Kentte öğleden sonra etkili olan sağanak sebebiyle yollarda su birikintileri oluştu. Çankırı Belediyesi zabıta ekipleri, su birikintileri nedeniyle şerit çekerek kent merkezindeki bazı yolları trafiğe kapattı.

Biriken su nedeniyle bazı araçlar yolda kaldı, AFAD ekipleri mahsur kalan bir araç sürücüsünü kurtardı.

Sağanak nedeniyle bazı ev ile iş yerlerinin zemin ve bodrum katlarını su bastı. Vatandaşlar, kovalarla iş yerinden suyu tahliye etmeye çalıştı.

Belediye ekipleri de su baskınları nedeniyle çalışma yürütüyor.

Bolu

Bolu'da sağanak ve dolu etkisini gösterdi.

Kent merkezinde etkili olan sağanak, yerini öğleden sonra doluya bıraktı.

Yaklaşık 15 dakika etkili olan dolu, günlük yaşamı ve ulaşımı olumsuz etkiledi.

Bolu Meteoroloji Müdürlüğü, vatandaşları ani sel, su baskını, yıldırım, yerel dolu yağışı ve kuvvetli rüzgar gibi olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olmaları konusunda uyardı.

Süper Lig'in ilk yarısı 18, 19, 20 ve 21 Aralık tarihlerinde oynanacak 16. hafta müsabakaları ile sona erecek. İkinci yarı ise 15, 16, 17 ve 18 Ocak 2027 tarihlerinde oynanacak 17. hafta müsabakalarıyla başlayacak ve sezon, 23 Mayıs 2027 tarihinde sona erecek.

1. Lig'de sezon 7 Ağustos'ta başlayacak

Trendyol 1. Lig'de sezon 7 Ağustos'ta başlayacak ve 18, 19, 20 ve 21 Aralık tarihlerinde oynanacak karşılaşmalar sonrasında lige ara verilecek.

İkinci yarı 8, 9, 10 ve 11 Ocak 2027 tarihlerinde yapılacak müsabakalarla başlayacak ve normal sezon, 8 Mayıs 2027 tarihinde sona erecek.

1. Lig'de 5, 10, 26 ve 34. hafta müsabakaları hafta içi oynanacak.

2. Lig ve 3. Lig'de ilk düdük 5 Eylül'de çalacak

Nesine 2. Lig'de 2026-2027 sezonu, 5-6 Eylül'de başlayacak ve ilk yarı 20 Aralık'ta tamamlanacak.

Ligde ikinci yarı 16 Ocak 2027 tarihinde başlayacak ve normal sezon 24 Nisan 2027'de sona erecek.

2. Lig'de 12, 24 ve 29. hafta maçları hafta içi yapılacak.

Nesine 3. Lig'de ise sezon, 5-6 Eylül'de başlayacak. Ligde ilk yarı 20 Aralık'ta sona erecek. 3. Lig'de ikinci yarı, 16 Ocak 2027'de start alacak ve normal sezon, 24 Nisan 2027 tarihinde sona erecek.

3. Lig'de de 11, 22 ve 28. hafta müsabakaları hafta içi oynanacak.

Öte yandan 1. Lig, 2. Lig ve 3. Lig'de sezon sonunda oynanacak play-off müsabakalarına ilişkin tarihler, daha sonra ilan edilecek.

Son günlerde süren tartışmaların ciddi sonuçları olduğunu belirten Starmer, "Son 48 saatteki tartışmalar hükümet için istikrarsızlaştırıcı, ülke ve aileler için ekonomik bedeli olan tartışmalardır. İşçi Partisinde liderlik yarışı için süreçler vardır ancak bunlar başlatılmadı." diye konuştu.

Starmer, "Ülke bizden yönetmeye devam etmemizi istiyor. Ben bunu yapıyorum, hükümet olarak da bunu yapmalıyız." ifadelerini kullandı.

Öte yandan Starmer'den görevi bırakmasını isteyen İşçi Partisi milletvekillerinin sayısı, devlet bakanları Miatta Fahnbulleh, Jess Philips ve Alex Davies-Johnes'un da eklenmesiyle 89'a ulaştı.

Söz konusu isimler görevlerinden de ayrılarak kabinede Starmer'a tepkisini gösteren ilk bakanlar oldu.

Başbakan'ı istifaya çağıran isimler arasında Dışişleri Bakanı Yvette Cooper ve İçişleri Bakanı Shabana Mahmood'un da olduğu belirtilmişti.

Starmer'ı istifaya çağıran milletvekillerinin bir kısmı, Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'ın milletvekili yapılarak partinin başına geçmesi fikrini desteklerken, Sağlık Bakanı Wes Streeting'in de adı adaylar arasında geçiyor.

Sandıktan aşırı sağ çıkmıştı

İngiltere'de 136 yerel yönetimde 7 Mayıs'ta yapılan yerel seçimde iktidar partisi sahip olduğu 2 bin 403 sandalyenin 1406'sını kaybetmiş, Londra'da ise sahip olduğu 19 belediyeden 9'u el değiştirmişti.

Söz konusu belediyelerde toplam 2 sandalyesi bulunan aşırı sağcı Reform UK Partisi ise 1444 sandalye kazanarak seçimi önde tamamlamıştı.

Galler ve İskoçya'da yapılan bölgesel parlamento seçimlerinde de büyük mağlubiyet yaşayan İşçi Partisi, iki ülkede de üçüncü parti konumuna gerilemişti.

İskoçya'da birinciliği 5. kez bağımsızlık yanlısı İskoçya Ulusal Partisi kazanmış, ikinci Reform UK olmuştu. Galler'de ise İşçi Partisi iktidarı devrilmiş, Bölgesel Başbakan Eluned Morgan milletvekili dahi seçilememişti.

Galler'de de birinci parti bağımsızlık yanlısı Plaid Cymru, ikinci Reform UK olmuştu. Hem Galler hem de İskoçya'da bağımsızlık yanlıları meclis çoğunluğunu elde edememişti.

Tarımın ne kadar stratejik bir alan olduğunu tüm dünyanın artık çok daha net gördüğüne işaret eden Yumaklı, "Savaşlar, salgınlar, iklim değişikliği ve su krizleri, bir kez daha göstermiştir ki ülkelerin en büyük gücü üretim kabiliyetidir. Biz de bu bilinçle hareket ediyoruz." diye konuştu.

Yumaklı, bereketin sadece toprağa düşen yağmurla değil, doğru planlamayla, güçlü desteklerle ve sürdürülebilir üretimle mümkün olduğunu bildirdi.

Bu anlayışla, üretim planlamasını 2 yıldır kararlılıkla uyguladıklarını dile getiren Yumaklı, hangi ürünün nerede ve hangi imkanlarla üretileceğini daha öngörülebilir bir hale getirdiklerini ifade etti.

"Kazanımların artacağına inancımız tam"

Yumaklı, bu uygulamayla, suyu koruyan, verimliliği artıran, üreticiyi güçlendiren yeni bir üretim modeli inşa ettiklerini belirterek şunları kaydetti:

"Planlamanın olumlu sonuçlarını almaya başladık. Önümüzdeki günlerde bu kazanımların çok daha artacağına inancımız tamdır. Bakanlık olarak mesai arkadaşlarımla birlikte çiftçilerin derdiyle hemhal olmayı, yüklerini hafifletmeyi ve emeklerinin bereketini artırmayı en büyük sorumluluğumuz olarak görüyoruz. Çünkü çiftçimizin kazandığı yerde Türkiye kazanır, çiftçimizin güçlendiği yerde Türkiye güçlenir. Çiftçimizin bereketi arttıkça, milletimizin geleceği daha da parlar. Çiftçilerimizin emeğini akıl ve alın teriyle buluşturarak, Türkiye Yüzyılı'nı 'bereketin yüzyılı' yapmaya söz verdik. Bu hedef uğruna gece gündüz çalışmaya devam edeceğiz."

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in kararı doğrultusunda, eski Sovyetler Birliği'nin 2. Dünya Savaşı'nda Nazi Almanyası'nı mağlup etmesinin kutlandığı 9 Mayıs Zafer Günü vesilesiyle ilan edilen geçici ateşkesin 8 Mayıs'ta başladığı ve 11 Mayıs'ta sona erdiğine dikkat çekilen açıklamada, Rus ordusunun bu süreçte ateşkese uyduğu ve bulundukları pozisyonlarda kaldıkları kaydedildi.

Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin insansız hava araçları (İHA) ve topçularının ateşkese rağmen Rus birliklerinin pozisyonlarına saldırılar düzenlediği belirtilen açıklamada, "Ateşkes süresince özel askeri operasyon bölgesinde toplam 30 bin 383 kez ateşkes ihlali kaydedildi." ifadesi yer aldı.

Açıklamada, Rus birliklerinin, ateşkes ihlallerine karşılık verdiği, ateşkesin sona ermesinin ardından çatışmaların sürdüğü aktarıldı.

