İŞKUR'un son dönemde dijitalleşme alanında çok ciddi mesafe katettiğini belirten Akdemir, yapay zeka yatırımlarıyla da hizmet kalitesini ciddi anlamda arttırmayı planladıklarını söyledi.

Doğal dilde verilen komutları işleyerek metin, ses, görüntü veya kod üretebilen üretken yapay zekanın son yıllarda öne çıktığını belirten Akdemir, kurum hizmetlerini de bu teknolojinin temelini oluşturan büyük dil modellerini kullanarak sunmaya çalıştıklarını söyledi.

Yapay zeka uygulamalarını veri güvenliği açısından kurum bünyesinde geliştirmeye ve herhangi bir verinin kurum dışına çıkmasını engelleyecek şekilde kurguladıklarını anlatan Akdemir, "En önemli kriter de donanım. Donanım tedariğini bu yıl içerisinde sağladık. Dünyanın en gelişmiş yapay zeka çiplerine sahip sunucularını kurumumuza kattık. Önümüzdeki yıl sanal iş ve meslek danışmanı gibi bir yapay zeka asistanını vatandaşlarımızın kullanımına açmayı planlıyoruz." ifadesini kullandı.

"Vatandaşlar farklı dillerde hizmet alabilecek"

Akdemir, vatandaşların bu hizmetten hangi noktalarda yararlanabileceklerine ilişkin şu ifadeleri kullandı:

"Vatandaşlar, sahada görev alan yaklaşık 5 bin iş ve meslek danışmanı arkadaşlarımıza nasıl bilgi danışıyorlarsa İŞKUR'un bu sanal danışmanına da aynı şekilde 7/24 danışabilecekler. Bu noktada ister Türkçe, ister İngilizce, ister Arapça, ister farklı dillerde hizmet alabilecekler. Vatandaşlarımız örneğin aktif iş gücü programlarına katılım şartlarını, işsizlik sigortasına başvuru şartlarını sorabilecek, hatta kendisine ait başvuru süreçlerini de bu asistan aracılığıyla rahatlıkla yapabilecek. Aradığı işleri sadece sesli komut vererek veya bir yazışmayla sanal danışmandan talep edebilecek, kendisine uygun işleri listeleyebilecek ve kendi isteği olduğu takdirde başvurusunu hiçbir butona tıklamadan, başvuru sayfasını aramadan sanal asistan aracılığıyla yapabilecekler. İşsizlik sigortasına, işsizlik ödeneğine başvurmak isteyen bir vatandaşın "Başvurumu yapar mısın?" demesi yeterli olacak. Bunu tüm hizmetlerimize peyderpey yaygınlaştıracağız."

Sistemin yazılım geliştirme süreçlerinin devam ettiğini ve gelecek yıl devreye alınacağını tekrarlayan Akdemir, sistemi sadece iş arayan vatandaşlar değil, işveren vatandaşlar tarafından da kullanılabileceğini bildirdi.

"Vatandaş doğrudan sanal danışmanla başvurularını yapabilecek"

Akdemir, kurum olarak yapay zekayla ilgili çalışmalarının vatandaşlara sağlayacağı faydalara ilişkin şunları kaydetti:

"Yapay zeka uygulamalarını hizmetlerimize katarak vatandaşlarımızın sayfalar arasında boğulmasını engelleyeceğiz, bilgiye erişmesini kolaylaştıracağız, istihdama katılmalarını hızlandıracağız. Bir vatandaş, hizmet almak için kuruma gelmek zorunda olmayacak, 7/24 sanal danışmandan hizmet alabilecek, kurum hizmetleriyle ilgili bilgiye doğrudan erişebilecek, kendi başvuru süreçleri için kurumun e-şube uygulamasında veya mobil uygulamasında bir arayış içerisinde olmadan, doğrudan sanal danışmanla bu başvurularını yapabilecek. Bu açıdan oldukça önemli görüyoruz."

Akdemir, dijitalleşme ve yapay zeka çalışmaları kapsamında kurum bünyesinde "Büyük Veri ve Yapay Zeka Uygulamaları Şube Müdürlüğü" de kurduklarını bildirdi.

"Kapalı devre sistemle veri güvenliğini sağlayacağız"

İŞKUR'da saklanan verilerin güvenliğine ilişkin konuşan Akdemir, şunları kaydetti:

"Özellikle yapay zeka uygulamaları hayatımıza girdiğinde veri güvenliği, veri mahremiyeti biraz daha ön plana çıktı. İŞKUR olarak bu konudaki hassasiyetimizden ötürü kurum bünyesinde hem ilgili birimimizi kurduk hem de bu sunucu ve donanım tedarikine mecburduk. Bu sunucu ve donanım tedarikiyle birlikte aslında sunduğumuz hizmetlerde ve geliştireceğimiz yapay zeka uygulamalarında verinin, bilginin asla ve asla kurum dışına çıkmadığını garanti etmiş olacağız. Böylelikle kapalı devre bir sistemde uygulamalarımızı geliştireceğiz ve veri mahremiyetini, veri güvenliğini bu şekilde sağlamış olacağız."

Akdemir, kurulduğu günden bu yana 67 milyon vatandaşa hizmet sunan İŞKUR'un dijitalleşme alanındaki faaliyetlerinden birinin de sanal istihdam fuarları olduğunu ve bu fuarlara 2019'dan bugüne kadar 1,6 milyon vatandaşın katıldığı bilgisini verdi.

Hazine ve Maliye Bakanlığının desteği, TÜBİTAK işbirliğiyle İŞKUR Mali Otomasyon Sistemini bu yıl devreye aldıklarını belirten Akdemir, bu sistem sayesinde de yıllık yaklaşık 1 milyar liralık tasarruf öngördüklerini söyledi.

Akdemir, yine TÜBİTAK işbirliğiyle büyük veri ve bulut ortamını kurdukları Yapay Zeka Destekli Karar Destek Sistemini de devreye aldıklarını bildirdi.

Bölgeye ulaşan ekipler, yangına müdahaleye başladı. Tavşanlı ilçesinden bölgeye ulaşan yangın söndürme helikopteriyle müdahale edilen yangını kontrol altına alma çalışmaları sürüyor.

Avrupa Yakası'nda Beşiktaş, Fatih, Bakırköy, Eyüpsultan, Sultangazi ve Kağıthane ilçelerinde aralıklarla sağanak etkili oldu.

Anadolu Yakası'nda ise Ümraniye, Kadıköy, Beykoz ve Üsküdar başta olmak üzere bazı bölgelerde yer yer gök gürültülü yağış etkisini gösteriyor.

Yağışa hazırlıklı olan vatandaşlar şemsiyeleriyle yolda ilerlerken, hazırlıksız yakalananlar ise otobüs duraklarında ve dükkan tenteleri altında beklemeyi tercih etti.

Kuvvetli yağışın etkili olduğu bazı bölgelerde yollarda su birikintileri oluştu.

Daha önce gündeme gelen Tayland seyahati sırasında maymun saldırısı iddiası ve olası kan zehirlenmesi (sepsis) şüpheleri de soruşturma kapsamında araştırılıyor. Kollarındaki yara izlerine ilişkin incelemeler ise sürüyor.

Türk Silahlı Kuvvetleri İnsani Yardım Tugayı Komutanı Tuğgeneral Mehmet Bahtiyar ile AFAD Denizli İl Müdür Yardımcısı Haluk Önay Erten de nişan alanlar arasında yer aldı. Türk ekiplerinin enkazlarda görev yapan 6 köpeğine de “Kahraman Köpek” nişanı verildi. Teşekkür mesajı ise Türkiye’nin Caracas Büyükelçisi Naci Aydan Karamanoğlu’na iletildi.

