15 Temmuz gecesi İstanbul'da o dönem adı "Boğaziçi Köprüsü" olan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Saraçhane, Çengelköy, Atatürk Havalimanı, İstanbul Emniyet Müdürlüğü Vatan Yerleşkesi, Acıbadem Türk Telekom Bölge Müdürlüğü ve Orhanlı Gişeleri gibi birçok noktada darbe girişimine karşı direniş yaşandı.
Türkiye genelinde 253 kişinin şehit, 2 bin 700'den fazla kişinin gazi olduğu o gecenin izleri, olayların yaşandığı alanlara inşa edilen müze, anıt ve anma mekanlarında yaşatılıyor.
Hafıza 15 Temmuz Müzesi, 15 Temmuz Şehitler Makamı, Saraçhane 15 Temmuz Anıtı, 15 Temmuz Şehitler Çeşmesi, Bağcılar 15 Temmuz Şehitler Anıtı ve Beşiktaş'taki 15 Temmuz Demokrasi ve Cumhuriyet Anıtı, hem yaşananları belgeleyen hem de demokrasi mücadelesinin simgesi olarak ziyaretçilerini ağırlıyor.
Hafıza 15 Temmuz Müzesi
Darbe girişiminin sembol mekanlarından biri olan 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün girişinde yer alan Hafıza 15 Temmuz Müzesi ile 15 Temmuz Şehitler Makamı, o gecenin hafızasını yaşatan mekanlar arasında bulunuyor.
15 Temmuz'un yanı sıra Türkiye ve dünyadaki darbeler ile sömürgecilik tarihinin anlatıldığı müzede, darbecilerin tankla ezdikleri bir otomobil yer alıyor.
Müzede, o gecenin atmosferini yansıtmak amacıyla 15 Temmuz gecesine ait gerçek görüntülerin, tank seslerinin ve kritik anların yansıtıldığı 3 boyutlu ve dijital projeksiyon odaları yer alıyor.
Girişindeki duvarında "Unutma" yazan, tavanında da 253 şehidi temsilen maket beyaz güvercinlerin sarkıtıldığı müzede, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın darbeye karşı durmaları için vatandaşları sokağa çağırdığı telefon görüşmedeki gazeteci Hande Fırat'ın cep telefonu sergileniyor.
Müze duvarlarına o geceye ait videolar yansıtılırken, darbecilere bedenleriyle siper olan şehitler ile gazilerin o gece giydiği ayakkabılar da özel bir köşede gösteriliyor. Şehit Astsubay Kıdemli Başçavuş Ömer Halisdemir'e ait bere ve kama da müzede sergileniyor.
Öte yandan Hafıza 15 Temmuz Müzesi'ni ise bugüne kadar yaklaşık 2 milyon kişinin ziyaret ettiği öğrenildi.
15 Temmuz Şehitler Makamı
15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün Anadolu Yakası çıkışındaki Şehitlik Parkı'na inşa edilen Şehitler Makamı'nda, her şehit için bir selvi ağacı ve gül bulunuyor.
Kenetlenmeyi, milletin birlik ve beraberliğini sembolize eden beşgen plan ve çelik kubbe şeklinde tasarlanan anıtta, şehit düşen 253 kişinin isminin yazılı olduğu kitabeler yer alıyor.
Şehitlik derecesinin önemini anlatan hüsn-i hat levhalarının yer aldığı anıtta, kubbenin tam merkezinde ise döner pozisyonda Allah'ın isimlerinden olan ve aynı zamanda şehitlere hitap eden "Hu ve Eş-Şehid" yazısı görülüyor.
Kubbenin çevrelediği basamaklı mekanın tam ortasında, canlı olan her şeyin sudan yaratıldığına ve "Bakara Suresi 156. ayetindeki, "Biz Allah'a aidiz ve nihayet O'na döneceğiz." mealine işaret eden bir havuzun yer aldığı anıt, 24 saat sela okunacak şekilde tasarlandı.
Saraçhane 15 Temmuz Anıtı
Darbe girişimi sırasında Saraçhane'deki İstanbul Büyükşehir Belediyesinin (İBB) önündeki olaylarda darbeci askerlerin ateş ettiği sırada, "ölüme abdestsiz yürümemek" için süs havuzunda abdest alıp şehadete hazırlananları temsilen "Saraçhane 15 Temmuz Anıtı" inşa edildi.