Ateşkes süreci

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, daha önce 9 Mayıs Zafer Günü vesilesiyle 8-9 Mayıs'ta Ukrayna'da ateşkes ilan etme kararı almıştı.

ABD Başkanı Donald Trump da Rusya ile Ukrayna arasında 9-11 Mayıs'ı kapsayan 3 günlük geçici ateşkes ilan edildiğini ve ateşkesin tüm askeri faaliyetlerin askıya alınmasını ve her iki ülkeden 1000 esir askerin değişiminin yapılmasını içerdiğini açıklamıştı.

Rusya ile Ukrayna da Trump'ın söz konusu inisiyatifini kabul ettiklerini duyurmuştu.

Bakanlık olarak Saros Körfezi, Gökçeada, Bozcaada ve Edremit açıklarında 4 ayrı offshore saha belirlediklerini dile getiren Bayraktar, "2026 adeta rüzgarın yılı olacak. Zira YEKA yarışmalarının 1500 megavatlık kısmı rüzgar olacak. En stratejik başlıklardan biri de deniz üstü olacak. Türkiye çok önemli bir potansiyele sahip. İzin süreçlerinin tamamlanmasının ardından Türkiye'nin ilk deniz üstü rüzgar YEKA yarışmasını gerçekleştireceğiz. 2035'e kadar offshore rüzgarda 5 gigavatlık kapasite hedefliyoruz." diye konuştu.

Bakan Bayraktar, bir tarafta jeopolitik gerilimlerin, diğer tarafta iklim değişikliği, tedarik zinciri kırılmaları, enerji güvenliği endişeleri ve artan elektrik talebinin olduğunu belirterek, Hürmüz Boğazı ile başlayan krizle belirsizliklerin arttığını ve krizlerin süreklilik kazandığını söyledi.

Türkiye'nin enerji arzında sıkıntı yaşamayan ülkelerden biri olduğunu ve tedarik kaynaklarındaki çeşitlilikle vatandaşa kesintisiz enerji sağlandığını belirten Bayraktar, Türkiye'nin yeni bir enerji mimarisi üzerinde çalıştığını ifade etti.

"Yeni sürecin ana ekseni, omurgası elektrik olacak. Yeni enerji mimarimiz ile uyumlu olacak şekilde işbirliği fırsatlarını değerlendirecek, çeşitli anlaşmalara imza atacağız." ifadesini kullanan Bayraktar, "Net bir şekilde gördüğümüz şey dünyanın giderek elektrikleşiyor olması." dedi.

Türkiye'de elektrikli araç sayısının 400 bini aştığını, 2035'te yollarda 6 ila 8 milyon elektrikli aracın olacağının öngörüldüğüne dikkati çeken Bayraktar, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Geçtiğimiz yaz klima kullanımına bağlı olarak günlük elektrik tüketiminde tarihi rekorlar kırdık. Fakat daha sıcak yazlar, daha yoğun enerji tüketimi ve çok daha yüksek bir elektrik talebi oluşmasını bekliyoruz. Türkiye'nin enerji dönüşümünün merkezinde elektrik, elektriğin merkezinde ise yenilenebilir enerji yer alıyor. 2005'te toplam kurulu gücümüzün yalnızca yüzde 33'ü yenilenebilir kaynaklardan oluşuyordu. Türkiye'nin toplam kurulu gücü 125 bin megavatı aşmış durumda ve bunun yaklaşık yüzde 63'ü yenilenebilir enerji kaynaklarından oluşuyor."

Rüzgar enerjisi kurulu gücü artıyor

Bakan Bayraktar, rüzgar enerjisinin 2005'te sadece 20 megavat olduğunu, bugün ise 15 bin megavat seviyesini geçtiğini söyledi.

2025'te gerçekleşen 393 milyar kilovatsaatlik toplam elektrik üretiminin içinde rüzgar santrallerinin yüzde 10,9'luk paya sahip olduğuna işaret eden Bayraktar, "Yıllık 34,5 milyar kilovatsaatlik elektrik üretimi ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştık." diye konuştu.

Bayraktar, güneş enerjisinde de artış kaydedildiğini belirterek, "2014'te sadece 40 megavat olan kapasitemiz bugün 26 bin megavatı aştı. Rüzgar ve güneşin toplam kurulu güç içindeki payı artık üçte bir seviyesinde. Bugün geldiğimiz noktada Türkiye, yenilenebilir enerji kurulu gücünde Avrupa'da ilk 5 ülke arasında, dünyada ise ilk 11 ülke içinde." dedi.

Türkiye'de rüzgar türbinlerinde yaklaşık yüzde 60 yerlilik oranına ulaşıldığını dile getiren Bayraktar, kule, jeneratör ve kanat üretiminde ise yüzde 70'in üzerine çıkıldığını ifade etti.

Bayraktar, şunları söyledi:

"2014'te yalnızca 27 üreticiye sahip olduğumuz yenilenebilir enerji sanayisinde bugün 500 yerli üretici faaliyet gösteriyor. Yaklaşık 50 bin vatandaşımıza yeşil istihdam sağlıyoruz. Elektrik talebimizin 2035'te 510 teravatsaat seviyesine ulaşmasını bekliyoruz. Bu nedenle, Sayın Cumhurbaşkanı'mızın ortaya koyduğu 2035 hedefi doğrultusunda rüzgar ve güneş kurulu gücümüzü toplam 120 bin megavata çıkarmayı hedefliyoruz. Güçlü bir yenilenebilir enerji portföyü güçlü bir şebeke altyapısı gerektirir. 14 bin 700 kilometre uzunluğunda, 40 gigavat kapasiteli HVDC hattı, 15 bin kilometre yeni AC iletim hattı ve 40 yeni konvertör merkezi planlıyoruz. 2035'e kadar yeşil iletim altyapısına yaklaşık 30 milyar dolarlık yatırım gerçekleştireceğiz."

Bakan Bayraktar, tüm bunların yanında enterkonneksiyon kapasitesinin artırılarak Türkiye'nin bölgesel enerji ticaretinin merkezi haline getirilmesini amaçladıklarını kaydetti.

"YEKA yarışmaları düzenlemeye devam edeceğiz"

Bayraktar, bugüne kadar toplam 7 bin 800 megavatlık YEKA yarışması yapıldığını dile getirerek, "Yeni model kapsamında 2024 ve 2025'te toplam 3 bin 800 megavatlık yeni kapasite tahsis ettik. Her yıl en az 2 bin megavatlık YEKA yarışmaları düzenlemeye devam edeceğiz." ifadesini kullandı.

Enerji politikalarının bugünün koşullarıyla uyumlu hale getirildiğini söyleyen Bayraktar, "Hürmüz örneğinde olduğu gibi ortaya çıkabilecek krizlere karşı da dirençli bir yapı amaçlıyoruz. Bu kapsamda kasımda ülkemizde düzenlenecek COP31 büyük önem taşıyor. Rüzgardan güneşe, nükleerden enerji verimliliğine kadar birçok başlıkta iddialı hedeflerle Antalya'dan dünyaya önemli mesajlar vereceğiz." diye konuştu

Bakanlık olarak enerji verimliliğinde, önce ulusal ardında da uluslararası bir farkındalık oluşturmak istediklerini belirten Bayraktar, "2017'de Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi'nin başlattığı sıfır atık inisiyatifi, malumunuz artık küresel bir markaya dönüşmüş durumda. Bu kapsamda Sıfır Atık Festivali'ni hayata geçiriyoruz. Tüm vatandaşlarımızı, gençlerimizi ve sektör temsilcilerimizi 4-7 Haziran tarihlerinde Atatürk Havalimanı'nda gerçekleştirilecek bu önemli organizasyona davet ediyorum." dedi.

Bu çerçevede, Ay yüzeyindeki yerel kaynakların yaşam alanları ve altyapı sistemlerinde nasıl kullanılabileceğine yönelik araştırmalar da giderek önem kazanıyor.

ABD'nin Texas eyaletinin Houston kentindeki Rice Üniversitesinin Makine Mühendisliği Bölümü'nde öğretim üyesi olarak görev yapan Denizhan Yavaş'ın Iowa State Üniversitesinden Ashraf Bastawros ile yaptığı araştırma bu alanda dikkat çekici bulgular ortaya koydu.

Akademik çalışmaları genel olarak ileri mühendislik malzemeleri, kompozit malzemeler, kırılma mekaniği ve uzay uygulamaları için geliştirilen hafif ve dayanıklı yapılar üzerine yoğunlaşan Yavaş'ın çalışması, Ay yüzeyindeki tozun yapı malzemelerinin geliştirilmesinde kullanılabileceğini gösterdi.