Büyükelçi Karamanoğlu, Rodriguez'in yabancı arama kurtarma ekiplerine yönelik teşekkür töreni düzenlediğini belirterek, şöyle konuştu: "Venezuela Cumhurbaşkanı Vekili Sayın Delcy Rodriguez, bu törende kampta bulunan arama kurtarma ekiplerine, bizim ülkemizden gelen arama kurtarma ekibine, ekip liderlerine madalya taktı. Ayrıca Türkiye devletimiz için de Sayın Cumhurbaşkanımıza bir teşekkür mektubu ve teşekkür nişanı tebliğ etti. Bu nişanı Sayın Cumhurbaşkanımıza iletilmek üzere ekibimizle beraber göndereceğiz. Bu törende ayrıca güzel bir anı da oldu, burada ekiplerimizle beraber görev yapan köpeklerimize de madalya takıldı. Onların da burada yaptığı kıymetli çalışma ödüllendirilmiş oldu."

Cumhurbaşkanı Erdoğan'a teşekkür

Rodriguez'in teşekkür mesajına değinen Karamanoğlu, "Rodriguez, bana nişanı tebliğ ederken Sayın Cumhurbaşkanımıza özellikle teşekkür ettiğini, Türk halkına teşekkür ettiğini, depremin ilk anından itibaren Türkiye'nin Venezuela'nın her zaman yanında olduğunu ve bundan dolayı da şükran duyduklarını söyledi. Umuyoruz ki Venezuela'nın başına bir daha böyle bir felaket gelmez ama bu süreçte Venezuela halkının yanında her zaman olduk" dedi.

"Venezuela Kahramanı" nişanı, yıkıcı depremlerin vurduğu Venezuela'da görev yapan yabancı arama kurtarma ekiplerine verilmek üzere oluşturuldu.

Uygulama kapsamında, Sağlık Bakanlığınca temin edilerek birinci, ikinci ve üçüncü basamak sağlık kurum ve kuruluşlarına dağıtımı yapılacak olan Nikotin Replasman Preparatları ile Bupropion HCI, Vareniklin ve Sitizin içerikli ilaçlar, hastalara tütün bağımlılığı tedavi ve eğitim birimleri vasıtasıyla ücretsiz olarak ulaştırılacak.

Söz konusu karar, 4736 sayılı Kanun'un birinci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaf tutularak yürürlüğe girdi. Yayımı tarihinde yürürlüğe giren kararın hükümlerini Sağlık Bakanı yürütecek.

İhbar üzerine olay yerine sağlık, itfaiye ve polis ekipleri sevk edildi. Ekipler çevrede geniş güvenlik önlemi aldı.

Patlama sırasında binanın 6. katından düşen 1 kişinin olay yerinde yaşamını yitirdiği belirlendi. Patlamanın etkisiyle dairenin yanı sıra binanın dış cephesinde de hasar oluştu. Polis ve itfaiye ekiplerinin olay yerindeki incelemeleri sürüyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, yerli ve yabancı tüm denizcilik otoritelerinin bir araya getiren 5. Türkiye Denizcilik Zirvesi’nin açılış töreninde konuştu.

“Denizcilik ve Kabotaj Bayramı, Milletimizin Mavi Vatan’a Olan Sarsılmaz Bağlılığının En Güçlü Simgesidir”

Konuşmasında, küresel yük taşımacılığının yüzde 88’inin denizyoluyla taşındığına dikkati çeken Bakan Uraloğlu, “Türkiye'nin de dış ticaret taşımalarının tonaj bazında yüzde 85'i denizyoluyla gerçekleştirilmektedir. Tek başına bu oranlar bile denizciliğin küresel ekonominin ve tedarik zincirlerinin vazgeçilmez ana taşıyıcısı olduğunu ortaya koymaktadır.” açıklamasında bulundu.

Söz konusu küresel gerçeğin, Türkiye’nin denizcilik vizyonunun ve Mavi Vatan’a olan güçlü bağlılığının ne kadar stratejik bir önem taşıdığını da vurguladığını söyleyen Uraloğlu, sözlerine şu şekilde devam etti:

“İşte bu anlayışla dün 100. yıl dönümünü coşkuyla kutladığımız Denizcilik ve Kabotaj Bayramı, milletimizin Mavi Vatan’a olan sarsılmaz bağlılığının en güçlü simgesidir. Tarih boyunca kıtaların, medeniyetlerin ve kadim ticaret yollarının kesişim noktasında bulunan ülkemiz, bugün de uluslararası tedarik zincirleri ve ulaşım koridorlarının merkezindedir. Tarihi İpek Yolu’nun devamı niteliğindeki Orta Koridor’un kilit ülkesi, Türk Boğazlarının tek hâkimi ve Kalkınma Yolu Projesi’nin ana aktörü olarak Türkiye, Kuzey-Güney ve Doğu-Batı koridorlarının vazgeçilmez bir halkası hâline gelmiştir. Bu coğrafi ve jeostratejik üstünlük, küresel ticarette Türkiyesiz koridor düşünülemeyeceğini kanıtlamaktadır.”

“Bizler Yalnızca Krizi Değil, Riski de Yönetmek Zorundayız”

Uraloğlu, son yıllarda yaşanan gelişmelerin ulaştırma sistemlerinin ne kadar kırılgan olabileceğini ve küresel ticareti sekteye uğratabileceğini açıkça gösterdiğini kaydetti. Uraloğlu, “Son olarak Hürmüz Boğazı çevresindeki kapanmalar, tek bir boğazın dünya enerji arzını ve tedarik zincirlerini nasıl derinden etkileyebileceğini bir kez daha gözler önüne sermiştir. Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği bu stratejik su yolundaki aksama, enerji güvenliğinden lojistik maliyetlerine kadar geniş bir etki oluşturmaktadır. Bu noktada da bizler yalnızca krizi değil, riski de yönetmek zorundayız. Bunun yolu, mevcut koridorları güçlendirirken alternatiflerini de oluşturmaktan ve ulaştırmanın diğer modlarıyla da entegre bir yaklaşımdan geçiyor.”

“Suudi Arabistan ile Yeni ve Modern Hicaz Demiryolu’nu Canlandıracak İş Birliği Mutabakat Zaptını İmzaladık”

Bakan Uraloğlu, Türkiye olarak Asya’dan Avrupa’ya uzanan en önemli güzergâhlardan biri olan Orta Koridor’u yüksek kapasiteli ve rekabetçi bir ticaret omurgasına dönüştürmek istediklerini belirterek “Kalkınma Yolu Projesi’yle de Basra Körfezi’ni Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlayacak yeni bir lojistik omurga oluşturmayı hedefliyoruz. Ve şimdi bu büyük resme çok önemli bir yeni halka daha ekliyoruz. Kısa bir süre önce Suudi Arabistan ile Yeni ve Modern Hicaz Demiryolu’nu canlandıracak iş birliği mutabakat zaptını imzaladık. Bu projeyle Hürmüz Boğazı’na alternatif bir ticaret rotası sunmayı planlıyoruz. Böylece Körfez bölgesinden Avrupa’ya ulaşacak yükler için yeni bir seçenek daha ortaya çıkacak ve ticaret akışları olası krizlerden daha az etkilenecektir.” açıklamasında bulundu.

