Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi, Ekim ayındaki Meme Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında "Bilim Buluşmaları" adlı bir etkinlik düzenledi. Akademisyen ve öğrencilerin katıldığı programda erken tanının önemi, bugün kullanılan tarama yöntemleri ve gelecekte taramalara girebilecek teknolojiler konuşuldu. Konuşmacılar, yapay zekâ destekli uygulamaların taramayı kişiye daha uygun hale getirebileceğini, ancak bunun belirti beklemeden düzenli taramaya katılmanın yerini tutmadığını vurguladı.
Biruni Üniversitesindeki etkinlikte neler konuşuldu?
Programın ana sunumunu Genel Cerrahi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Pırıltı Özcan yaptı. Özcan'ın sunumunun başlığı "Meme Kanseri Tarama Yöntemleri: Geleceğin Meme Taraması" idi. Sunumda gelişen görüntüleme teknolojileriyle yapay zekâ destekli uygulamaların taramalara getirebileceği yenilikler değerlendirildi.
Program, Tıp Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Esra Kaytan Sağlam ve Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Burak Önal'ın Özcan'a teşekkür belgesi vermesiyle sona erdi. Belge, Özcan'ın bilimsel katkıları ve programa katılımı için verildi.
Meme kanserinde erken tanı neden önemli?
Üniversitenin açıklamasında Özcan'ın konuşmasına da yer verildi. Özcan, meme kanserinin kadınlarda en sık görülen kanser türlerinden biri olduğunu hatırlattı. Hastalığın erken evrede bulunmasının tedavinin başarı şansını artırdığını söyledi.
Özcan'a göre erken tanının yararı tedavi seçeneklerinin artmasıyla sınırlı değil. Erken yakalanan hastalıkta hastanın yaşam kalitesini korumak da daha kolay oluyor.
Meme kanseri taramasında hangi yöntemler kullanılıyor?
Özcan, taramada başlıca yöntemin mamografi olduğunu belirtti. Uygun hasta gruplarında ultrasonografi ve manyetik rezonans görüntülemenin (MR) de tarama ve değerlendirmeye katkı sağladığını söyledi.
Bu yöntemlerin hangisinin, kimde ve hangi sıklıkla kullanılacağına kişinin yaşına, meme dokusunun yapısına ve risk durumuna göre hekim karar veriyor.
Yapay zekâ meme kanseri taramasını nasıl değiştirebilir?
Özcan, yeni teknolojilerin taramayı daha hassas ve kişiye özel hale getirebileceğini belirterek şunları söyledi:
"Gelişen görüntüleme teknolojileri ve yapay zekâ destekli uygulamalar, gelecekte meme kanseri taramalarının daha kişiselleştirilmiş ve hassas bir şekilde yürütülmesine olanak sağlayabilir. Burada en önemli nokta, kadınların herhangi bir belirti beklemeden yaşlarına ve bireysel risk faktörlerine uygun tarama programlarına katılması."
Bu sözlere göre teknoloji, düzenli taramanın yerini almıyor, onu destekliyor. Belirtisi olmayan kadınların da yaşlarına ve risklerine uygun programa katılmaları gerekiyor.
Türkiye'de meme kanseri taraması kimlere ve ne sıklıkla yapılıyor?
Sağlık Bakanlığının toplum tabanlı tarama programında hedef grup 40-69 yaş arasındaki kadınlar. Bu yaş grubundaki kadınlara iki yılda bir mamografi öneriliyor. Ayrıca yılda bir kez sağlık kuruluşunda meme muayenesi yaptırmaları ve ayda bir kendi kendine meme muayenesi yapmaları tavsiye ediliyor.
Ailesinde meme kanseri öyküsü olanlar ya da başka risk faktörleri taşıyanlar için tarama programı farklı olabilir. Bu kişilerin kendilerine uygun takibi hekimleriyle belirlemesi gerekiyor.
Ücretsiz mamografi nerede çektirilebilir?
Bakanlığın taramaları ücretsiz. Taramalar Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezlerinde (KETEM), aile sağlığı merkezlerinde ve Sağlıklı Hayat Merkezlerinde yapılıyor. KETEM'lerde meme kanseri için mamografi, rahim ağzı kanseri için HPV-DNA testi ve kolorektal kanser için gaitada gizli kan testi uygulanıyor.
Bakanlığın açıklamalarına göre bu merkezlerde çekilen mamografiler dijital olarak merkezi bir sistemde toplanıyor. Bulgular yapay zekâ destekli bir sistemle önceliklendiriliyor. Yani yapay zekâ, Türkiye'deki taramalarda bugün de kullanılıyor.
Meme kanseriyle mücadelede farkındalık neden önemli?
Dekan Prof. Dr. Esra Kaytan Sağlam, meme kanseriyle mücadelede erken tanı kadar toplumsal farkındalığın ve doğru bilgiye ulaşmanın da önemli olduğunu söyledi. Sağlam, tıptaki teknolojik gelişmelerin hastalıkların erken bulunmasına ve kişiye özel tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesine katkı sunduğunu belirtti.
Sağlam, bu gelişmelerin topluma ancak bilimsel bilgi doğru aktarılırsa ulaşabileceğini söyledi: "Bu gelişmelerin toplumda karşılık bulması, bilimsel bilginin doğru ve etkili biçimde aktarılmasıyla mümkün. Üniversite olarak, yalnızca bilimsel bilgi üretmeyi değil, bu bilgiyi öğrencilerimiz ve toplumla buluşturmayı da sorumluluğumuz olarak görüyoruz."
Bilim Buluşmaları etkinliklerinin amacı ne?
Sağlam'ın anlattığına göre Bilim Buluşmaları, öğrencilerin bilimdeki güncel gelişmeleri yakından izlemesini amaçlıyor. Etkinliklerle öğrencilerin araştırma kültürünü benimsemesi ve toplum sağlığı konusunda bilinç kazanması hedefleniyor. Sağlam bu konuda şunları söyledi: "Bilim Buluşmaları kapsamında gerçekleştirdiğimiz bu tür etkinliklerle öğrencilerimizin güncel bilimsel gelişmeleri yakından takip etmesini, araştırma kültürünü benimsemesini ve toplumsal sağlık bilinci kazanmasını hedefliyoruz."
Meme kanseri şüphesinde ne yapılmalı?
Memede şişlik, şekil değişikliği, meme başından akıntı ya da ciltte değişiklik fark edenler, bir sonraki tarama tarihini beklemeden hekime başvurmalı. Hangi tetkikin gerektiğine ve tarama sıklığına kişinin durumunu değerlendiren hekim karar verir.
