İspanya'nın başkenti Madrid'de binlerce emekli, bugün "insan onuruna yakışır emekli aylığı" talebiyle yürüdü. "Kamu emeklilik sistemini savunun" sloganıyla düzenlenen gösteriye işçi sendikaları ve bazı sivil toplum kuruluşları da katıldı. Emekliler aylıkların enflasyona göre artırılmasını, en düşük emekli aylığının asgari ücrete eşitlenmesini ve kamu emeklilik sisteminin özelleştirilmemesini istedi.
Gösteri, yükselen yaşam maliyeti karşısında emeklilerin alım gücünün azaldığı yönündeki şikâyetlerin bir yansıması oldu. Madrid'deki yürüyüşün Fransa ve İtalya gibi diğer Avrupa ülkelerindeki emekli eylemleriyle aynı döneme denk gelmesi de dikkat çekti.
Madrid'deki emekli yürüyüşü neden yapıldı?
Yürüyüşün temel nedeni, emeklilerin aylıklarının hayat pahalılığı karşısında yetersiz kaldığı görüşü. Göstericiler, yıllık zamlara rağmen fiyat artışlarının bütçelerini zorladığını ve geçimlerini sağlamakta güçlük çektiklerini dile getirdi.
Eylemin bir diğer önemli gündemi kamu emeklilik sisteminin geleceğiydi. Katılımcılar, sistemin özelleştirilmesine yol açabilecek adımlara karşı olduklarını vurguladı.
Emekliler hangi talepleri dile getirdi?
Göstericilerin taleplerinin başlıcaları şunlar:
- Emekli aylıklarında enflasyona endeksli artış yapılması
- Kadın ve erkek emekliler arasındaki aylık farkının kapatılması
- En düşük emekli aylığının asgari ücret seviyesine çıkarılması
- Kamu emeklilik sisteminin özelleştirilmemesi
- Tüm emeklilere "insan onuruna yakışır" bir aylık bağlanması
Gösteriyi kimler destekledi?
Yürüyüşe işçi sendikaları ve bazı sivil toplum kuruluşları destek verdi. Sendika yöneticileri yaptıkları konuşmalarda, emekli aylıklarına her yıl zam yapılmasına rağmen kontrol altına alınamayan enflasyonun ve alım gücündeki erimenin emeklilerin yaşam kalitesini düşürdüğünü söyledi.
Sendika temsilcileri, geçim sıkıntısının özellikle düşük aylık alan emekliler için giderek ağırlaştığını da belirtti.
Emekliler gösteride ne söyledi?
Yürüyüşe katılan 67 yaşındaki Rosaria, emeklilerin yaşadığı sıkıntıyı şu sözlerle anlattı: "Ay sonunu getiremiyoruz. Geleceğimizle adeta kumar oynuyoruz."
Bu sözler, gösteride öne çıkan genel duyguyu yansıtıyordu. Pek çok emekli, aylıkların kâğıt üzerinde artmasına rağmen market, kira ve enerji giderlerini karşılamakta zorlandığını ifade etti.
İspanya'da ortalama emekli aylığı ne kadar?
AA'nın aktardığı verilere göre İspanya'da ortalama emekli aylığı 1.574 avro. Ancak bu ortalama, emekliler arasındaki büyük farkları gizliyor.
Ulusal Sosyal Güvenlik Enstitüsü (INSS) verilerine göre emeklilerin üçte birinden fazlası, yani yaklaşık 2,4 milyon kişi, ayda bin avrodan az aylık alıyor. Göstericilerin en düşük aylığın asgari ücrete eşitlenmesi talebi de bu tabloya dayanıyor.
İspanya'da emekli aylıklarına 2026'da ne kadar zam yapıldı?
İspanya'da emekli aylıkları 2026 yılında genel olarak yüzde 2,7 oranında artırıldı. Bu oran, 2023 emeklilik reformuyla getirilen ve artışı önceki 12 ayın ortalama enflasyonuna bağlayan formüle göre belirlendi.
En düşük emekli aylıklarına ise genel orandan daha yüksek, yüzde 7'nin üzerinde artış yapıldı. Prim ödenmeden bağlanan aylıklarda ve asgari geçim desteğinde artış oranı yüzde 11,4 oldu. Bu düzenlemeyi içeren kanun hükmünde kararname, İspanya Kongresi'nde ilk denemede onaylanmamış, yeni bir düzenlemeyle şubat 2026'da yürürlüğe girmişti. Artışlar 1 Ocak'tan geçerli olacak şekilde uygulandı.
İspanya'da asgari ücret ne kadar?
İspanya'da 2026 yılı için asgari ücret, 14 maaş üzerinden aylık brüt 1.221 avro olarak belirlendi. Bakanlar Kurulunun şubat ayında onayladığı düzenlemeyle asgari ücret bir önceki yıla göre yüzde 3,1 arttı ve 1 Ocak 2026'dan geçerli olacak şekilde uygulandı.
Bu rakam, bin avronun altında aylık alan 2,4 milyon emekliyle karşılaştırıldığında göstericilerin talebinin neden öne çıktığını gösteriyor. En düşük emekli aylığının asgari ücrete eşitlenmesi, bu emeklilerin gelirinde önemli bir artış anlamına geliyor.
Avrupa'nın başka ülkelerinde de emekli protestosu var mı?
Madrid'deki yürüyüş, Fransa ve İtalya gibi Avrupa ülkelerinde emeklilik ve sosyal haklar konusunda yapılan gösterilerle aynı döneme denk geldi. Avrupa'nın birçok ülkesinde yaşlanan nüfus, emeklilik sistemlerinin finansmanı ve yaşam maliyeti son yıllarda siyasetin ana gündem maddeleri arasında yer alıyor.
İspanya'da emekliler, özellikle 2018'den bu yana Madrid başta olmak üzere birçok kentte düzenli olarak sokağa çıkıyor. Bu eylemler, aylıkların enflasyona göre artırılması uygulamasının yeniden yasalaşmasında etkili olan baskı unsurlarından biri olarak görülüyor.