Fikir, Ay tozunun yol açtığı sorunlara çözüm ararken ortaya çıktı

NASA ile ilişkili projelerde de araştırmalar yürüten Yavaş, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, çalışmanın çıkış noktasını ve Ay tozunun mühendislik açısından taşıdığı potansiyeli anlattı.

Ay tozunu yapı malzemesine dönüştürme fikrinin, Ay yüzeyindeki tozun oluşturduğu sorunlara çözüm arayışıyla ortaya çıktığını belirten Yavaş, şöyle devam etti:

"Ay yüzeyindeki toz oldukça aşındırıcı, keskin ve ekipmanlar açısından problem oluşturabilecek bir malzeme olarak biliniyor. Biz de başlangıçta Ay tozunu iten polimer yüzeyler üzerinde çalışıyorduk. Bu süreçte şu soru ortaya çıktı 'Bu malzemeyi sadece uzaklaştırmaya çalışmak yerine acaba faydalı bir mühendislik malzemesine dönüştürebilir miyiz?' Bu düşünceyle Ay tozunu temsil eden lunar regolith simulant malzemesini kompozit sistemlerin içine dahil ederek yapısal performansı artırıp artıramayacağımızı araştırmaya başladık."

Çalışma, sorunlu malzemenin faydalı bir kaynağa dönüşebileceğini gösterdi

Denizhan Yavaş, gerçek Ay materyallerinin son derece sınırlı ve bunlara erişimin zor olduğunu dile getirerek, "Bu nedenle Ay toprağının kimyasal ve fiziksel özelliklerini temsil eden ve "lunar regolith simulant" adı verilen özel bir benzetim malzemesi kullandık. Çalışmada bu malzemeyi fiber takviyeli polimer kompozitlerin içine entegre ettik ve malzemenin mekanik performansını inceledik." dedi.

Özellikle Ay yüzeyinde gelecekte kullanılabilecek hafif ama dayanıklı yapılar açısından bu yaklaşımın potansiyelini değerlendirmeye çalıştıklarını anlatan Yavaş, "Öne çıkan bulgulardan biri Ay tozu benzeri malzemenin kompozit sistemlerde dayanım, tokluk ve hasar toleransını artırabilmesi oldu. Bazı mekanik performans ölçümlerinde yaklaşık yüzde 30-40 seviyelerine ulaşan iyileşmeler gözlemledik." diye konuştu.

Yavaş, Ay tozunun astronot kıyafetlerine yapışabildiğini, ekipmanları aşındırabildiğini ve mekanik sistemlere zarar verebildiğini belirterek, "Çalışmamız, bu sorunlu malzemenin aynı zamanda faydalı bir mühendislik kaynağına dönüşebileceğini gösteriyor." ifadesini kullandı.

"Ay'da yaşam hedefi için yerel kaynakların kullanılabilmesi büyük önem taşıyor"

Rice Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Yavaş, gelecekte Ay'da kurulabilecek yaşam alanları, enerji sistemleri veya mobil keşif araçları için bu tür malzemelerin kritik olabileceğinin altını çizerek şunları söyledi:

"Ayrıca Ay yüzeyindeki aşırı sıcaklık değişimleri, mikrometeorit etkileri ve radyasyon gibi zorlu koşullar düşünüldüğünde, yalnızca güçlü değil aynı zamanda hasar toleransı yüksek malzemelere ihtiyaç duyulacak. Araştırmamızın sonuçları, Ay'dan elde edilen yerel kaynakların dayanıklı sistemlerin geliştirilmesinde kullanılabileceğine işaret ediyor. Bu sonuçlar, Ay yüzeyinde zaten bulunan bir malzemenin gelecekte yapısal uygulamalarda değerlendirilebileceğini göstermesi açısından önemli."

Yavaş, Ay'da kalıcı yaşam alanları ve altyapılarının kurulması için yalnızca astronot göndermenin yeterli olmayacağını, yapı malzemeleri, koruyucu sistemler, enerji altyapıları ve mobil araçların da Ay koşullarına uygun şekilde üretilebilmesinin gerekeceğini belirterek, "Uzay araştırmalarındaki en büyük problemlerden biri dünyadan malzeme taşımanın çok maliyetli ve lojistik açıdan zor olması. Bu nedenle gelecekte Ay'da sürdürülebilir yaşam hedefleniyorsa, yerel kaynakların kullanılabilmesi büyük önem taşıyor." dedi.

Uzun vadeli hedef, Ay kaynaklarını daha yoğun kullanan yapısal malzemeler geliştirmek

Denizhan Yavaş, araştırmanın henüz erken aşamada olsa da "Ay'daki malzemeyle Ay'da inşa etme" fikrine küçük ama önemli bir katkı sunduğunu ifade ederek, "Önümüzdeki yıllarda Ay'da kalıcı üs kurma çalışmaları hızlandıkça Ay kaynaklarını doğrudan mühendislik malzemesine dönüştüren araştırmaların öneminin daha da artacağını düşünüyorum. Bizim çalışmamız da bu vizyonun erken aşamadaki yapı taşlarından biri olabilir." değerlendirmesinde bulundu.

Bir sonraki aşamada kompozit sistemlerde kullanılan Ay tozu oranını artırmayı ve aynı zamanda üretilebilirlik ile mekanik performansı koruyabilmeyi hedeflediklerini kaydeden Yavaş, uzun vadede ise Ay yüzeyindeki yerel kaynakları çok daha yoğun şekilde kullanan hafif, dayanıklı ve ölçeklenebilir yapısal malzemeler geliştirmeyi amaçladıklarını söyledi.

Yavaş, bu yaklaşımın uzay uygulamalarının yanı sıra dünyadaki sürdürülebilir mühendislik uygulamaları açısından da yeni fikirler ortaya çıkarabileceğini düşündüklerini dile getirdi.

Çalışma konusunda akademi ve uzay araştırmaları çevrelerinden oldukça olumlu geri dönüşler aldıklarını belirten Yavaş, "Çalışmamız, malzeme bilimi alanındaki oldukça saygın yayınlarından biri olan Advanced Engineering Materials dergisinde yayımlandı. Ayrıca derginin kapak çalışması olarak seçilmesi bizim için gurur vericiydi." dedi.

Buna göre, Amerikalı tüketicilerin yaşam maliyeti nisanda bir önceki aya kıyasla yüzde 0,6 ile beklentilere paralel yükseldi. TÜFE, martta aylık bazda yüzde 0,9 artmıştı.

TÜFE, nisanda yıllık bazda ise yüzde 3,8 artış kaydetti. Piyasa beklentileri TÜFE'nin yüzde 3,7 artması yönündeydi. Yıllık bazda Mayıs 2023'ten bu yana en yüksek seviyesine ulaşan enflasyon, martta yüzde 3,3 olarak kaydedilmişti.

Enerji fiyatlarındaki artış öne çıktı

Nisanda bir önceki aya göre yüzde 3,8 yükselen enerji endeksi, aylık TÜFE artışının yüzde 40’tan fazlasını oluşturdu. Enerji maliyetleri yıllık bazda da yüzde 17,9 yükseldi. Benzin maliyetlerinde nisanda aylık yüzde 5,4 ve yıllık yüzde 28,4 artış dikkati çekti.

Barınma maliyetleri de aynı dönemde aylık bazda yüzde 0,6, yıllık bazda yüzde 3,3 arttı.

Gıda endeksi ise bir önceki aya göre yüzde 0,5, yıllık bazda yüzde 3,2 yükseldi.

Çekirdek enflasyon beklentileri aştı

Değişken enerji ve gıda fiyatlarını içermeyen çekirdek TÜFE ise nisanda aylık yüzde 0,4 ve yıllık yüzde 2,8 arttı.

Çekirdek enflasyon yıllık bazda geçen yıl eylül ayından bu yana en yüksek seviyesini gördü.

Piyasa beklentileri çekirdek enflasyonun aylık yüzde 0,3, yıllık yüzde 2,7 olması yönündeydi. Çekirdek TÜFE martta aylık yüzde 0,2 ve yıllık yüzde 2,6 artmıştı.

Bundan 78 yıl önce Filistin topraklarından sürülen ve Gazze'ye göç eden binlerce Filistinlinin torunları bugün, öncekiyle kıyaslanamayacak kadar büyük ikinci bir Nekbe yaşadıklarını dile getiriyor.

Filistinliler, çadırlarda kışın soğuktan donuyor, yağmur sularıyla ıslanıyor, yazın sıcaktan kavruluyor, açlık ve susuzluk çekiyor, kemirgen hayvanların saldırısına uğruyor, çöplüklerin arasında yaşamak zorunda kalıyor, İsrail'in saldırıları nedeniyle her an ölüm tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor, abluka nedeniyle insanca yaşama dair hiç bir imkana erişemiyor.

Gazze'deki Nekbe'nin benzeri dünyanın hiç bir yerinde yaşanmamıştır"

Beyt Hanun sakinlerinden Abdulkerim Akl (52), 1948'de yaşanan Nekbe ile bugün yaşanan İsrail soykırımı arasında fark olduğunu düşünüyor.