Uraloğlu ayrıca, NATO Zirvesi’nin de bir kez daha Türkiye’nin coğrafi konumu, lojistik altyapısı, enerji koridorlarındaki merkezi rolü ve sağladığı istikrarla sadece kendi bölgesinin değil, küresel güvenliğin de vazgeçilmez bir parçası olduğunu göstereceğini söyledi.

Türkiye’nin her zaman kriz anlarında köprü olan, barış zamanlarında ise kalkınma ve iş birliği için yol açan bir ülke olarak sorumluluğunu yerine getirmeye devam edeceğini kaydeden Uraloğlu, “Bu anlayışla, denizcilik sektörümüzü daha da güçlendirerek küresel tedarik zincirlerine katkı sunmaya ve uluslararası iş birliğini derinleştirmeye kararlıyız.” dedi.

“Kabotaj’ın İkinci Yüzyılını Türkiye Yüzyılı ile Birleştireceğiz”

Dünya’nın geçmişten bu yana denizci medeniyetlerin öncülüğünde geliştiğini ve bu noktalara geldiğini dile getiren Uraloğlu, sözlerine şu şekilde devam etti:

“Denizler, tarih boyunca sadece ticaretin değil; bilgi, kültür, teknoloji ve kültürlerin ana taşıyıcısı oldu. Bugün de aynı gerçekle karşı karşıyayız: denizcilik, geleceğin anahtarıdır. Güçlü filolar, modern limanlar, yeşil ve akıllı lojistik sistemler kuran milletler, yarının dünyasını şekillendirecektir. Biz Türkiye olarak, Kabotaj Kanunu’nun 100. yılında, kadim denizcilik mirasımızı geleceğin vizyonuyla birleştirerek bu yarışta ön sıralarda yer almaya kararlıyız. Kabotaj’ın ikinci yüzyılını Türkiye Yüzyılı ile birleştireceğiz. Zaten, Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde geçen son 24 yılda denizcilik sektörümüz tarihinin en büyük büyüme dönemini yaşadı.”

“Türkiye, Dünyanın Önde Gelen Denizci Ülkelerinden Biridir”

Uraloğlu, Türkiye’nin bugün; 218 adet liman tesisi, 85 faal tersanesi, 181 tekne imal ve çekek yeri, 65 yat limanı, 23 gemi geri dönüşüm tesisi, 400 balıkçı barınağı, 144 bin gemi insanı ve 1 milyon amatör denizcisi ile dünyanın önde gelen denizci ülkelerinden biri olduğunu kaydetti. Uraloğlu, “Gururla ifade etmek isterim ki Türk sahipli deniz ticaret filomuz, 1 Ocak 2026 itibarıyla 2.234 gemi ve 51,8 milyon DWT kapasiteyle dünyanın en büyük filolarından biridir” dedi.

Türkiye’nin, 1999 yılından beri IMO üyeliğine kesintisiz seçilen bir ülke olduğunu belirten Bakan Uraloğlu, “Bugün 51 farklı ülkede 65 denizcilik imza anlaşması imzalayan bir Türkiye'den bahsediyoruz. Bulunduğumuz İstanbul ve Çanakkale Boğazı'ndan 20 yılda yaklaşık 2 milyon gemi geçişinin olduğunu özellikle belirtmek isterim.” açıklamasında bulundu.

2025 yılında toplamda denizcilik emniyeti için yaklaşık 4 bin 700 gemide de denetleme gerçekleştirdiklerini söyleyen Bakan Uraloğlu, “Türkiye olarak yaklaşık 11 bin kilometrelik bir sahil şeridimizin olduğundan bahsetmek isterim. Elbette denizcilik noktasında Dünya Denizcilik Örgütü ile beraber ve bütün paydaşlarla beraber yapmamız gereken daha işler olduğunu biliyoruz. Düzenlediğimiz bu toplantıda bizleri yalnız bırakmadığınız için her birinize ayrı ayrı teşekkür ediyoruz. İki gün boyunca yapacağımız istişarelerin, görüşmelerin denizcilik sektörümüze faydalar getirmesini ben temenni ediyorum.” dedi.

Kentte yarın saat 08.00'de başlayacak sağanağın, saat 20.00'ye kadar süreceği öngörülüyor.

Yağışların yer yer kuvvetli olabileceği, kararsız hava koşullarının etkisiyle gök gürültülü sağanak ve yerel dolu hadiselerinin görülebileceği tahmin ediliyor.

Şehrin farklı bölgelerinde yer yer metrekareye 10 ila 30 kilogram seviyesine ulaşabilecek kuvvetli, gök gürültülü sağanak geçişleri beklenirken, bu süreçte şimşek, yıldırım ve ufak çaplı yerel dolu hadiselerinin de meydana gelebileceği öngörülüyor.

Hafta boyunca 31-34 derece aralığında mevsim normallerinin üzerinde seyreden hava sıcaklıklarının ise hafta sonu 27 derece civarına gerilemesi bekleniyor.

Ortalama 12 yıl boyunca yaklaşık 90 bin kişiye ait verilerin incelendiği araştırmada, bulgular, her gün uyanıkken 30 dakikadan uzun süren hareketsizliğin kanser riskinin artmasıyla ilişkili olduğuna işaret etti.

Buna göre, her gün uzun süreli hareketsizliğe eklenen her bir saatin, kanserden ölüm riskinde yaklaşık yüzde 10'luk bir artışla ilişkilendirildiği belirtildi.

Fiziksel aktiviteler riski azaltıyor

Araştırmada ayrıca, uzun süreli hareketsizliği, her gün ütü yapmak gibi 1 saatlik hafif fiziksel aktivitelerle değiştirmenin, kanserden ölüm riskinde yüzde 12'lik bir azalma sağladığı da ortaya kondu.

Bu kapsamda her gün 30 dakikalık hareketsizliği ortalama bir tempoda yürüyüş gibi orta yoğunlukta fiziksel aktiviteyle değiştirmenin riski yüzde 8, 5 dakikalık yoğun fiziksel aktiviteyle değiştirmenin ise yüzde 22 azalttığına da işaret edildi.

Öte yandan, araştırmanın gözlemsel bir çalışmanın istatistiksel analizine dayanması sebebiyle, nedensellik ilişkisinin kanıtlanmadığı ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğu da ifade edildi.

Yılmaz, "Kardeş İran halkının geride bıraktığımız süreçte yaşadığı acıları yürekten paylaşıyoruz. Türkiye olarak, bölgemizde barış ve istikrarın kalıcı hale gelmesi, diyalog kanallarının güçlendirilmesi ve savaşın ardından normalleşme sürecinin desteklenmesi yönündeki çalışmalara katkı sunmayı sürdüreceğiz." ifadelerini kullandı.

İran ile Türkiye ikili ilişkilerinin, ekonomi, ticaret, enerji ve ulaştırma başta olmak üzere her alanda daha da geliştirilmesi için İranlı muhataplarla işbirliği içinde çalışmalarını sürdüreceklerini belirten Yılmaz, şunları kaydetti:

"Nazik kabulleri için Sayın Cumhurbaşkanına teşekkür ediyor, Devrim Rehberi Ali Hamaney başta olmak üzere hayatını kaybeden tüm İranlı kardeşlerimize Allah’tan rahmet, İran devleti ile dost ve kardeş İran halkına bir kez daha sabır ve başsağlığı diliyoruz."

Sağanak nedeniyle oluşabilecek sel, su baskını, yıldırım, ulaşımda aksamalar, yerel küçük çaplı dolu yağışı, yağış anında kuvvetli rüzgar gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunması gerekiyor.

