Son Dakika

Yemen; Savaşın güney yüzü

Aslında Yemen savaşı Suudi ve İran kavgasının bir izdüşümü olarak ortada duruyor. Her zaman ki gibi İran, kendi kuvvetleri ile bir savaş sürdürmek yerine Şii yerel güçler ve örgütler üzerinden bir operasyon yapmıştı.

Ortadoğu’nun en köklü devlet geleneğine sahip olan ülkelerden biri olan İran, Persler’den günümüze politik kültüründe sağladığı 2500 yıllık devamlılık dolayısıyla eşsiz bir özgüvene sahiptir. Emperyal tarihinde, bütün Anadolu’ya, Ortadoğu’nun bir kısmına, Mısır topraklarına, Orta Asya’nın bir kısmına, hatta Güneydoğu Avrupa ve Karadeniz’in kuzeyindeki bir miktar toprağa hâkim olması, İranlılar’ın tarihi belleğinde derin bir yer etmiştir.

Arap Baharı ile başlayan siyasal-sosyal devrimleri başlarda “İslami Uyanış” olarak niteleyen İran, işin domino etkisi ile kendisine doğru gelmekte olduğu hissine kapılınca tehdidi Şam’da durdurma kararı alarak Şii jeopolitiği olarak nitelenen coğrafyadaki varlığını daha da somutlaştırdı.

Öte taraftan bölgesel ve küresel güçlerin bölgedeki hamlelerine karşı hamlelerle yanıt verme yoluna giden İran, Suudi Arabistan’ın Suriye ve Irak’ta kendisine yönelik hamlesine Yemen’de etkili bir karşı hamle ile cevap vermekten çekinmedi. Yemen'de 2015'in Mart ayında başlayan çatışmalar iç savaşa dönüştü. Ülkenin kuzeyindeki Şii Husi hareketi ülkenin batısının neredeyse tamamını ele geçirdi ve sonucunda uluslararası toplumun Cumhurbaşkanı olarak kabul ettiği Abdurabbu Mansur Hadi ise ülkeden kaçmak zorunda kaldı. Bir yanda Şii Husiler (İran destekli) yönetimi ele geçirmeye çalışırken, bir yanda da Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan'ın başını çektiği 9 Arap ülkesinin yer aldığı koalisyon, kukla hükümeti yeniden kurmak için bir askeri operasyon başlattı.

Aslında Yemen savaşı Suudi ve İran kavgasının bir izdüşümü olarak ortada duruyor. Her zaman ki gibi İran, kendi kuvvetleri ile bir savaş sürdürmek yerine Şii yerel güçler ve örgütler üzerinden bir operasyon yapmıştı. Uzun süren savaş sonunda,  Şii Husilerin "Yüksek Devrim Komitesi" Başkanı Muhammed Ali el-Husi, Birleşmiş Milletler (BM) Yemen Özel Temsilcisi Martin Griffiths ile yaptıkları görüşmeler sonrası, insansız hava araçlarıyla ve füzelerle düzenledikleri saldırıları durdurma kararı aldıklarını belirterek yeni bir adım atmış oldu. Husilerin adımı, koalisyonun, Yemen'in en işlek limanı olan ve Husilerin kontrolünde bulunan Hudeyde'deki saldırılarını durduracağını açıklamasının ardından geldi.

Hudeyde'deki koalisyon saldırılarının başını çeken Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, BM liderliğindeki müzakereleri desteklediklerini açıkladılar. Muhtemelen İran ve Suudi Arabistan arasında perde arkasında yapılan görüşmelerden sonra bu sonuca varılmış oldu.

Suudi Arabistan, Kaşıkçı cinayeti nedeniyle sıkıştığı yerden çıkana dek rahatlamak için, İran ise Amerika’nın kendisine yönelik uygulamaya başladığı ambargo nedeniyle böylesi bir karar aldılar. İki ülkede ister vekâlet ister fiili bir savaşı kaldıracak pozisyonda değiller. En azından konjonktür buna el vermiyor.

Yemen’de, BM'ye göre şu ana kadar en az 6 bin 600 sivil çatışmalarda hayatını kaybetti, 10 binden fazla sivil de yaralandı. Uluslararası yardım örgütü Savethe Children'ın (Çocukları Koruyun) verilerine göre ülkede 5,2 milyon çocuk açlık tehdidi altında bulunuyor ki bu rakam dahi durumun vahametini açıklamaya yetiyor. Yine verilere göre, Yemen'in 27 milyon olan nüfusunun dörtte üçü şu anda bir tür insani yardım olmadan yaşamını sürdüremez durumda ki bu da son yıllardaki insani krizin boyutunu göstermeye yeter de artar bir durum…

Bölgeye yönelik yeni bir hamle de Türkiye’den geldi ve Türkiye; Diyanet İşleri Başkanlığı, Memur-Sen ve İHH’nın başını çektiği bir ekiple bölgeye insani yardım ulaştırmak için kolları sıvadı. Her zaman olduğu gibi birilerinin yıktığı bir coğrafyayı Türkiye tamir etmeye çalışacak, bakalım bölgedeki bu ortam daha ne kadar sürdürülebilecek…

Yorumlar

Mustafa Örki Gūzel bir yazı olmuş tebrikler

Yazara ait diğer yazılar

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için çerez politikamızı inceleyebilirsiniz.