İsrail saldırıları öncesinde çiftçilik yaptığını ve mutlu bir hayatı olduğunu ancak bunların bir anda son bulduğunu söyleyen Akl, "Gazze'deki Nekbe'nin benzeri dünyanın hiç bir yerinde yaşanmamıştır. Gazze tamamen yıkıldı. Nekbe demek az bile. Böylesini ne yaşadık ne en kötü kabuslarımızda gördük." dedi.

İsrail'in Gazze'nin büyük kısmını işgal ettiğini, Gazzelileri de "sadece nefes almaları için" deniz kenarına doğru sürdüğünü kaydeden Akl, "Gazze'de güvenlik ve istikrar olmadığını, insanların gece yattığında tek dileğinin sabaha sağ çıkmak" olduğunu kaydetti.

Akl, Gazze halkının çektiği acı ve sıkıntının büyüklüğünü şu sözlerle aktardı:

"Gazze halkı çok yoruldu, dayanacak gücü kalmadı. Ölmüş durumdayız. Kabirlerdekiler değil bizler ölüyüz. Onlar şehit oldu. Biz ise su sıkıntısı çekiyoruz, açlık çekiyoruz. Soykırım hala devam ediyor. Açlık sadece insanları değil hayvanları da vurdu. Köpekler ve fareler yiyecek bulamayınca insan cesetleri yedi. Sağlıklı yiyecek kalmadı. Sabah kalkacaksın ya telefonunu şarj etmeye gideceksin ya da yiyecek ve su kuyruğuna gireceksin."

İsrail ordusunun tanklarla ve Quadcopter tipi dronlarla gelip masum bir halkı hedef aldığını kaydeden Akl, "Bu, 1948'deki Nekbe ile kıyas bile edilemez. Bu bir soykırım." dedi.

"Ulaşmaya çalıştığımız bir hedefimiz yok"

İsmihan Hıleyf (61) de eskiden sade ama güzel bir hayat sürdüklerini şimdi ise çadırda, güvenliğin, yiyecek ve içeceğin olmadığı bir ortamda yaşadıklarını söyledi.

İsrail'in Gazze'de aç bırakma ve tehcir politikası uyguladığını, eğitim sistemini ve alt yapıyı çökerttiğini kaydeden Hıleyf, "Buna yaşamak denmez. Bu hayatta kalma mücadelesi. Sadece yiyor ve içiyoruz, hayat bundan ibaret. Ulaşmaya çalıştığımız bir hedefimiz yok." dedi.

İsrail'in saldırıları sonrasında altyapının tamamen tahrip olduğunu, çocuklarının işsiz kaldığını ve sadece "yarın karınlarını nasıl doyuracaklarını" düşünür hale geldiklerini anlattı.

"Çocuklar vaktinden önce büyüdü"

Yaşadıklarını "Büyük Nekbe" olarak nitelendiren Ummu Ala Salim Dib (48) ise şunları kaydetti:

"Annem bana ilk Nekbe'de yaşadıklarını anlatırdı ama onlar bizim yaşadıklarımızı yaşamadılar. En kuzeydeyiz, çadır kentimiz her yere uzak. Ulaşım vasıtası yok, çarşı yok, dükkan yok, sağlık merkezi yok. Çocuklar su kuyruğuna giriyor, ateş yakmak için odun ve naylon getiriyor. Bu Nekbe değil tam bir soykırım."

Çocukların yorulduğunu ve omuzlarında, yaşlarından büyük bir yük olduğunu söyleyen Dib, Gazze'deki çocukların dünya çocukları gibi yaşamasını ve eğitim görmesini istediklerini aktardı.

Gazze'de çocuk büyük herkesin psikolojik olarak çok zor bir süreçten geçtiğine işaret eden Dib, şöyle devam etti:

"Erkeklerin işi yok, parası yok. Ailelerine bakamıyorlar. Çocuğun canı domates çekiyor ama babası bulup getiremiyor. Fiyatlar uçmuş durumda, gelir de yok.

Bu yaştaki çocuklar okula gider, parklara gidip eğlenir, burada öyle bir şey yok. Çocuklarımız vaktinden önce büyüdü."

Basın toplantısında, 15 Mayıs'ta, İsrail'in Eurovision'a katılmasına tepki olarak "Şarkı Protestosu" başlığıyla yapılacak alternatif etkinliğe ve 16 Mayıs'ta yapılacak protesto yürüyüşüne ilişkin bilgi paylaşıldı.

Konuşmacılar, İsrail'in Eurovision Şarkı Yarışması'na katılımının "sanat yoluyla imaj temizleme" anlamına geldiğini belirterek, İsrail'in yarışmadan çıkarılması çağrısında bulundu.

"İsrail soykırım yaptığı halde yarışmaya kabul ediliyor"

Bresheeth, yaptığı konuşmada, Eurovision'un "barış, sanat ve birlik" değerlerini temsil ettiğini ancak İsrail'in yarışmaya katılımının bu değerlerle çeliştiğini vurguladı.

İsrail'in Rusya'nın Ukrayna'ya saldırısı sonrası uygulanan yaptırımlara benzer şekilde yarışmadan çıkarılmadığını anımsatan Bresheeth, "Rusya, Ukrayna'ya saldırdığı için yarışmaya alınmadı. İsrail ise soykırım yaptığı halde yarışmaya kabul ediliyor. Bunun insanlara açıklanması gerekiyor." dedi.

Bresheeth, medyanın, protestoları ve Gazze'de yaşananları daha görünür hale getirmesi gerektiğini dile getirerek, "Gazze'de öldürülen gazetecileri ve hala haber yapmaya çalışanları unutmayın. Gazze artık neredeyse yok edildi. Bir zamanlar 2 milyondan fazla kişinin yaşadığı yerde bugün insanlar evsiz, susuz ve medyasız bırakıldı." ifadelerini kullandı.

İsrailli ve Yahudi olduğuna dikkati çeken Bresheeth, "Bu olanların Yahudilikle hiçbir ilgisi yok. Bunun insanlıkla da ilgisi yok. Bu 2,5 yıl önce durdurulmalıydı." diye konuştu.

"Soykırım uygulayan bir devletin Viyana'da sahneye çıkıp şarkı söylemesi kabul edilemez"

Bresheeth, İsrail'in sadece Gazze'ye değil bölgedeki bütün ülkelere saldırdığını hatırlatarak, "Soykırım uygulayan bir devletin Viyana'da sahneye çıkıp şarkı söylemesi kabul edilemez. Viyana'nın ve elitlerinin soykırıma karşı kampanyaya öncülük etmesi gerekirken soykırımın tarafında yer alması gerçekten utanç verici." değerlendirmesinde bulundu.

İsrail'in Eurovision'dan çıkarılmasının Gazze'deki soykırımı durdurmayacağını ancak bunun "sembolik mesaj" olacağını belirten Bresheeth, insanların, "bir soykırım devletinin" yarışmada yer almasının yanlış olduğunu bildiğini ifade etti.

Bresheeth, İsrail'e yönelik kültürel ve akademik boykot çağrılarına ilişkin soruyu, İsrail'in onlarca yıldır işlediği suçlara rağmen uluslararası yaptırımlardan muaf tutulduğunu hatırlatarak yanıtladı.

Bu durumun İsrail toplumunda "cezasızlık" algısı oluşturduğunu kaydeden Bresheeth, Eurovision'un, barış, birliktelik ve yaşamla ilgili olduğunu ancak İsrail'in bu değerlerin hiçbirini temsil etmediğini vurguladı.

Aktivist Sarig-Fellner ise ailesinin bir bölümünün Nazi döneminde Filistin'e kaçtığını, diğer aile üyelerinin ise öldürüldüğünü anlatarak, "Bir daha asla" ilkesinin Gazze için de geçerli olması gerektiğini söyledi.

Sarig-Fellner, soykırım suçu işleyen İsrail'in Eurovision'dan derhal çıkarılması gerektiğine dikkati çekti.

"Sanatçıların İsrail ile aynı sahneyi paylaşmayı reddetmesi gerekiyor"

Kongo Demokratik Cumhuriyeti kökenli Avusturyalı sanatçı Bongola da yarışmaya katılan sanatçılara İsrail'i protesto etmek amacıyla yarışmadan çekilmeleri çağrısı yaptı.

İsrail'i "soykırımcı" ve "apartheid uygulayan bir terör devleti" olarak nitelendiren Bongola, "Eğer bu devlet sevgi, kültür ve birliktelik sahnesi olarak sunulan Eurovision'da yer almaya devam edecekse, diğer sanatçıların İsrail ile aynı sahneyi paylaşmayı reddetmesi gerekiyor." dedi.