Kars ve çevreleri için kuvvetli sağanak uyarısında bulunuldu

Meteoroloji Genel Müdürlüğünce yapılan tahmine göre, bugün öğle saatlerinde Kars çevrelerinde görülecek sağanak ve gök gürültülü sağanağın yerel olarak kuvvetli olması bekleniyor.

Yarın gece saatlerine kadar aralıklarla kuvvetli olması beklenen yağışların oluşturabileceği sel, su baskını, yıldırım, heyelan, yerel dolu yağışı, yağış anında kuvvetli rüzgar gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunması istendi.

Proje kapsamında arkeolog, antropolog, sanat tarihçisi ve tarihçilerden oluşan uzman ekip, ilçeye 7,5 kilometre uzaklıktaki Afşin Mahallesi'nde "Selçuklu Şehitliği" olduğu değerlendirilen alanda kazı çalışması yapıyor.

Bu yıl yüzey araştırmaları sırasında tespit edilen 18 mezarın bulunduğu bölgede çalışan kazı ekibi, mezarların çevre taşları ile baş ve ayak şahidelerini belgeliyor.

Daha sonra 80-110 santimetre derinlikte bulunan bazalt mezar kapak taşlarına ulaşan görevliler, ana kaya oyularak oluşturulan sanduka mezarları gün yüzüne çıkarılıyor.

Titiz bir çalışmayla mezarlardan alınarak Hacettepe Üniversitesi İnsan Davranışsal Ekolojisi ve Arkeometri Laboratuvarına gönderilen kemikler üzerinde Prof. Dr. Ali Metin Büyükkarakaya tarafından ölüm sebebi, yaş, cinsiyet ve hastalık gibi araştırmalar yapılıyor.

Daha sonra Muş Alparslan Üniversitesi Selçuklu ve Malazgirt Uygulama ve Araştırma Merkezi'ndeki Antropoloji Laboratuvarı'na getirilen iskeletlerde antik DNA çalışmaları gerçekleştiriliyor.

"Burada çok özverili bir çalışma gerçekleştiriliyor"

Kazı alanı sorumlusu Uzman Arkeolog Muhammed Dolmuş, AA muhabirine, söz konusu alanda yaptıkları detaylı yüzey araştırmaları neticesinde tespit ettikleri mezarlardan aldıkları karbon örneklerinin analiz sonuçlarının Malazgirt Savaşı'nın yaşandığı dönemi işaret ettiğini söyledi.

Bu bulgular üzerine çalışma alanını genişlettiklerini anlatan Dolmuş, "2022, 2023 ve 2024 yıllarında gerçekleştirilen çalışmalarda 52 mezarla karşılaştık. Söz konusu mezarların tamamında İslami gömü geleneklerine uygun biçimde defin yapılmış. Yüzde 40'lık bölümü genç-yetişkin erkek bireylerden oluşuyor. 2026 yılı çalışmalarımıza haziranda başladık. Bu kapsamda 10'a 10 metrelik bir alanda kazı çalışmalarını sürdürüyoruz. Şimdiye kadar 18 yetişkin bireye ait mezarla karşılaştık." dedi.

En üst seviyede mezarların çevre taşları ile ayak ve baş şahidelerinin bulunduğunu belirten Dolmuş, şu bilgileri verdi:

"Burada çok özverili bir çalışma gerçekleştiriliyor. Arkeolog arkadaşlarımızın yanı sıra antropologlar ve tarihçilerimizle multidisipliner bir çalışma yürütüyoruz. Derinleşme çalışmalarında 80-110 santimetre derinlikteki mezarların kapak taşlarına ulaşıyoruz. Bu kapak taşlarının sayıları değişkenlik gösterebiliyor. Yetişkin bireylerde 4 ile 7 arasında kapak taşı bulunuyor. Bunlar genellikle bölgede sıklıkla karşılaşılan bazalt taşlardan oluşuyor. Kapak taşlarını kaldırdığımızda ise ana kayayı oluşturan ve kaliş olarak adlandırdığımız yapının yaklaşık 40 santimetre derinliğinde oyulmasıyla oluşturulan defin alanını görüyoruz. Özellikle antropolog arkadaşlarımız, insan iskelet kalıntılarına ulaşabilmek amacıyla kapak taşlarının kaldırılmasının ardından tüm aşamaları kayıt altına alarak detaylı kazı çalışmaları yürütüyor. İskelete ulaşıldıktan ve tüm aşamalar belgelenip gerekli görüntüler alındıktan sonra, kalıntılar detaylı inceleme yapılmak üzere Hacettepe Üniversitesi ve Muş Alparslan Üniversitesi'ndeki laboratuvarlara gönderiliyor."

"Elde edilen her buluntunun kayıtlarını alıyoruz"

Proje Koordinatörü Dr. Mehmet Sait Sütcü ise çalışmalarda ortaya çıkarılan iskeletlerin radyokarbon analizlerinin 11 ve 12. yüzyılları sonucunu verdiğini vurguladı.

Bu yıl tespit ettikleri 18 mezarın kapak taşlarına ulaşarak açmaya başladıklarını dile getiren Sütcü, "Buradan elde ettiğimiz iskeletler önce Muş Alparslan Üniversitesi laboratuvarında temizlenerek hazırlanacak. Daha sonra Hacettepe Üniversitesinden Prof. Dr. Ali Metin Büyükkarakaya hocamızın kontrolü için oraya gönderilecek. Oradaki çalışmalar tamamlandıktan sonra Muş Alparslan Üniversitesi'nde kurulan Antik DNA Laboratuvarı'na getirilerek buradaki testler tamamlanacak. Burada dördüncü yılda yaklaşık 100 mezar açmayı hedefliyoruz. Elde edilecek sonuçlara göre bu alanın Malazgirt Savaşı ile nasıl bir bağ kurduğunu bilimsel olarak ortaya koymuş olacağız." diye konuştu.

Mezarlarda çok hassas bir çalışmanın yürütüldüğünü anlatan Sütcü, şunları kaydetti:

"Kapak taşlarına ulaştığımız andan itibaren sadece ince aletler ve küçük fırçalar kullanıyoruz. Bunları adım adım, santim santim kazıyoruz. Elde edilen her buluntunun kayıtlarını alıyoruz. Ulaştığımız iskelet iyice temizleniyor, alan içindeki konumu belirleniyor, dijital kayıtları alınıyor, fotoğrafları çekiliyor ve her türlü belgeleme yapılıyor. Ardından laboratuvar işlemleri için buradan alınıp götürülecek. İşlemler bittikten sonra da bu mezarlar, her biri kendi mezar numarasına göre belirtildiği yere yeniden defnedilecek."

Antropolog Mevhibe Elvan Öztürk de "İskeletleri arazide çok ince işçilikle ve titizlikle çalışarak açıyoruz. Bunun asıl sebebi, kemiklerde savaşa dair bir patolojik bulgu varsa buna zarar vermemek. Kemikleri ayrı ayrı poşetlere koyup laboratuvarımıza getiriyoruz. Laboratuvarda kemikler yıkanıyor, anatomik pozisyonda diziliyor. Kurutulduktan sonra ise ön rapor çıkarılıyor. Bu ön raporda iskeletin yaşı, cinsiyeti ve özellikle kafatasında ya da genel olarak tüm kemiklerde savaşa dair herhangi bir patolojik bulgu olup olmadığı inceleniyor ve raporlanıyor." dedi.

