ABD'de 3 Kasım'da yapılan Kongre ara seçimlerinde Demokratlar hem Senato'da hem de Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu kazandı. Sonuç, Başkan Donald Trump'ın ikinci döneminin kalan iki yılında Washington'daki güç dengesini değiştirecek. Cumhuriyetçiler seçimlere her iki kanatta da çoğunlukla girmişti; Trump yönetimi artık yasama, bütçe ve denetim alanında güçlü bir Kongre muhalefetiyle karşılaşacak.
NBC News ve Axios gibi ABD kaynakları, Demokratların her iki kanadı da aldığını duyurdu. PBS ise Temsilciler Meclisi'ndeki sonucu Cumhuriyetçi yönetime yönelik açık bir tepki olarak niteledi. Resmî sonuçların kesinleşmesi ve yeni Kongre'nin göreve başlaması bekleniyor.
Seçim sonuçları ne anlama geliyor?
Demokratların çoğunluğu, Trump'ın başkanlık yetkilerini ortadan kaldırmıyor. Ancak vergi, federal harcamalar, enerji, sağlık ve göçmenlik gibi alanlarda yeni yasa çıkarmak için Beyaz Saray'ın Demokratlarla uzlaşması gerekecek. AA'nın değerlendirmesine göre seçim sonucu, seçmenin ekonomi, göçmenlik ve dış politika uygulamalarına yönelik memnuniyetsizliğinin yansıması olarak görülüyor.
Trump seçim sonucuna nasıl tepki verdi?
Trump, sonuçları kabul etmeye ve Demokratlarla çalışmaya hazır olduğunu söyledi. NBC News'e göre Trump aynı zamanda Demokratların geçireceği düzenlemelere veto yetkisini kullanabileceği mesajını da verdi. Axios, Trump'ın seçimi kaybeden bazı adayları eleştirmeyi planladığını aktardı. Senato Cumhuriyetçi Lideri John Thune ise Cumhuriyetçilerin Demokratların politikalarına karşı Trump'la birlikte hareket edeceğini belirtti.
Trump kararname ve veto yetkisini kullanabilir mi?
Evet. Trump, başkanlık kararnameleri çıkarmayı, federal kurumları yönlendirmeyi ve dış politikada yürütmeye tanınan yetkileri kullanmayı sürdürebilecek. Ancak kararnamelerin yargı denetimine tabi olması ve Kongre'nin harcamalar üzerindeki yetkisi bu yöntemin sınırlarını belirleyecek. Bu nedenle Trump'ın yeni ve kapsamlı yasalar yerine mevcut yetkilerine ve önceki düzenlemelerin uygulanmasına ağırlık vermesi muhtemel görülüyor.
Trump hakkında yeniden azil süreci başlatılabilir mi?
Temsilciler Meclisi'nde azil suçlamalarının kabulü için basit çoğunluk yeterli. Başkanın görevden alınması içinse Senato'da hazır bulunan üyelerin üçte ikisinin desteği gerekiyor. Demokrat Azınlık Lideri Hakeem Jeffries, yeni bir azil sürecini dışlamadıklarını söyledi. Trump bugüne kadar iki kez azil sürecinden geçti; üçüncü bir süreç gündeme gelirse bu bir ilk olacak.
Demokratlar hangi konularda soruşturma açabilir?
ABD basınına göre Demokratlar, Trump ve ailesinin ticari faaliyetlerini, Jeffrey Epstein belgelerinin açıklanma sürecini ve Savunma Bakanlığı harcamalarını inceleyebilir. Kongre komisyonları üst düzey yönetim yetkililerini ifadeye çağırabilir, resmî belge isteyebilir ve Beyaz Saray uygulamalarını kamuoyu önünde sorgulayabilir.
Federal bütçe görüşmelerinde ne olacak?
Savunma harcamaları, sınır güvenliği, sınır dışı işlemleri ve federal kurum bütçeleri, iki taraf arasındaki en sert mücadele alanı olacak. Trump'ın bu taleplerini Demokratların onayı olmadan geçirmesi zor görünüyor. Tarafların anlaşamaması halinde hükümetin kapanması ihtimali bulunuyor. Öte yandan veto yetkisi, Demokratların kendi gündemlerini yasalaştırmasını da zorlaştıracak; vetonun aşılması için her iki kanatta üçte iki çoğunluk gerekiyor.
Senato üst düzey atamalarda neyi değiştirecek?
Kabine üyeleri, büyükelçiler, federal yargıçlar ve Yüksek Mahkeme üyeleri Senato onayıyla atanıyor. Senato çoğunluğunu alan Demokratlar, Trump'ın adaylarının onay sürecini geciktirebilir ya da adaylıkları reddedebilir. Bu durumda Beyaz Saray'ın bazı atamalarda uzlaşma aramak zorunda kalması bekleniyor.
İran savaşı ve dış politika nasıl etkilenecek?
İran'a yönelik askerî politikalar ve savaşın ekonomiye etkisi, seçim kampanyasının öne çıkan başlıkları arasındaydı. Demokratların Kongre'de operasyonların kapsamı, finansmanı ve ABD askerinin bölgedeki varlığı konusunda baskıyı artırması bekleniyor. İsrail'e askerî yardım, Rusya-Ukrayna savaşı, NATO, Çin ve ticaret politikaları da Kongre'de daha yoğun tartışılacak. Yine de diplomasi, uluslararası müzakereler ve başkanlık yetkisi kapsamındaki askerî kararlarda Trump'ın kontrolü büyük ölçüde sürecek.
2028 seçimlerine giden süreç nasıl şekillenecek?
Anayasa gereği Trump 2028'de yeniden aday olamayacak. Bu durum Cumhuriyetçi Parti'de liderlik arayışını hızlandırabilir; Başkan Yardımcısı JD Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio öne çıkan isimler arasında gösteriliyor. Demokratlar için ise Kongre'nin her iki kanadını almak, 2028 hazırlığında güçlü bir zemin olarak görülüyor.
Daha önce de başkan Kongre çoğunluğunu kaybetti mi?
Evet. 1994'te Bill Clinton döneminde Cumhuriyetçiler, 2006'da George W. Bush döneminde Demokratlar Kongre'nin iki kanadında da çoğunluğu aldı. Barack Obama'nın ikinci döneminde 2014'te Cumhuriyetçiler Senato'yu da kazandı. Trump'ın ilk döneminde 2018'de ise Demokratlar Temsilciler Meclisi'ni aldı, Senato Cumhuriyetçilerde kaldı. Bu kez Demokratlar ikisini birden kazandı.