Her sanatçının hala yarışmadan çekilme imkanı bulunduğuna işaret eden Bongola, "İsrail yarışmadan çekilmeyecek, Avusturya hükümeti de İsrail'i yarışmadan çıkarmayacak. Bu nedenle her sanatçının ahlaki sorumluluk alarak Eurovision'dan çekilmesi gerektiğini düşünüyorum." ifadelerini kullandı.

İstanbul ve Çanakkale boğazlarının, dünya deniz ticaretinin en kritik geçiş noktaları olmayı sürdürdüğünü belirten Uraloğlu, "Yılın ilk 4 ayında İstanbul ve Çanakkale boğazlarındaki gemi hareketliliği 26 bin 214'e ulaşırken bu gemilere 15 bin 639 kılavuzluk hizmeti verildi." değerlendirmesinde bulundu.

Uraloğlu, Hürmüz Boğazı'nda süregelen krizin de Türk boğazlarının önemini daha da artırdığına dikkati çekti.

İstanbul ve Çanakkale boğazlarında sunulan kılavuzluk hizmetine ilişkin bilgi veren Uraloğlu, şöyle devam etti:

"Yılın ilk 4 ayında İstanbul Boğazı'ndan geçiş yapan 12 bin 565 geminin yüzde 63,3'ünü oluşturan 7 bin 949'una kılavuzluk hizmeti verdik. Çanakkale Boğazı'ndan geçiş yapan 13 bin 649 geminin de yüzde 56,3'ü yani 7 bin 690'u kılavuz kaptanlarımız tarafından yönetildi."

Uraloğlu, söz konusu dönemde İstanbul ve Çanakkale boğazlarını en fazla genel kargo gemilerinin kullandığını aktardı.

Yılın 4 ayında İstanbul Boğazı'ndan 4 bin 416, Çanakkale Boğazı'ndan 4 bin 77 genel kargo gemisinin geçiş yaptığını bildiren Uraloğlu, "Söz konusu dönemde genel kargo gemilerini, tankerler takip etti. İstanbul Boğazı'ndan 2 bin 961, Çanakkale Boğazı'ndan 3 bin 175 tanker geçti." ifadelerini kullandı.

İsimleri açıklanmayan kaynaklar, ABD'nin, görüşmelerde, Grönland'daki askeri varlığını artırma ve adanın güneyinde "ABD'nin egemen toprağı" sayılacak üç yeni üs kurma konularını gündeme getirdiğini söyledi.

Bu üslerin yoğunlukla Çin ve Rusya'nın Kuzey Atlantik'teki olası denizcilik faaliyetlerini gözetlemede kullanılacağına işaret eden kaynaklar, görüşmelerde son aylarda ilerleme kaydedildiğini dile getirdi.

Kaynaklar, tarafların henüz herhangi bir konuda anlaşmaya varmadığını ve inşa edilecek üslerin sayısının değişebileceğini ifade etti.

Beyaz Saray'dan bir yetkili de Danimarka ve Grönland ile üst düzey görüşmelerin yapıldığını ve "doğru yönde ilerlediğini" düşündüklerini belirtmekle birlikte temasların içeriğine ilişkin bilgi vermedi.

Danimarka Dışişleri Bakanlığından bir sözcü de ABD ile "diplomatik sürecin devam ettiğini" doğruladı.

Trump, Grönland'a "ulusal güvenlik" gerekçeleriyle ihtiyaç duyduklarını birçok defa belirtmiş, Danimarka'ya bağlı özerk bir bölge olan Grönland ise bu söylemlere tepki göstermişti.

ABD'nin Grönland'ın kuzeybatısında halihazırda sahip olduğu tek askeri üs olan Pituffik Uzay Üssü ile bölgedeki füze hareketliliği gözlemleniyor.

AA muhabirinin, "İsrail'in yoğun saldırı ve yıkımına maruz kalan Gazze Şeridi'nde sağlık durumu çökme noktasına geldi. İspanya hükümetinin ve DSÖ'nün Filistin'de sağlık durumuna ilişkin planları var mı?" sorusuna cevap veren Sanchez, "Gazze'de tüm insani yardımların girişinin garanti edilmesini, ateşkese saygı gösterilmesini ve barışçıl birlikte yaşam için siyasi bir çözüme odaklanılmasını istiyoruz." dedi.

Başbakan Sanchez ayrıca, "İspanya, Filistin Devleti'ni tanıdı ve ilk günden itibaren Hamas'ın saldırılarını kınadı ve aynı anda İsrail'in Gazze'deki soykırımını ve Batı Şeria'daki yasa dışı yerleşimlerini de kınadı. Bu savaş, Orta Doğu'yu ve İsrail'i çok daha güvensiz yapıyor. Bizim talebimiz savaşı bitirmek, uluslararası hukukla barış ufkunu açmaktır. Filistin'in de İsrail gibi mevcudiyet hakkı vardır." diye konuştu.

Bolat, burada yaptığı konuşmada, Kraliçe Mathilde başkanlığında Türkiye'yi ziyaret eden Belçika Ekonomik Misyonu heyetiyle 27 anlaşma imzalandığını, savunma sanayisi ve teknoloji alanında da 30'dan fazla Türk şirketiyle anlaşmaların imzalanacağını söyledi.

e-Ticaret sektöründe yaşanan gelişmelere değinen Bolat, gerek e-ticareti gerekse e-ihracatı destekleyen çalışmalara devam ettiklerini, geçen yıl 11 bin 500 kişinin 10 bin doları aşkın e-ihracat yaptığı bilgisini verdi. Bolat, Bakanlık olarak düzenledikleri e-ticaret ve e-ihracat programlarına işaret ederek, bu programlara uluslararası ziyaretçilerin katıldığını, bu yıl 3-5 Eylül'de İstanbul'da Küresel e-Ticaret Zirvesi'nin yapılacağını kaydetti.

e-İhracatta geçen yıl 5,1 milyar dolar döviz kazancı sağlandığını belirten Bolat, şöyle devam etti:

"Ülkemizde e-ticaret hacmi geçen yıl yüzde 52,2 artışla 4 trilyon 567 milyar liraya ulaşmıştır. Bu çok önemli bir rakam. Yaklaşık 115,5 milyar dolara geliyor ve dolar bazında da yüzde 29'luk bir artışı temsil ediyor. e-Ticaretin toplam ticaretteki payı da yüzde 19,5 civarında. Bu şu anlama geliyor, demek ki toplam ticaret 23 trilyon liraymış. Perakende e-ticaret ise 2025'te bir önceki yıla göre yüzde 51,8 artışla 2 trilyon 457 milyar liraya yükseldi. 2019-2025 yıllarında bileşik yıllık büyüme oranı Türk lirası bazında yüzde 83,7 oldu. Dolar bazında da yüzde 382 artış gösterdi. e-Ticaret sektörü 2019 yılında 24 milyar dolardan, 6 yılda 115,5 milyar dolara yükseldi."

"e-Ticaret yapanların yüzde 75'i şahıs işletmesi"

Bolat, 2025'te genel e-ticarette yaklaşık 6 milyar işlem, perakende e-ticarette ise yaklaşık 2 milyar işlem yapıldığını ifade etti.

Esnafın da artık satışlarında dijital imkanları kullandığına dikkati çeken Bolat, "e-Ticaret yapanların yüzde 75'i şahıs işletmesi, yüzde 21'i limitet şirket, yüzde 4'ü anonim şirketler. Demek ki farklı ölçekteki ferdi ve kurumsal çalışmalarla e-ticaret yapanlar var." dedi.

Bolat, e-ticaretin milli gelirdeki payının yüzde 6,9 olduğunu aktardı.

Bu kapsamda geçen yıl 634 bin işletmenin e-ticaret yaptığını belirten Bolat, bu rakamın 2023'te 559 bin, 2024'te ise 600 bin olduğunu vurguladı.

Bolat, e-ticaret yapanların sektör dağılımına ilişkin de bilgi vererek, şöyle konuştu:

"2025 yılı e-ticaretinin yüzde 20,3'ü yemek sektöründe gerçekleşti. Yemek sektöründe tam 128 bin işletme e-ticaret yapıyor. Yaklaşık yüzde 14'ü yani 87 bin 500 işletme de giyim, ayakkabı, aksesuar sektöründe iştigal ediyor. Butik işletmelerden büyük perakende zincirlerine kadar çok geniş yelpazede giyim kuşam, ayakkabı, aksesuar firmaları, e-ticaret arenasında var. Üçüncü sırada da elektronik sektörü bulunuyor. O da yüzde 12'lik pay alıyor, 75 bin 500 işletme elektronik alanda e-ticaretle uğraşıyor."

"e-Ticaret harcamalarının hacim bazında yüzde 56'sını kadınlar yapıyor"

Harcama dağılımı açısından bakıldığında e-ticaret hacminin en yüksek olduğu sektörün giyim, ayakkabı, aksesuar olduğunu vurgulayan Bolat, bu sektörün 428 milyar lira ile ilk sırada yer aldığını bildirdi.

