düştüğü durumdan kurtarmaya ve bir nevi Ermenistan’daki revizyonist açıklamalara destek vermekte. Halbuki Azerbaycan ve Türkiye, ister Ermenistan’a isterse de müttefiklerine herkesin kazanacağı somut iş birliği teklifl eri yaptı. Hükümetin kurulmasından sonra Paşinyan, iş birliği çağrısı yapsa da Ermenistan’ın davranışlarına baktığımızda bu çağrısının pek bir destek bulamadığını görüyoruz. Ancak son tahlilde, tarafl arın savaş sonrası askeri, ekonomik ve stratejik kapasiteleri değerlendirildiği zaman Ermenistan’ın başlayacak yeni bir diplomatik, ekonomik ve silahlanma yarışından kazançlı çıkma ihtimalinin bulunmadığını belirtebiliriz.

Karabağ Ermenilerinin ikilemi

Otuz yıllık işgal döneminde askeri cuntanın nefret söylemi altında yaşayan Karabağ Ermenileri, artık ciddi bir ikilemle karşı karşıya. Bu ikilem ya Azerbaycan vatandaşlığını kabul edip onun yasalarına saygı duymak ve bayrağının altında yaşamayı kabul etmek ya da bölgeden çekip gitmektir. Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in son açıklamasına göre Rus barış birliklerinin geçici olarak yerleştirildikleri Azerbaycan’ın Karabağ bölgesinde en fazla 25 bin Ermeni yaşıyor. Azerbaycan ise bu 25 bin kişilik nüfusa hiçbir özel statü vermeyeceğini açıkça beyan etmiş bulunuyor.

BÖLGEDE 25 BİN ERMENİ YAŞIYOR

Bölgede yaşayan 25 bin Ermeni sadece sayı açısından değil, kaynaklar açısından da hayli zayıf durumda. İkinci Karabağ Savaşı’yla Azerbaycan sadece topraklarını işgalden kurtarmadı. Aynı zamanda yer altı maden kaynaklarını, HES’lerini, barajlarını, nehirlerini, tarım alanlarını ve ormanlarını işgalden kurtardı. Bu alanlar 30 yıl boyunca işgalciler tarafından hunharca ve yasa dışı olarak kullanıldı. İkinci Karabağ Savaşı’nın ardından bu imkanlardan yoksun kalanlar ciddi su ve elektrik enerjisi kıtlığı yaşıyor. Nitekim basından edindiğimiz en son bilgilere göre, Karabağ’da yaşayan bazı Ermeniler, yaşadıkları büyük ekonomik sıkıntılar nedeniyle Azerbaycan vatandaşlığını kabul ederek onun yasaları ve bayrağı altında yaşamaya hazır olduklarını bildirmekte. Fakat Karabağ Ermenilerinin Azerbaycan’a entegrasyon sürecini de engellemeye çalışan odaklar var. Rusya barış birlikleri, mesela, 10 Kasım bildirisini nümayişkarane bir biçimde ihlal ederek bazı Ermenilerin geçici yerleştikleri bölgeye silahlı bir şekilde girmesine izin verdi. Halbuki 10 Kasım bildirisinin 4. maddesi, silahlı Ermenilerin bölgeden çıkması gerektiğini açıkça ifade ediyor. Tarafsız olması gereken Rus barış birlikleri, bu konuda Ermenistan Dışişleri Bakanlığı ile aynı açıklamaları yapmakta.

Ermenistan’ın açmazı

Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Ermenistan tarafına nihai barış anlaşması görüşmelerinin başlatılması için önerilerinin gönderildiğini belirtmişti fakat sonraki süreçte Ermenistan tarafından tırmandırılan gerginlik Cumhurbaşkanı Aliyev’in barış önerilerinin sürekli masada olmayacağını söylemesine ve Bakü’nün “hücum siyasetini” tercih etmesine neden oldu. Bu noktada Azerbaycan’ın bu siyasetin altını dolduracak çok güçlü tarihsel ve güncel imkanlara sahip olduğu söylenebilir. Bu nedenle Ermenistan’ın saldırganlaşmasının nedenlerden biri, belli bir noktaya gelmiş diplomatik sürecin devam etmesinin karşısına engeller çıkarmak fakat Azerbaycan’ın diplomatik hamleleri Ermenistan’ı ve müttefiklerini bir ikilemle karşı karşıya bırakıyor. Azerbaycan, Azerbaycan-Ermenistan arasında uluslararası alanda tanınan sınırların belirlenmesi için komisyon kurulmasını öneriyor, Ermenistan ise bunun için bazı ön şartlar koşuyor. Ermenistan, uluslararası alanda tanınmış sınırları kabul ederse Karabağ’ı hükmen Azerbaycan toprağı olarak tanımış olacak fakat iki ülke arasındaki sınırlar belirlenmediği sürece iki ülke ordularının nerede konumlanabileceği de tam olarak bilinememekte. Erivan ve müttefikleri ya Azerbaycan ve Ermenistan arasında BM tarafından belirlenmiş sınırları tanıyacak ki bunu yaptıklarında Karabağ’ı otomatik olarak Azerbaycan toprağı olarak tanımış oluyorlar ya da sınırlar belirlenmeyecek ve Ermenistan kendini sürekli güvensiz bir durumda hissedecektir.

29 Ağu 2021 - 06:00 - Analiz-Yorum


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Diriliş Postası Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Diriliş Postası hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Diriliş Postası editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Diriliş Postası değil haberi geçen ajanstır.




Anket Vitor Pereira Fenerbahçe’de başarılı olur mu?