Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Zemin, Deprem İnceleme Müdürlüğü bünyesinde hizmet veren Sismolojik İzleme ve Deprem Eğitim Merkezi (SİDEM), 2012'de açıldı. Merkez, kent genelindeki 41 kuvvetli yer hareketi ivme ölçüm istasyonuyla 7 gün 24 saat deprem verisi kaydederken, simülatörlerle toplumsal farkındalık oluşturmayı amaçlıyor. Açıldığı günden bu yana 129 bin 550 kişiye afet eğitimi verildi.
Merkezde eğitimler nasıl veriliyor?
Yaklaşık 1 saat süren eğitimlerin ilk bölümünde teorik bilgiler aktarılıyor; deprem öncesinde alınması gereken önlemler, sarsıntı sırasında doğru davranış biçimleri ve afet sonrasında yapılması gerekenler anlatılıyor. İkinci bölümde ise üç boyutlu deprem simülatörüyle uygulama yapılıyor. Merkezde 7,6 büyüklüğündeki deprem başta olmak üzere farklı büyüklüklerdeki depremlerin üç boyutlu simülasyonu gerçekleştiriliyor.
Veriler nasıl kullanılıyor?
Kentin farklı zemin özelliklerine sahip bölgelerine yerleştirilen istasyonlardan elde edilen verilerle deprem-zemin davranış haritaları hazırlanıyor, risk analizleri yapılıyor ve afet planlamalarına katkı sağlanıyor. Büyükşehir Belediyesi ile AFAD arasındaki iş birliği kapsamında kritik tesislerin korunması ve afet sonrası müdahale süreçlerinin desteklenmesine yönelik veri altyapısı oluşturuluyor. Şube Müdürü Mustafa Yaltırak, istasyonlardan AFAD’a 7 gün 24 saat esasıyla veri aktarıldığını, bu verilerin deprem analizlerinin yanı sıra kentsel dönüşüm ve imar planlaması çalışmalarında kullanıldığını söyledi. Zemin etütleri, fay hareketleri, sıvılaşma ve heyelan risklerine ilişkin çalışmaların dirençli şehir ve kentsel dönüşüm süreçlerine bilimsel altyapı oluşturduğunu ekledi.
Eğitimlerde hangi eksiklikler görülüyor?
Yaltırak, okullarda deprem eğitimleri ve tatbikatlar düzenlediklerini, “ilk 72 saatte dışarıdan yardım gelmeyeceği varsayımı” ile mahalle sakinlerine yönelik eğitimler yaptıklarını söyledi. Eğitimlerde deprem öncesi hazırlıklara ilişkin eksiklerin belirgin biçimde görüldüğünü belirten Yaltırak, aile afet planlarının yapılmadığını, evlerde üzerine devrilebilecek dolap, ayakkabılık gibi eşyalar bulunduğunu söyledi. Deprem anında refleks olarak balkon veya merdivene yönelme, kapı eşiğinde durma ve güvenli yaşam üçgeni oluşturulamayacak alanlarda bulunma gibi hataların da görüldüğünü ifade etti.
Çevre illerden ve yurt dışından konukları ağırladıklarını belirten Yaltırak, TÜBİTAK 4004 kapsamındaki “Nehrin Çocukları Risklere Karşı Projesi”ne katılan, Sakarya’dan ve 6 Şubat 2023 depremlerinden etkilenen kentlerden gelen öğrenci ve öğretmenlerin de merkezde eğitim aldığını kaydetti. Merkezin 2012'de Çin’de “Çok Geç Olmadan Depreme Hazırlanın, Depremle Birlikte Yaşamayı Öğrenin” temasıyla dünya birinciliği ve Marmara Belediyeler Birliği’nin Altın Karınca Ödülü’nü kazandığını da aktardı.
Yaltırak ne dedi?
“Teorik veya videolardan alınan eğitimler bir yere kadar etkili oluyor. Burada uygulamalı eğitimler öne çıkıyor. Deprem öncesi risklerin azaltılarak çok büyük can ve ekonomik kaybın önüne geçilmesini hedefliyoruz” diyen Yaltırak, afetlerde otomatik doğru davranışın geliştirilmesi gerektiğini, ne kadar çok eğitim düzenlenir ve kişiye ulaşılırsa o kadar başarılı olunacağını söyledi.