Bolat, 304 milyar lira ile elektronik, 285 milyar lira ile hava yolunun da giyim, ayakkabı, aksesuar sektörünü takip ettiğini söyledi.

e-Ticaret harcamalarının cinsiyet dağılımlarına ilişkin verileri de paylaşan Bolat, "e-Ticaret harcamalarının hacim bazında yüzde 56'sını kadınlar yapıyor. Adet bazında baktığımızda harcamaların yüzde 75'ini kadınlar, yüzde 25'ini erkekler gerçekleştiriyor. Tüketim eğilimi en yüksek grup ise 25 ile 34 yaş arası." diye konuştu.

Bolat, ödemelerin 3'te 2'sinin kartlı sistemlerle yapıldığını, bu yöntemi ise sırasıyla havale/EFT ve kapıda ödemenin izlediğini ifade etti.

e-Ticarette kartla yapılan ödemelerin yüzde 64'ünün "3D Secure" güvenlik doğrulama sistemiyle gerçekleştirildiğini ifade eden Bolat, büyükşehir ağırlıklı saat ve dakikalar içinde teslimatı öngören hızlı ticaret alanında ise geçen yıl yüzde 55,6 büyümeyle 388 milyar liralık satış hacmine ulaşıldığı bilgisini verdi.

Bolat, bu alanın istihdam açısından da önemli olduğuna dikkati çekerek, "Hızlı ticaretin e-ticaretteki payı 2019'da yüzde 1,6 iken 2025'te yüzde 8,5'e yükseldi. Hızlı ticarette en önemli alan yüzde 70 ile yemek harcamaları. Yüzde 30 ile de gıda ve süpermarket takip ediyor." değerlendirmesinde bulundu.

"Ortalama kargo teslim süresi son 2 yılda 4 saat düştü"

İkinci el araç satışında e-ticaretin hızlı büyüme kaydettiğini vurgulayan Bolat, e-ticaret teslimatlarına ilişkin de şunları söyledi:

"e-Ticaret teslimatlarında ortalama kargo teslim süresi son 2 yılda 4 saat düştü. Kargolar 2 yıl önce 46 saatte gelirken artık 42,2 saatte ulaşıyor. Siparişlerin yüzde 53'ü 24-48 saat içinde teslim edilmekte. e-Ticaretteki gönderilerin sadece yüzde 17'si şehir içi."

Bolat, müşteriden müşteriye ikinci el satışlarında geçen yıl 23 milyon 600 bin işlemde yaklaşık 22 milyar lira hacim oluştuğunu bildirdi.

Yapay zekayla e-ticaret dönemi

e-Ticaret işletmelerinin yüzde 75'inin yapay zeka kullandığını belirten Bolat, Bakanlık olarak e-ticaret ve e-ihracatı desteklemeye, piyasa şartlarına uygun ticaret mekanizmaları için çalışmaya devam edeceklerini dile getirdi.

Bolat, kadın ve genç girişimci tabanını genişleteceklerini ifade ederek, şu değerlendirmede bulundu:

"e-İhracat yapan işletmeleri özel teşviklerle desteklemeyi ve dünya pazarlarına açılmalarını sağlamaya devam edeceğiz. Burada kritik bazı gelişmeler var. Avrupa Birliği'nde temmuz ayında yeni bir sistem yürürlüğe giriyor. Biz de Gümrük Birliğimiz olduğu için Avrupa Komisyonu Vergilendirme ve Gümrük Birliği Genel Müdürlüğü ile müzakerelerimizde bunları dile getiriyoruz. Dün Belçikalı misafir heyete, bakanlara, başbakan yardımcılarına da bunları anlattık. Avrupa Birliği komiserlerine de bir ay önce gittiğimizde anlattık. Türkiye için çok önemli bir pazar. Türkiye e-ticarette dünyada önde gelen ülkelerden biri ve e-ihracat kanallarının da gelişmesi konusunda Körfez'de, Orta Doğu'da, Afrika'da çalışmalarımıza devam edeceğiz."

Sektör temsilcilerinden e-ticarette büyüme vurgusu

Bakanlığın İç Ticaret Genel Müdürü Adem Başar, e-ticaretin hayatın temel noktalardan biri haline geldiğini ve hem işletmeciler hem de tüketiciler açısından yeni fırsatlar yarattığını ama aynı zamanda riskler doğurduğunu söyledi.

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken de e-ticaretin hızla geliştiğini ifade ederek, döviz kazanımında e-ticaretin katkıları olduğunu dile getirdi.

Yapay zeka ve e-ticaret gibi gelişmelerin sektörleri hızla dönüştürdüğüne dikkati çeken Palandöken, yaklaşan Kurban Bayramı döneminde tüketicilere esnaflardan da alışveriş yapması çağrısında bulundu.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Yönetim Kurulu Sayman Üyesi Faik Yavuz, hem dünyada hem Türkiye'de e-ticaretin giderek daha fazla ağırlık kazandığına dikkati çekerek, Anadolu'dan daha fazla girişimin dünyaya açılması için e-ticareti önemli gördüklerini bildirdi.

Yavuz, hızlı büyüyen e-ticarette de çözülmesi gereken sorunlar olduğunu, kamu ve özel sektörün birlikte bu sorunları çözebileceğini anlattı.

TOBB Türkiye e-Ticaret Meclisi Başkanı Ozan Acar da e-ticaretin, Anadolu'daki işletmenin pazara erişimine, kadın girişimcilerin ve yeni işletmelerin dünyaya açılmasına katkı sunduğunu bildirdi. Türkiye'nin sadece güçlü bir imalat sanayisi ülkesi olmadığını, ülkenin güçlü platformlar, gelişmiş lojistik altyapı ve insan kaynağına sahip olduğunu vurgulayan Acar, "Türkiye'nin önünde Avrupa, Orta Doğu, Orta Asya ve Afrika'nın dijital ticari merkezi olma fırsatı var." dedi.

Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) Başkanı Hakan Çevikoğlu, e-ticaretin üretimden lojistiğe, finansal hizmetlerden teknolojiye birçok alanı dönüştürdüğünü söyledi. Doğu ile Batı arasında ticari dengelerin yeniden kurulduğunu ifade eden Çevikoğlu, sektörün sağlıklı, rekabetçi ve sürdürülebilir şekilde büyümesi için çalışmalar yürüttüklerini dile getirdi.

Konuşmaların ardından Bakan Bolat'a sektör temsilcileri tarafından plaket hediye edildi.

Tasarıya göre, kurulacak kültürel miras kurumuyla işgal altındaki Batı Şeria'da bulunan antik eserlerin, kültürel mirasın ve arkeolojik alanların bakımından doğrudan İsrail devleti sorumlu olacak.

Bahse konu kurumun faaliyetleri Kültür Bakanlığı bütçesinden karşılanacak ve kurum, İsrail Eski Eserler Kurumu'na benzer bir şekilde yönetilecek.

Arkeolojik alanlarda kazı çalışmaları yapılması, alanların yönetimi ve arkeolojik amaçlarla arazi kamulaştırması gibi işgal altındaki Filistin topraklarını tehdit eden yetkilerin söz konusu kuruma verilmesi de yasa tasarısında yer alıyor.

İsrail Meclisi açıklamasında tasarının Batı Şeria'da antik eserler, kültürel miras alanları ve arkeolojik alanlarla ilgili devletin doğrudan sorumluluğunu temel mevzuata dahil etmeyi amaçladığı kaydedildi.

Mecliste 14 red oyuna karşı 23 evet oyuyla ilk oylamadan geçen tasarı, yasalaşmadan önce gelecek 2 oylamaya hazırlık amacıyla Eğitim, Kültür ve Spor Komitesi'ne gönderilecek.

Tasarı, İsrail'in "Yahudi mirası alanları" olduğunu iddia ettiği binlerce arkeolojik alan da dahil olmak üzere, Batı Şeria'daki Filistin topraklarını da kapsayacak şekilde İsrail Eski Eserler Kurumu'nun yetki alanını genişletmeye yönelik devam eden politikaların bir parçasını oluşturuyor.

Filistin Turizm Bakanlığı verilerine göre, İsrail'in iddia ettiği alanlar arasında yaklaşık 4,8 bin dönümlük alan üzerinde Arap, Kenan, Roma, Bizans, Fenike ve İslam medeniyetlerine ait antik eserler içeren, Batı Şeria'nın kuzeyindeki Sebastia beldesindeki arkeolojik alan da yer alıyor.

Tasarının yasalaşması için İsrail Meclisinde ikinci ve üçüncü oylamadan da geçmesi gerekiyor.