Buna göre, Bakanlığın taşra teşkilatındaki gençlik ve spor il müdürlüklerinde istihdam edilmek üzere 300 sözleşmeli yurt yönetim personeli ile 300 sözleşmeli gençlik çalışanı alınacak.

2024 KPSS B Grubu P3 puanı esas alınarak, boş kontenjan sayısının üç katı aday sözlü sınava çağrılacak. Sözleşmeli yurt yönetim personeli ve gençlik çalışanı alımı, sözlü sınav sonucundaki başarı sıralamasına göre yapılacak.

Başvurular, 13-17 Temmuz tarihleri arasında "Kariyer Kapısı" üzerinden yapılabilecek.

Rapora göre 2025'te devreye alınan kamu hizmeti ölçeğindeki yenilenebilir enerji kapasitesinin yüzde 90'ından fazlası, en düşük maliyetli yeni fosil yakıtlı alternatife kıyasla daha düşük maliyetle elektrik üretti. Yenilenebilir enerjinin fosil yakıtlara karşı maliyet avantajı 2025'te daha da arttı.

Enerji üretim maliyetleri düşmeye devam ediyor

Güneş fotovoltaik (PV) enerjisinin üretim maliyeti 2024 seviyesini koruyarak megavatsaat başına 44 dolar olarak gerçekleşirken, rüzgar enerjisinde maliyetler düşmeye devam etti.

Kara tipi rüzgar enerjisinin maliyeti yüzde 4 azalarak megavatsaat başına 33 dolar, deniz üstü (offshore) rüzgar enerjisinin maliyeti ise yüzde 3 düşerek megavatsaat başına 78 dolara geriledi.

Buna karşılık, ABD'de yaşanan gaz türbini arz sıkıntısı, yeni bir kombine çevrim santralinin yatırım maliyetini yaklaşık iki katına çıkardı.

İtalya, Almanya ve Japonya gibi doğal gaz fiyatlarının yüksek olduğu pazarlarda ise elektrik üretim maliyetleri megavatsaat başına 100 dolara yaklaştı.

Ayrıca, Orta Doğu'daki krize ilişkin süregelen belirsizliklerin doğal gaz fiyatlarını yüksek seviyelerde tutması bekleniyor.

Rapora göre, toplamda, kurulu yenilenebilir enerji kapasitesi 2025'te yaklaşık 480 milyar dolar tutarında fosil yakıt maliyetinin önüne geçti.

Böylece yenilenebilir enerji, krizler sırasında fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı jeopolitik açıdan önemli bir güvence mekanizması haline geldi.

Yenilenebilir enerjinin faydaları elektrik üretim maliyetleriyle sınırlı kalmadı

Rapora göre, 2026 başında Hürmüz Boğazı'nın kapanması ve bunun Asya ile Avrupa'da ithalat fiyatlarını hızla yükseltmesi sırasında, mevcut yenilenebilir elektrik üretimi önemli bir mali koruma sağladı.

İthalata bağımlı Güneydoğu Asya ekonomileri olan Endonezya, Tayland ve Filipinler'de mevcut yenilenebilir enerji kapasitesi sayesinde 2025'te yaklaşık 5,7 milyar dolar tutarında kömür ve doğal gaz ithalatı yapılmasına gerek kalmadı.

Aynı miktardaki enerji, Mart-Mayıs 2026 döneminde kriz sırasında yükselen yakıt fiyatları üzerinden hesaplandığında 6,5 milyar dolar değerinde olacaktı.

IRENA'ya göre, yenilenebilir enerjinin ekonomik faydaları yalnızca elektrik üretim maliyetleriyle sınırlı kalmadı.

Dünya yenilenebilir elektrik üretiminin yaklaşık beşte dördünü temsil eden ve değerlendirilen 20 büyük ekonomide, yenilenebilir enerji sayesinde 2025'te yaklaşık 377 milyar dolar tutarında fosil yakıt satın alımının önüne geçildi.

Ekonomik kazanımların coğrafi dağılımı, küresel yenilenebilir enerji kapasitesinin dağılımını büyük ölçüde yansıttı.

Çin tek başına 177 milyar dolar, yani toplam tasarrufun yaklaşık yarısını sağladı. Çin'i 35 milyar dolarla ABD, 32 milyar dolarla Brezilya, 18 milyar dolarla Hindistan, 18 milyar dolarla Almanya ve 15 milyar dolarla Japonya izledi.

Bu gelişmelerin değişen küresel ticaret ve gümrük tarifeleriyle birlikte değerlendirildiğinde, yıl boyunca toplam kurulu yatırım maliyetleri üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturması bekleniyor.

Konuya ilişkin değerlendirmesinde IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera yenilenebilir enerji maliyetlerindeki düşüşün, ekonomilere önemli bir kazanç sağladığını belirterek, şunları kaydetti:

"Hala büyük ölçüde fosil yakıtlara bağımlı ülkeler için devreye alınan her ilave megavat yenilenebilir enerji, yakıt fiyatlarındaki oynaklığa karşı ekonomik korumayı güçlendiriyor, tüketicileri, işletmeleri ve kamu maliyesini artan maliyetlerden koruyor. Mevcut yenilenebilir enerji varlıklarının sağladığı tasarruflar giderek artıyor ve gelecekte yaşanabilecek şoklara karşı doğal güvence oluşturuyor. Bu enerji krizi bir kez daha gösterdi ki yenilenebilir enerji kapasitesini artırmak dayanıklılık ve rekabet gücü açısından stratejik bir yatırımdır."

Tarım ve Orman Bakanlığından 28 Mart'ta yapılan açıklamada, güvenilir gıda süreçlerinde büyük bir yeniliğin hayata geçirildiği belirtilmiş, restoran, kafe ve kantin gibi işletmelerde, menülerin yanında gıdaların içeriklerini ve alerjen bilgilerini belirtme zorunluluğunun getirileceği bildirilmişti.

Restoran, kafe ve yemekhane gibi toplu tüketim yerlerinde gıdaların içerik ve enerji (kalori) değerlerinin tüketiciye sunulması temmuz ayı itibarıyla başladı.

Söz konusu içerikler, menülerde, duvar tahtalarında, broşürlerde, dijital ekranlarda veya karekod aracılığıyla sunulacak. Bilgiler karekod ile veriliyorsa işletmelerin görünür bir yerine, "Bu bilgilere karekod ile ulaşabilirsiniz. Karekod kullanamayan tüketiciler talep ederse bilgi kendilerine ayrıca sunulur." yazısının asılması gerekecek.

Uygulama, tüketicinin bilinçli seçim yapmasını sağlamak, alerjenlerden korumak, dini, sağlık veya kişisel tercihlere uygun seçimleri kolaylaştırmak amacıyla hayata geçirildi.

"Güvenli gıdaya erişim açısından önemli bir adım"

Tüm Restoranlar ve Turizmciler Derneği (TÜRES) Genel Sekreteri Rıdvan Turşak, AA muhabirine konuya ilişkin yaptığı açıklamada, dün itibarıyla başlayan yeni süreci yakından takip ettiklerini ve aylardır üyelerini ve sektörü bilgilendirdiklerini söyledi.

Turşak, "Bu düzenleme sadece bir mevzuat değişikliği değil, aynı zamanda tüketicinin doğru bilgilendirilmesi ve güvenli gıdaya erişimi açısından önemli bir adım. Özellikle gıda alerjisi bulunan vatandaşlarımız ile özel beslenme gereksinimi olan bireyler için menülerde yer alacak bilgiler büyük önem taşıyor." dedi.

