DEMET İLCE / MUHABİR

Bir Protestan olarak yetiştirilmiş olmasına rağmen, Clitherow sonunda Katolikliğe geçti ve Katolik rahipleri evinde barındırdı. O zamanlar Protestan I. Elizabeth'in hükümdarlığı sırasında bu, idam cezası olarak kabul ediliyordu.

Clitherow tutuklandı, yargılandı ve ölüm cezasına çarptırıldı. 29 Mart 1586'da, birçok büyük ağırlığın altında ezilerek halkın önünde idam edildi.

İşte 16. yüzyıl İngiltere'sinde Katolik inancı nedeniyle idam edilen aziz Margaret Clitherow'un hikayesi…

Yükseltilmiş Protestan

Margaret, 1553'te Margaret Middleton'da doğdu. I. Elizabeth'in taç giyme töreninden ve İngiltere Kilisesi'nin Roma'daki Katolik Kilisesi'nden ayrılmasından sonra Margaret, muhtemelen isteksizce bir Protestan olarak yetiştirildi. Babası Thomas, Katolik Kilisesi'nde daha iyi performans gösteren bir meslek olan balmumu mumculuğu yapıyordu. 1567'de öldüğünde annesi Jane yeniden evlendi. Margaret'in yeni üvey babası Henry Maye, manav dükkanını kapatıp bir meyhane açtı.

1570 yılında Margaret yerel bir kasap olan John Clitherow ile evlendi. Çift, şehirdeki kasapların yaşadığı ve ticaret yaptığı dar bir sokak olan York'un merkezindeki The Shambles'ta yaşıyordu. Margaret, Henry adında bir oğlu ve Anne adında bir kızı doğurdu. Bu sıralarda Margaret Katolikliğe geçti.

Bir reddedici olarak, onların sapkın Protestan olduklarını düşünerek kilise ayinlerine katılmayı reddetti. Devamsızlık yasa dışıydı. Cemaatler, kurallara uymayanların listelerini derledi. Margaret'in adı listeye eklendi.

John bir Protestan olarak kalmasına rağmen, o ve Margaret 1577'de mahkemeye çağrıldılar. Margaret ve diğer birkaç Katolik kadın kiliseye gitmemekten suçlu bulunarak York kale hapishanesine gönderildi. Kışı birlikte geçirdiler, ceza bağlılıklarını derinleştirdi. 1580 ve 1583'te Margaret iki hapis cezasını daha çekti.

Bu sırada Margaret'in üvey babası Henry Maye, York'un 13 belediye meclisinden biriydi. Bir Protestan sadık olmasına rağmen, Margaret üç yıl boyunca hapishaneden uzak kaldığı için kızını korumak için karısından etkilenmiş olabilir. 1585'te Jane Maye öldü. Henry yeniden evlendi. Mart 1586'nın başında Lord Belediye Başkanı seçildi. Tek bir sorun vardı: Katolik üvey kızı konusunda ne yapmalıydı?

Tutuklandı ve ceza aldı

Artık Margaret vazgeçmenin ötesine geçmişti. Ölümcül bir suç olarak Katolik rahiplerin ayin yapmasına ve evindeki gizli bir odada saklanmasına izin verdi. Henry Maye'in Belediye Başkanı olmasından yalnızca bir hafta sonra Margaret tutuklandı. Evine yapılan baskın sırasında Şeriflerin adamları, rahip kıyafetlerini ve ayin yapmak için kullanılan kapları keşfettiler. Muhtemelen bir ihbar görünüyor, ama bir kasabın karısı hakkında kim bilgi verebilirdi ki? Margaret'in komşularının çoğu John Clitherow'la akrabaydı. Bazıları bizzat Katolikti.

Margaret'in tutuklanmasının zamanlaması çok önemliydi. Gezici ağır ceza mahkemesinin York'a gelmesi gerekiyordu. Başka bir zaman olsaydı Margaret'in davası yerel bir mahkeme tarafından görülürdü. Margaret'ın davası ilk olarak Yargıçlar Clench ve Rhodes tarafından görülecekti.