İsrail güvenlik kabinesi Batı Şeria'nın ilhakının önünü açacak bir dizi kararı onaylamıştı

Son yıllarda, uluslararası ve Filistin'deki çevreler İsrail hükümetinin yasa dışı yerleşim faaliyetleri yoluyla işgal altındaki Batı Şeria'yı fiilen ilhak etmeye çalıştığı konusunda uyarıda bulunuyor.

İsrail güvenlik kabinesinin, 8 Şubat'ta, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistin yönetiminin kontrolündeki bölgelerde İsrail'in "denetim ve kontrol faaliyetlerini" artıran bir dizi kararı onayladığı belirtilmişti.

Alınan kararlar izinsiz inşaat, su meselesi, arkeolojik ve çevresel alanlara verilen zararla ilgili ihlalleri ele alma bahanesi altında Filistin Yönetimi kontrolü altındaki bölgeler de dahil edilecek şekilde İsrail'in denetim ve uygulama yetkilerini genişletmeyi amaçlıyor.

İsrail basınında yer alan haberlere göre, bazı kararlar El Halil'deki mevcut düzenlemeleri de etkiliyor.

Buna göre, Harem-i İbrahimi Camisi ve çevresindeki planlama ile inşaat yetkilerinin, 1997 El Halil Anlaşması'na aykırı şekilde belediyeden alınarak İsrail Sivil İdaresine bağlı kurumlara devredilmesi kararlaştırıldı.

Birleşmiş Milletler ve uluslararası toplum, Doğu Kudüs dahil Batı Şeria'yı işgal altındaki Filistin toprağı olarak kabul ederken, İsrail'in Yahudi yerleşim faaliyetleri uluslararası hukuka göre yasa dışı sayılıyor.

1995 tarihli İkinci Oslo Anlaşması'na göre Batı Şeria; tamamen Filistin yönetimindeki "A Bölgesi", Filistin sivil idaresi ve İsrail güvenlik kontrolündeki "B Bölgesi" ile tamamen İsrail kontrolündeki "C Bölgesi" olmak üzere üçe ayrılıyor. "C Bölgesi", Batı Şeria'nın yaklaşık yüzde 61’ini kapsıyor.

Rusya'nın Ukrayna'da "özel askeri operasyonu" sürdürdüğüne dikkati çeken Peskov, "Operasyonumuz, Ukrayna yönetimi ve (Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir) Zelenskiy sorumluluk üstelenerek gerekli kararları aldığı anda durdurulabilir. Kiev'in alması gereken kararlar biliniyor." diye konuştu.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, Zelenskiy ile görüşmeye hazır olduğunu dile getiren Peskov, bunun çözüm sürecini tamamlamak için anlamlı olacağını belirtti.

Peskov, "Noktayı koymak için gerekli çalışmaların yapılması gerekiyor." ifadesini kullandı.

Rus savaş gemisinin Almanya kıyılarında görülmesine ilişkin olarak ise Peskov, "Donanmamız, uluslararası deniz hukukuna uygun şekilde görevini yerine getiriyor. Bu, uluslararası korsanlığa karşı güvenliğin sağlanmasını da içeriyor." dedi.

Sözcü Peskov, daha önce yaptığı açıklamada, siyasi ve diplomatik çözüm sürecine geçiş için Ukrayna'nın birliklerini Donbas bölgesinden çekmesi gerektiğini belirtmişti.

Karadağ'ın bugün 31 müttefikin desteğiyle güvenliğini sürdürdüğünü aktaran Rutte, Yunanistan ve İtalya'ya ait savaş uçaklarının Karadağ hava sahasının korunmasına katkı sunduğunu, buna karşılık Karadağ'ın da NATO'nun Letonya ve Bulgaristan'daki ileri kara unsurlarına asker göndererek kolektif savunmaya katkı verdiğini ifade etti.

Rutte, Karadağ'ın ayrıca NATO'nun Kosova'daki Barış Gücü'ne (KFOR) katkı sunduğunu, Balkanların batısında barış ve istikrarın güçlendirilmesinde de önemli rol oynadığını kaydetti.

Bölgenin hem büyük fırsatlar sunduğunu hem de NATO açısından stratejik önem taşıdığını vurgulayan Rutte, güvenliğin hiçbir zaman garanti olmadığını ve bunun her gün ortak çabayla korunması gerektiğini söyledi.

NATO'nun bölgede yapıcı işbirliğini desteklediğini belirten Rutte, Balkanların batısını geriye götürmeye çalışan aktörler bulunduğunu, bu aktörlerin ilerlemeyi sekteye uğratmak ve bölgeyi istikrarsızlaştırmak istediğini dile getirdi.

Rutte, NATO'nun geçmişte yaşanan sorunların yeniden gündeme gelmesine izin vermeyeceğini ve ittifak topraklarında yürütülen her türlü kötü niyetli faaliyete karşılık vereceğini ifade etti.

Dünyanın giderek daha tehlikeli hale geldiğini vurgulayan Rutte, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarını sürdürdüğünü, Çin'in daha iddialı bir tutum sergilediğini ve NATO'nun güney komşuluk bölgesinde istikrarsızlığın devam ettiğini kaydetti.

Müttefiklerin savunmaya daha fazla yatırım yapması, savunma üretimini artırması ve Ukrayna'ya desteği güçlendirmesi gerektiğini anlatan Rutte, Karadağ'ın savunmaya gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 2'sinden fazlasını ayırmasını memnuniyetle karşıladığını ve bu ivmenin sürdürülmesini beklediğini bildirdi.

Karadağ'a Ukrayna'ya verdiği askeri ekipman desteği ile NATO'nun kapsamlı yardım paketi ve güven fonlarına yaptığı katkılar nedeniyle teşekkür eden Rutte, temmuz ayında Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'ne ilişkin, "Ankara'daki NATO Zirvesi'ne artık yalnızca birkaç hafta kaldı. Orada Atlantik'in her iki yakasındaki 1 milyar insan için bugün güvenlik sağladığımızı ve verdiğimiz sözleri yerine getirdiğimizi göstereceğiz." ifadelerini kullandı.

Rutte, Karadağ'ın da aralarında bulunduğu bazı NATO üyelerinin Orta Doğu'daki olası müdahaleler için üslerinin kullanılmasına izin vermeyi değerlendirdiğine yönelik sözlerinin hatırlatılması ve bunun somut olarak ne anlama geldiğinin sorulması üzerine, bu ifadeyi daha çok mecazi anlamda kullandığını söyledi.

Detaylara girmek istemediğini belirten Rutte, bunun Karadağ ya da diğer ülkeler açısından tam olarak ne anlama geldiğine ilişkin açık bilgi vermekten kaçınarak Karadağ'ın NATO içindeki en kararlı müttefiklerden biri olduğunu ifade etti.

Rutte, Karadağ'ın yalnızca NATO içinde değil, ikili ilişkiler bağlamında da ABD tarafından güçlü ve güvenilir bir ortak olarak görüldüğünü savundu.

NATO'nun geleceğine ilişkin bir soruya da yanıt veren Rutte, ittifakın geleceği konusunda "son derece iyimser" olduğunu belirterek, bunda ABD Başkanı Donald Trump'ın önemli rol oynadığını ifade etti.

Geçen yılın başında Kanada, İspanya, Belçika ve İtalya gibi büyük ekonomilerin henüz gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 2'sini savunmaya ayırma hedefini yakalayamadığını hatırlatan Rutte, bugün ise ittifakın tamamının bu hedefe ulaştığını söyledi. Rutte, Trump'ın yeniden seçilmesinin bu süreçte önemli etkisi olduğunu kaydetti.

Savunma harcamalarının artırılmasının yalnızca ABD ile yük paylaşımında denge sağlamak için değil, başta Rusya olmak üzere potansiyel tehditlere karşı caydırıcılığı güçlendirmek açısından da kritik olduğunu vurgulayan Rutte, gelecekte farklı aktörlerden gelebilecek tehditlere karşı da hazırlıklı olunması gerektiğini belirtti.

Ankara Zirvesi'nin gündemine de değinen Rutte, toplantıda Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesi ve alınan savunma harcaması kararlarının somut askeri kabiliyetlere dönüştürülmesinin ana gündem maddeleri arasında yer alacağını söyledi.

Rutte, savunma sanayi altyapısının geliştirilmesinin de zirvenin öncelikli başlıklarından biri olacağını belirterek, hem ABD'de hem de Avrupa'da üretim kapasitesinin mevcut ihtiyaçları karşılamakta yetersiz kaldığını, bunun Atlantik'in iki yakasının birlikte çözmesi gereken ortak bir sorun olduğunu kaydetti.

Rutte, zirvede ayrıca NATO'nun ihtiyaç duyduğu kritik askeri kabiliyetlerin geliştirilmesi ve savunma sanayi üretiminin hızlandırılması konularının ayrıntılı şekilde ele alınacağını sözlerine ekledi.