Rıdvan Turşak, menülerde yer alacak besin değerlerinin mutlaka uzmanlar tarafından hazırlanması gerektiğinin altını çizerek, işletmeleri yapay zeka ile hazırlanan analizlere güvenmemeleri konusunda uyardı.

Yapay zekanın her alanda büyük kolaylıklar sağlayabildiğini dile getiren Turşak, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Yapay zekanın faydası da var ancak menülerde yer alacak besin değerleri ve alerjen bilgilerinin doğruluğu yapay zekayla değil uzman raporlarıyla belgelenmelidir. Diyetisyenler, gıda mühendisleri ve bu alanda yetkin kuruluşlardan profesyonel hizmet alınması hem işletmeler hem de tüketiciler açısından büyük önem taşımaktadır. Denetmen restorana geldiğinde ve bu değerleri neye göre hazırladınız dediğinde sorunun cevabı uzmanlardan alınan bir analiz raporu olmalıdır. Yapay zeka bu şekilde güvenilir bir rapor vermemektedir."

"Menüde yer alan her bilgi işletmenin beyanıdır"

TÜRES Genel Sekreteri Turşak, konuya ilişkin değerlendirmelerin Tarım ve Orman İl Müdürlükleri tarafından yapılacağını belirterek, menülerde yer alan tüm bilgilerin "işletmenin beyanı esastır" düsturuna göre değerlendirileceğini söyledi.

Bir ürünün alerjen içermediği belirtilmesine rağmen gerçekte farklı bir durumun ortaya çıkması halinde işletmelerin hukuki sorumlulukla karşı karşıya kalabileceğini vurgulayan Turşak, "Bu nedenle hazırlanan tüm içeriklerin bilimsel verilere dayanması ve uzmanlar tarafından doğrulanması gerekiyor." diye konuştu.

Turşak, işletmelere çağrıda bulunarak, "Bu uygulama kapsamında menülerde içerik belirtme zorunluluğu bulunan tüm işletmelerimiz hazırlıklarını tamamlamalı. İhtiyaç duyan üyelerimiz TÜRES aracılığıyla alanında uzman kuruluşlara yönlendirilerek profesyonel destek alabilir." ifadesini kullandı.

Sağlıklı ve güvenilir gıda sunumunun sektörün en önemli sorumluluklarından biri olduğuna dikkati çeken Turşak, "Tüketicinin doğru bilgilendirilmesini sağlayacak bu düzenlemeyi destekliyor, sektörümüzün de en doğru şekilde uygulayacağına inanıyoruz." şeklinde konuştu.

Rıdvan Turşak, uygulamanın 1 Temmuz itibarıyla birden fazla şubesi bulunan restoran ve kafeler için, 2027 yıl başından itibaren de tüm yeme-içme işletmeleri için geçerli olacağını sözlerine ekledi.

Sisteme ait ilk gün verilerini açıklayan Kurum, "Siz attınız, doğa kazandı. Milletimiz DOA'yı çok sevdi. Depozito Yönetim Sistemi ile ilk günden 649 bin kullanıcı sayısına ulaştık. DOA makineleriyle 1,5 milyon ambalaj topladık. Toplanan her ambalaj geri dönüşümle yeniden kazanılacak, daha temiz bir geleceğe katkı sağlayacak." ifadelerini kullandı.

Depozito Yönetim Sistemi verilerine göre, dün DOA dijital uygulamasını yükleyen kullanıcı sayısı 649 bin 244'e ulaştı. 1 milyon 547 bin 850 adet DOA logolu cam, pet ve alüminyum içecek ambalajı toplandı.

Bu çabaların bir parçası olarak TÜBİTAK koordinasyonunda, Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Ufuk Avrupa'da Türkiye Teknik Destek Projesi desteğiyle "Temiz Sanayi Mutabakatı" (Clean Industrial Deal) alanında Uluslararası Ağ Kurma Etkinliği gerçekleştirildi. Etkinlik kapsamında kullanıma açılan eşleştirme platformu, AB'nin sanayide yeşil ve dijital dönüşümü hızlandırmak amacıyla hayata geçirdiği en yeni ve kritik stratejilerden biri olan Temiz Sanayi Mutabakatı kapsamında oluşturulan uluslararası bir işbirliği ve ortaklık arama platformu olarak dikkati çekiyor.

Çevrim içi etkinlik, Türk araştırma kuruluşlarını, üniversitelerini, KOBİ'lerini ve sanayi devlerini Avrupa'daki küresel ortaklarla bir araya getirdi.

TÜBİTAK Ufuk Avrupa Ulusal Koordinatörü Çağrı Yıldırım, etkinlikteki konuşmasında, karbonsuzlaşmanın artık yalnızca bir iklim hedefi değil, aynı zamanda endüstriyel rekabetçilik, teknolojik kapasite ve ekonomik dayanıklılığın temel kaynağı olduğunu vurguladı.

Etkinlikte Avrupa sanayisinin dönüşümüne yön verecek kritik fon fırsatları ve politika öncelikleri, davetli alan uzmanlarının sunumlarıyla detaylandırıldı.

A.SPIRE Danışma ve Programlama Grubu, Döngüsellikten Sorumlu Başkan Yardımcısı Dr. Richard Heyn, "Processes4Planet" ortaklığı perspektifiyle, Temiz Sanayi Mutabakatı kapsamında 2026-2027 yıllarında açılacak yatay çağrıları ve teknolojilerin TRL 6'dan TRL 8 seviyesine ölçeklendirilmesi sürecini aktardı.

Biyobazlı Sanayi Konsorsiyumu Programlama ve İnovasyon Yöneticisi Samuele Ambrosetti, Döngüsel Bio-Tabanlı Avrupa Ortak Girişimi (CBE JU) 2026 çağrısı altındaki Temiz Sanayi Mutabakatı ile ilgili konuları, biyobazlı endüstrilerdeki fon fırsatlarını ve stratejik işbirliğine giden süreçler hakkında bilgi verdi.

Türkiye'den ortaklık talepleri

Avrupa'nın yanı sıra Kanada, Brezilya ve Tunus'un da dahil olduğu toplam 37 ülkeden katılım sağlanan etkinliğe, organizasyon genelinde 611 paydaş kayıt yaptırdı.

Etkinlikte 10 farklı ülkeden 22 farklı kurum ve kuruluş proje ve ortaklık taleplerine yönelik sunumlarını gerçekleştirdi. Türkiye'den 8 farklı kurum ve kuruluş proje ve ortaklık taleplerini uluslararası ekosisteme sundu.

Baştaş Çimento sürdürülebilir çimento üretimi ve inşaat atıklarının geri dönüşümü, TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM) tekstil boyama tesislerinde yapay zeka destekli su geri kazanımı, İTÜ düşük karbonlu hidrojen üretimi ve karbondioksit yakalama teknolojileri, ABL Foods su ürünleri atıklarının biyoteknolojik yöntemlerle katma değerli ürünlere dönüştürülmesi, NavAware yapay zeka tabanlı navigasyon ve sensör füzyon sistemleri, ODTÜ MEMS Merkezi endüstriyel süreçlerde atık yönetimi ve verimlilik artışı için hibrit mikro-sistemlerin geliştirilmesi, Alfa Kimya AŞ biyo-tabanlı reçineler ve sürdürülebilir kaplama teknolojileri, ODTÜ GÜNAM ise tarımsal fotovoltaik ve yüzer güneş enerji sistemleri alanlarındaki projelerini tanıttı.