Denizli klasik müziğe doyacak Denizli klasik müziğe doyacak

Barındırdığı Katolik rahiplerden biri olan Peder John Mush'un hikâyesini yazmak için hayatta kalması nedeniyle Margaret hakkında, mahkeme davası da dahil olmak üzere çok şey biliyoruz. Elbette mahkemede olamazdı ama halka açık galeride birileri olmalıydı.

Peder Mush davayla ilgili sürükleyici bir açıklama yapıyor. Büyük baskı altında Margaret savunmada bulunmayı reddetti. Yargıç Clench, onu suçsuz olduğunu iddia etmesi ve jüri karşısına çıkması için ikna etmeye çalıştı ama o reddetti. Bunun birçok nedeni vardı ve bunları burada ele almaya vaktimiz yok. Margaret savunmada bulunsaydı suçsuz bulunması mümkündü. Bu onu kurtarabilirdi.

Sonunda hakimlerin sabrı taştı. Yargıç Clench, Margaret'i savunmayı reddetmenin geleneksel cezası olan peine forte et dure (güçlü ve sert ceza) cezasına çarptırdı. Peder Mush, Yargıç Clench'e şu sözleri atfediyor:

“Çıplak soyunacaksınız, yere yatırılacaksınız, elleriniz ve ayaklarınız direklere bağlanacak ve sırtınızın altına keskin bir taş yerleştirilecek, üzerinize taşıyabildiğiniz kadar ağırlık bindirilecek, ta ki ölüme mahkum edilene kadar.”

Alman cellat Meister Frantz Schmidt, 1573 ile 1618 yılları arasında uyguladığı tüm infazların, işkencelerin ve cezaların bir günlüğünü tuttu.

Son şanslar

Artık Margaret'in hayatını kurtarmak için üç girişimde bulunulmuştu. Ne yazık ki hepsi başarısız oldu.

Margaret'in ailesi ve arkadaşları onun hamileliğin erken safhalarında olduğunu iddia etti. Yargıç Clench bilgilendirildiğinde Margaret'in idam edilemeyeceğini söyledi. Doğmamış bir çocuğa zarar vermek yasa dışıydı. Margaret'i muayene etmek için bir grup kadın gönderildi. İnanılmaz bir şekilde sorulduğunda hamile olup olmadığından emin olmadığını söyledi.

Kadınlar hakime emin olamayacaklarını ancak Margaret'in hamile olduğuna inandıklarını söylediler. Yargıç pozisyonunu yeniden doğruladı ancak Yargıç Rhodes, Kuzey Konseyi ve din adamlarının argümanlarıyla karşılaştı. Bir uzlaşma sağlandı. Yargıç Clench, ağır ceza mahkemesi York'tan ayrılıncaya kadar herhangi bir kararı erteledi. Margaret'in kaderinin sorumluluğunu Kuzey Konseyi'ne devretti. Hayatını kurtarma ya da infazını erteleme fırsatı kaybedildi.

Margaret hapishane hücresinde Protestan vaizler, Kuzey Konseyi yetkilileri ve Henry Maye tarafından ziyaret edildi. Ondan dinden dönmesini ve Katolik inancından vazgeçmesini istediler. Fikrini değiştirmesi, savunmada bulunması ve mahkemeye geri dönmesi söylendi. Margaret reddetti.

İnfaz

İdam edildiği gün Margaret hapishane hücresinden Ouse Köprüsü'ndeki gişeye götürüldü. Onu kurtarmak için son bir fırsat vardı. Şerifler adamlarına Margaret'in vücuduna ağırlıklar koymalarını emrettiğinde reddettiler. Ancak Şerifler dilencileri topladı ve onun yerine işi yapmaya zorladı.

Peder Mush şöyle anlatıyor:

'Bundan sonra ona ağırlık verdiler ve bunu ilk hissettiğinde şöyle dedi: 'Tanrım! Tanrım! Tanrım! bana merhamet et!” bunlar onun konuştuğu duyulan son sözlerdi.'

Margaret Clitherow 1970 yılında aziz ilan edildi. Hikayesi dikkate değer. Peder John Mush sayesinde bu “sıradan” kadının hayatı hakkında pek çok şey biliyoruz.

Muhabir: Demet İlce