Anıtta yer alan heykeller, Hollywood stüdyolarında da kullanılan özel silikon ve fiber malzemelerle üretildi.
Heykellerdeki saç, sakal ve kıllar için gerçek insan kılı kullanılıp her biri tek tek ekildi. Bu sayede doku ve görünüm olarak tamamen gerçek insan izlenimi verildi.
Heykellerin duruşları, kıyafetleri ve o anki yüz ifadeleri, o gece bölgedeki güvenlik kameralarına yansıyan gerçek görüntülerin detaylıca incelenmesiyle bire bir aslına uygun şekilde modellendi.
Dış etkenlerden ve hava şartlarından korumak amacıyla anıtın etrafı şeffaf bir camekan ile çevrelendi.
15 Temmuz Şehitler Çeşmesi
Çengelköy'de darbe girişimi gecesi verilen destansı mücadeleyi ve şehitleri anmak adına 15 Temmuz Şehitler Çeşmesi yapıldı.
Çeşme, şehitlerin dökülen kanlarını, gökten gelen rahmeti, gözyaşlarını ve şehitleri vuran kurşunları ifade eden tüm sembollerin bir arada toplandığı bir anıt form olarak tasarlandı.
Doğal mermerden, tek parça, geleneksel teknikle işlenmiş, 35 ton ağırlığında olan çeşme "kan damlası ve gözyaşı" şeklinde inşa edildi.
Bağcılar 15 Temmuz Şehitler Anıtı
Bağcılar'da sembolik ve kavramsal mimarisiyle öne çıkan 15 Temmuz Şehitler Anıtı, 15 Temmuz gecesi farklı görüş ve kesimlerden kişilerin, darbe girişimine karşı tek yürek olmasını ve milletin kenetlenmesini simgeleyen bir tasarımla yapıldı.
Kenetlenen bu mimari formların üzerinde, bağımsızlığa karşı yapılan saldırıları temsilen kurşun, tank ve bomba figürlerinin yer aldığı anıtta, bu figürlerin, doğrudan Türkiye Cumhuriyeti'ni hedef alan tehditleri görselleştirildi.
Türk bayrağının olduğu anıtta, "Tek Millet, Tek Bayrak, Tek Vatan, Tek Devlet" yazısı yer alıyor.
15 Temmuz Demokrasi ve Cumhuriyet Anıtı
Beşiktaş'ta 15 Temmuz darbe girişimini anlatan 15 Temmuz Demokrasi ve Cumhuriyet Anıtı, 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'ne hakim Ortaköy sırtlarında inşa edildi.
Ay yıldızı gökyüzüne taşıyan 249 elin yer aldığı ve 15 Temmuz'dakiler başta olmak üzere bütün şehitleri simgeleyen anıtta, heykelin yüksekliği Cumhuriyet'in kuruluş tarihine atıfta bulunularak 1923 santimetre, Türkiye haritasının yüksekliği ise İstanbul'un fethini simgeleyecek biçimde 1453 santimetre olarak tasarlandı.
Anıt altındaki mermer kaidenin iki yüzünde, Çanakkale Savaşı, Kurtuluş Savaşı, Kore Savaşı ve Kıbrıs Barış Harekatı şehitleri ile terör şehidi askerler ve polisleri, demokrasi uğruna canlarını vermiş aydınlar ve 15 Temmuz şehitlerinin ismi yazıyor.
Anıtta bulunan eller kaidenin yanlarından toprakla bütünleşerek insanoğlunun topraktan gökyüzüne uzanan uhrevi yolculuğunu hatırlatırken, topraktan çıkan eller ise şehitleri simgeliyor.
Anıt bütünsel olarak Türk milletinin İstanbul'un fethiyle başlayan ve Cumhuriyet ile perçinlenen bağımsızlık ülküsünün sonsuza dek süreceğini sembolize ediyor.
Türkiye haritası, birlik ve beraberliği, Fatih Sultan Mehmet Han ve Cumhuriyet'in Kurucusu Mustafa Kemal Atatürk rölyefleri ise geçmişten geleceğe uzanan değerlerin bir bütün olduğuna atıfta bulunuyor.