Geleceğe yön verecek yenilikçi malzemeler

Etkinliğin ana temalarından biri olan "ileri üretim yaklaşımları, yenilikçi malzemeler ve sürdürülebilir sanayi uygulamaları" kapsamında ise çok sayıda somut ve yenilikçi proje örneği paylaşıldı.

Yeşil hidrojen üretimindeki maliyetleri düşürmek ve büyük oranda AB dışındaki kaynaklardan temin edilen iridyum, platin ile nadir toprak metalleri gibi kritik ham maddelere olan dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla bu ham maddeleri içermeyen yenilikçi elektrot teknolojisinin laboratuvar ölçeğinden endüstriyel kullanıma taşınmasının hedeflendiği çalışmalar hakkında bilgi verildi. Havacılık, raylı sistemler ve inşaat gibi sektörlerde kullanılmak üzere fosil yakıt tabanlı malzemelerin yerini alabilecek yüksek performanslı biyo-tabanlı döngüsel malzemeler (termosetler ve reçineler) tanıtıldı.

Karmaşık üretim süreçlerinde enerji verimliliğini artırmak ve dekarbonizasyonu optimize etmek amacıyla süreç madenciliği ve yapay zeka destekli endüstriyel dijital ikiz uygulamalarından bahsedildi.

İnşaat ve yıkım atıklarının geri kazanılarak sürdürülebilir yapı malzemelerine dönüştürülmesi ile su ürünlerinin yan ürünlerinden biyo-gübre üretimi gibi döngüsel ekonomi örnekleri verildi.

⁠Fırsatlar sürüyor, yeni çağrılar açılacak

Bu alanlardaki işbirliği fırsatları ve ağ kurma süreci etkinlik sonrasında da aktif olarak devam ediyor.

Temiz Sanayi Mutabakatı kapsamında açılacak 2026 ve 2027 çağrıları ile paydaşlara fon fırsatları sunulacak. Ayrıca Döngüsel Bio-Tabanlı Avrupa Ortak Girişimi (CBE JU) 2026 çağrısı eylül ayına kadar açık kalacak.

Etkinliğe katılamayan kurumlar, B2Match platformu üzerinden kayıt yaptırabilecekler. Bu platform 2027 çağrı dönemlerinin sonuna kadar aktif tutulacak.

Vakıftan yapılan açıklamaya göre, Sıfır Atık Hareketi'nin kurucusu, Birleşmiş Milletler (BM) Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Emine Erdoğan'ın ortaya koyduğu küresel sıfır atık vizyonu doğrultusunda vakıfça yeni bir çevre ve sürdürülebilirlik girişimi daha hayata geçirmeye hazırlanılıyor.

Sıfır Atık Vakfı, sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarını desteklemek ve plastik atık oluşumunu azaltmak amacıyla, musluk suyunun daha güvenli şekilde içme suyuna dönüştürülmesine katkı sağlayabilecek yeni nesil bir aparat geliştirilmesine yönelik çalışma başlatıyor.

Güvenli içme suyuna erişimi kolaylaştırmayı hedefleyen girişim, aynı zamanda çevre dostu teknolojilerin yaygınlaştırılmasına ve hane halkı düzeyinde sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarının güçlendirilmesine katkı sunmayı amaçlıyor.

Su, insan yaşamının devamlılığı için vazgeçilmez doğal kaynaklardan biri olurken artan nüfus, kentleşme, iklim değişikliği ve çevresel baskılar güvenli içme suyuna erişimi küresel ölçekte önemli bir gündem haline getiriyor.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), güvenli içme suyunu insan sağlığı açısından risk oluşturabilecek fiziksel, kimyasal ve mikrobiyolojik kirleticilerden arındırılmış su olarak tanımlıyor.

Artan nüfus, hızlı kentleşme, iklim değişikliğinin etkileri ve çevresel baskılar nedeniyle güvenli içme suyuna erişim, günümüzün en önemli küresel meselelerinden biri haline geldi.

Özellikle büyük şehirlerde yaşayanlar teknik olarak belirli standartlara uygun şekilde arıtılarak dağıtılan şebeke sularına ilişkin algısal kaygılar nedeniyle alternatif çözümlere yöneliyor. Bu durum, damacana ve plastik ambalajlı su tüketiminin artmasına neden olurken ciddi çevresel maliyetleri de beraberinde getiriyor.

Erişilebilir ve çevre dostu çözüm

Sıfır Atık Vakfınca başlatılan çalışma kapsamında, musluk suyunun kalitesinin artırılmasına yönelik farklı filtrasyon teknolojileri incelenerek, sürdürülebilir, erişilebilir ve çevre dostu bir çözüm geliştirilmesi hedefleniyor.

Vakıf tarafından hazırlanan değerlendirme çalışmasında, musluğa takılan filtre sistemleri ve ev tipi arıtma teknolojilerinin güvenli içme suyuna erişimde önemli bir potansiyele sahip olduğu ancak her filtrasyon sisteminin aynı performansı göstermediği aktarılıyor.

Kullanılan teknolojinin niteliği, düzenli bakım süreçleri ve mevcut su kalitesi gibi unsurların, elde edilen suyun güvenliği açısından belirleyici olduğu ifade ediliyor.

Bu kapsamda vakıf, "sıfır atık" yaklaşımıyla uyumlu, yenilikçi ve erişilebilir bir çözüm geliştirmek üzere harekete geçiyor.

Geliştirilmesi planlanan yeni nesil aparatın yalnızca bir filtreleme sistemi değil, aynı zamanda sürdürülebilir yaşamı destekleyen çevresel bir dönüşüm aracı olması öngörülüyor.

Musluk suyuna takılan filtre sistemleri aktif karbon, ters ozmoz (RO), ultraviyole (UV) ve seramik filtre teknolojileri gibi farklı yöntemlerle çalışabiliyor.

Uzman kuruluşların değerlendirmelerine göre, aktif karbon filtreler özellikle klor, tat ve koku problemlerinin azaltılmasında etkili olurken ters ozmoz sistemleri ağır metaller, nitrat ve çeşitli kimyasal kirleticilerin gideriminde daha yüksek filtrasyon kapasitesi sağlayabiliyor.

UV teknolojileri ise mikroorganizmaların etkisiz hale getirilmesine yönelik çözümler sunuyor.

Bununla birlikte bilimsel değerlendirmeler, her filtrasyon sisteminin aynı performansı göstermediğine dikkati çekiyor.

Bir sistemin etkinliği kullanılan teknolojiye, filtre bakımına, mevcut su kalitesine ve kullanım koşullarına bağlı olarak değişiyor.

Yeni girişimin amacı

Yeni girişimle tek kullanımlık plastik şişe tüketiminin azaltılması, damacana kaynaklı plastik kullanımının düşürülmesi, güvenli içme suyuna erişimin kolaylaştırılması, hane halkı düzeyinde sürdürülebilir tüketim alışkanlıklarının teşvik edilmesi, taşıma ve lojistik süreçlerinden kaynaklanan karbon ayak izinin azaltılması, çevre dostu ve yenilikçi teknolojilerin desteklenmesi amaçlanıyor.

Vakıf, üniversiteler, kamu kurumları, özel sektör temsilcileri ve ilgili uzmanlarla işbirliği içerisinde yürütülmesi planlanan çalışmalarla hem toplum sağlığına hem de çevresel sürdürülebilirliğe katkı sunacak bir model geliştirmeyi hedefliyor.

BM'nin su kaynaklarının korunmasına yönelik çalışmaları da güvenli suya erişim, kaynak verimliliği ve sürdürülebilir teknolojilerin önemine dikkati çekiyor.

Günlük yaşamında sürdürülebilir tercihleri kolaylaştıran yenilikçi çözüm

Günümüzde güvenli içme suyuna erişim ile plastik atıkların azaltılması hedeflerinin birbirinden bağımsız düşünülemeyeceğine işaret eden vakıf, geliştirilecek sistemin bireylerin günlük yaşamında sürdürülebilir tercihleri kolaylaştıran yenilikçi bir çözüm olmasını amaçlıyor.

Geliştirilecek sistemin yalnızca bir filtrasyon ürünü olarak değil, sürdürülebilir yaşam alışkanlıklarını destekleyen, kaynak kullanımını azaltan ve çevresel dönüşüme katkı sağlayan yenilikçi bir çözüm olarak konumlandırılması planlanıyor.

Sıfır Atık Vakfının bu çalışmasıyla, çevre dostu teknolojilerin teşvik edilmesi, kaynakların verimli kullanılması ve daha yaşanabilir şehirlerin inşası açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.

Su güvenliği ile sıfır atık hedeflerini aynı çatı altında buluşturan bu girişimle Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınma vizyonuna katkı sunma ve geleceğin çevre dostu yaşam modellerine öncülük etme hedefleniyor.

Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, FSM Köprüsü'nün hizmete alınmasının yıl dönümü dolayısıyla AA muhabirine yaptığı açıklamada, sürücülerin güvenli, konforlu ve hızlı ulaşımını sağlayan köprünün, Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nün açılışına kadar uzun yıllar uluslararası transit taşımacılığının ve ağır taşıt trafiğinin geçiş güzergahı olduğunu hatırlattı.

"FSM Köprüsü'nden günlük ortalama 240 bine yakın araç geçiyor. Açıldığı günden bu yana 2 milyar 288 milyon araç geçişi oldu." ifadelerini kullanan Uraloğlu, FSM Köprüsü ve 15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nün zamanla ihtiyacı karşılamaması üzerine İstanbul Boğazı'nda Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Avrasya Tüneli gibi alternatif geçiş güzergahlarını hizmete sunduklarını anlattı.

Hayata geçirdikleri projelerle mesafeleri kısalttıklarını, vatandaşların vakitten ve yakıttan tasarruf etmelerini sağladıklarını, karbon salımını azaltarak çevre kirliliğinin önüne geçtiklerini ifade eden Bakan Uraloğlu, hızlı, güvenli ve konforlu ulaşım imkanı sağlayan projelerin bakım çalışmalarını ihtiyaçlar dahilinde 7 gün/24 saat esaslı sürdürdüklerini sözlerine ekledi.

İlk köprüdeki yoğunluğun ardından FSM Köprüsü için harekete geçildi

Asya ile Avrupa arasında yüzyıllardır ticaretin, kültürel etkileşimin ve ekonomik hayatın buluşma noktası olan İstanbul, 15 milyon 754 bin kişiye ulaşan nüfusuyla Türkiye'nin yüzde 18,3'üne ev sahipliği yapıyor.

Dünyanın sayılı şehirleri arasında bulunan İstanbul, binlerce yıla dayanan tarihiyle de öne çıkıyor. Geçmişten bu yana birçok medeniyete ev sahipliği yapan kentin iki yakasını bir araya getirme fikri milattan önceye kadar uzanırken, 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra hızlı bir kentleşme sürecine girilmesiyle köprü ihtiyacı da arttı.

Zamanla yerleşim yerlerinin büyümesi, göç dalgaları, ekonomik faaliyetlerin güçlenmesi ve trafiğin artmasıyla İstanbul Boğazı için hep bir hayal olan köprülerin yapılması adına ilk adımlar atıldı ve 30 Ekim 1973'te Boğaziçi Köprüsü hizmete açıldı.

Asya ve Avrupa arasındaki ilk sabit bağlantı olma özelliğini taşıyan Boğaziçi Köprüsü'nün hizmete açılmasının ardından gerek Türkiye'nin ekonomik koşulları gerekse İstanbul çevresindeki hızlı gelişme ve nüfus artışına bağlı olarak günlük ortalama araç trafiği beklentilerin üzerinde hızla arttı.

Köprü ilk yılında günde ortalama 32 bin 520 araca hizmet verirken, bu sayı 14. hizmet yılında günlük ortalama 130 bin seviyelerine yükseldi. Köprüdeki bu yoğunluk hizmet kalitesini düşürürken, kentte ikinci bir köprünün varlığını zaruri hale getirdi. Böylece Fransa İmparatoru Napolyon Bonapart'ın "Dünya bir ülke olsaydı başkenti İstanbul olurdu" sözleriyle ifade ettiği megakentte ikinci bir köprü için 1985'te harekete geçildi.

İlk boğaz köprüsüyle ülke ekonomisi açısından uluslararası önemi olan kıtalararası kara yolu bağlantısının sağlanması, köprü ve ona bağlı yollardaki trafik hacmini artırırken, Avrupa ve Anadolu otoyollarını daha yüksek kapasitedeki bir çevre yoluyla bağlamak amacıyla Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve 217 kilometrelik Kınalı-Sakarya Otoyolu inşa edildi.

Köprü 3 Temmuz 1988'de hizmete açıldı

Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün temeli ise İstanbul adına çok anlamlı olan ve kentin fethedildiği günün yıl dönümüne denk gelen 29 Mayıs 1985'te atıldı. Yapım çalışmalarına 4 Aralık 1985'te başlanan köprünün ilk tabliyesi 17 Eylül 1987'de yerine yerleştirilirken, 4 Şubat 1988'de tabliyelerin montajı tamamlandı.

Yapımı için 1100 iş günü öngörülen köprü, taahhüt edilenden 192 gün önce 29 Mayıs 1988'de tamamlandı ve 3 Temmuz 1988'de hizmete açıldı.

Halihazırda kentin iki yakasını birbirine bağlayan 4 farklı kara yolu (15 Temmuz Şehitler Köprüsü, Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, Yavuz Sultan Selim Köprüsü ve Avrasya Tüneli) arasında Fatih Sultan Mehmet Köprüsü, en çok kullanılan ulaşım projesi olarak öne çıkıyor.

Orta açıklığı 1090 metre

15 Temmuz Şehitler Köprüsü'nden yaklaşık 5 kilometre kuzeyde, Boğaz'ın Rumeli yakasında Hisarüstü ile Anadolu Yakası'ndaki Kavacık mevkileri arasında yer alan Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün orta açıklığı 1090 metre olup kule temelleri Boğaz'ın iki yakasındaki yamaçlara yerleştirildi.

Köprünün düşey gabarisi uluslararası denizcilik standartlarına uygun şekilde 64 metre olarak belirlenirken, köprü kule temelleri ve ankraj blokları, Avrupa ve Anadolu yakalarında devoniyen sistemine ait kireç taşı ve yumrulu kireç taşı formasyonu üzerine inşa edildi.

Yapının iki ucunda, taşıyıcı ana kablolardan gelen çekme yüklerini kaya zemine aktaran planda ise 50x60 metre boyutunda ve 35 metre kadar derinlikte masif betonarme birer ankraj bloku yer alıyor. Ankraj bloklarının içinde kabloların tespit edildiği birer oda yer alıyor.

Toplam genişliği 39,4 metre, tabliye sayısı 62, denizden yüksekliği 64 metre, kule yüksekliği 107,1 metre olan köprünün kulelerinin ağırlığı 7 bin tonu buluyor.