"NATO'nun çok daha üretken bir üyesi olacağımıza inanıyorum"

Karadağ Başbakanı Milojko Spajic ise ordunun kapasitesinin son yıllarda önemli ölçüde güçlendirildiğini söyledi.

Spajic, ülkesindeki tüm etnik ve dini grupların orduyu desteklediğini belirterek, "En zor düşman içerideki düşmandır. Biz birlik içinde olduğumuzda, birlikte hareket ettiğimizde, bütün halk ve bütün devlet arkamızda olduğunda işte o zaman en güçlü halimizde oluruz ve o zaman başkalarına da en fazla katkıyı sunabiliriz." diye konuştu.

Orduya ciddi yatırımlar yaptıklarını aktaran Spajic, yatırım sürecinin devam ettiğini bildirdi.

Haziranda ABD ile devletlerarası önemli bir anlaşma yapacaklarını dile getiren Spajic, şunları kaydetti:

"Hem sivil hem de askeri kullanım amacı taşıyan, yani çift kullanımlı kritik altyapı projeleri üzerinde çalışabileceğiz. Kanadalılarla, Almanlarla ve başka bazı ülkelerle birlikte yapılacak yatırımlarımız da olacak ve bu iş birlikleri devam edecek. NATO'nun çok daha üretken ve daha iyi bir üyesi olacağımıza inanıyorum. Batı Balkanlar'da tansiyonun düşürülmesine, halkların birbirine bağlanmasına ve birbirlerini daha iyi anlamalarına önemli katkılar sunabiliriz."

İsrail Meclisi tarafından kabul edilen yasayla, üyelerinin özel atamalarla belirleneceği bir askeri mahkemenin kurulması ve 7 Ekim 2023'te İsrail'de esir alınarak gözaltı merkezlerinde ağır şartlarda tutulan 300 civarında Filistinlinin bu mahkemede yargılanması kararı alındı.

İsrail Meclisinin, mart ayında İran'a saldırıların gölgesinde, Filistinli esirlere idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasa tasarısının ardından 120 sandalyeli İsrail Meclisi'nde 93 evet oyuyla onayladığı bu yeni yasa da hukuk ilkelerine yönelik ihlaller nedeniyle eleştirilere yol açtı.

Yasa, Filistinlilerin idamının yolunu açacak

Yasa kapsamında kurulması planlanan söz konusu özel askeri mahkeme, üzerinden yaklaşık 3 yıl geçmesine rağmen 7 Ekim 2023'teki Aksa Tufanı Operasyonu'na katıldığı iddia edilen Filistinlilere, "soykırım" suçlamasıyla idam cezası verebilecek.

İsrail'in The Jerusalem Post gazetesi, İsrail Meclisinin, Filistinli esirlere idam cezası getirilmesini öngören tartışmalı yasa tasarısını martta onaylasa da, bu yasanın geriye dönük uygulanamayacak olması nedeniyle, 7 Ekim 2023'teki Aksa Tufanı Operasyonu'na katılan Filistinlilere idam cezası verilebilmesinin önünü açma

Yasaya göre, askeri mahkeme, 7-10 Ekim tarihleri arasında "saldırı", "İsraillileri esir alarak Gazze'ye götürme" gibi suç isnatlarıyla olaylara katıldığı öne sürülen Filistinliler hakkında iddianame düzenleyecek.

Filistinlileri, İsrail'in 1950 tarihli Soykırımı Önleme Yasası kapsamında "soykırım", İsrail'in egemenliğine zarar verme, savaşa neden olma, savaş sırasında düşmana yardım etme" ile 2016 tarihli "Terörle Mücadele Yasası" kapsamında "terör" suçları dahil olmak üzere ilgili suç isnatlarıyla yargılayacak olan mahkeme, "Soykırımı Önleme Yasası" kapsamında soykırım suçlamasıyla mahkum edilen Filistinlileri idam cezasına çarptırılabilecek.

Ayrıca, 7 Ekim'e katıldığı iddiasıyla "şüpheli, sanık veya hükümlü" sıfatındaki Filistinlilerin hiçbirinin, esir takası anlaşmasıyla serbest bırakılmaması yönünde bir madde de yasada dikkati çekti.

"Modern Eichmann davası" iddiası

İsrail, söz konusu yasayı, "soykırım" ve "Yahudi halkına karşı işlenen suçlar" temasıyla "modern Eichmann davası" olarak temellendirmeye çalışıyor.

Adolf Eichmann, İsrail'de yasal olarak en son idam cezasının uygulandığı, Nazi Almanyası'nda görev yapmış bu dönemdeki Yahudi soykırımının (Holokost) üst düzey bir subayı olarak biliniyor.

"Yahudi halkına karşı suçlar"dan 1961'de yargılandığı davada mahkum edilerek idam cezasına çarptırılan Eichmann 1 sene sonra 1962'de idam edildi.

"7 Ekim Olaylarına Katılanların Yargılanmasına İlişkin Yasa Tasarısı"nı sunan İsrail Evimiz Partisi milletvekillerinden Yulia Malinovsky de, yasanın görüşülmesinden önce İsrail Meclisi'nde düzenlenen basın toplantısında, söz konusu yasanın "modern Eichmann davası" olduğunu iddia etti.

Duruşmalar canlı yayınlanacak

"7 Ekim Olaylarına Katılanların Yargılanmasına İlişkin Yasa", Filistinlilerin yargılandığı duruşmaların, halka açık yapılması ve özel olarak kurulacak bir internet sitesinden canlı olarak yayınlanmasını öngörüyor.

Bu maddenin, yayın yasağına ilişkin hükümleri geçersiz kılmayacağı belirtilen yasada, temyiz duruşmalarının internet sitesinde yayınlanıp yayınlanmayacağına ise temyiz mahkemesinin karar vereceği kaydediliyor.

Yasada, "Askeri mahkeme duruşmaları görsel ve işitsel olarak kaydedilecek; kayıtlar saklanacak ve yargılama süreci sona erdiğinde devlet arşivlerine devredilecektir; davaların incelenmesine ilişkin Mahkemeler Kanunu'ndaki hükümler, gerekli değişiklikler yapılarak uygulanacaktır." ifadeleri yer alıyor.

İnsan hakları kuruluşlarından eleştiri

Uluslararası ve İsrail merkezli insan hakları örgütleri, 7 Ekim'e katıldığı iddia edilen Filistinlilere idam cezası verilmesinin yolunu açan yasayı, hukuka aykırı olduğunu belirterek eleştirdi.

İnsan hakları ve hukuk örgütü "Adalah" ve İsrailli insan hakları örgütlerinden "HaMoked", 7 Ekim 2023'ün "üzerinden yaklaşık 3 yıl geçmesine rağmen 300'den fazla Filistinli esirin sistematik işkence altında, herhangi bir suçlama olmaksızın tutulmaya devam ettiği" belirtilen ortak açıklamalarında, yasanın bu tutukluların yargılanmasını amaçlayan "istisnai bir yasal çerçeve" oluşturduğunu kaydetti.

Açıklamada, özel atamayla belirlenecek bir heyetin yargılamayı adil yürüteceğine dair şüphelere neden olduğu kaydedilirken "Mahkemenin ölüm cezası verme yetkisi ve yasa koyucuların Gazze'den yüzlerce Filistinliye karşı bunu yapacağı yönündeki beklentileri göz önüne alındığında yasa karşısında endişeler daha da artıyor." ifadelerine de yer verildi.

Öte yandan, Birleşmiş Milletler (BM) Filistin Özel Raportörü Francesca Albanese, BM'nin terörle mücadele konularında insan hakları özel raportörü Ben Saul ve BM Yargıç ve Avukatların Bağımsızlığı Özel Raportörü Margaret Satterthwaite, sene başında, yasaya ilişkin insan hakları ile yargı bağımsızlığı ve tarafsızlığı açısından endişelerini İsrail'e bildirdi.

BM raportörleri, yargıya siyasi müdahaleden de endişe duyduklarını kaydederek, raporlarında "Tasarının, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından adil yargılanma hakkı, yaşam hakkı, özgürlük hakkı, işkence ve diğer kötü muamelelerden korunma hakkı, ayrımcılığa uğramama ve eşitlik hakkı da dahil olmak üzere uluslararası insan hakları hukukuyla bağdaşmayan ceza davalarına yol açabileceğinden endişe duyuyoruz." ifadelerine yer verdi.

Trump’ın çarşamba günü Pekin’e varmasıyla başlayacak ziyaret, 2017’den bu yana bir ABD başkanının Çin topraklarına gerçekleştireceği ilk resmi seyahat olma özelliğini taşıyor.

Orta Doğu’daki savaşın gölgesinde yapılacak görüşmelerin ana konusunun İran ile devam eden savaş olacağı öngörülüyor.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik operasyonları sonrası bölgede artan gerilim ve Çin’in İran ile olan enerji bağlarının masadaki en hassas siyasi başlıklardan biri olacağı değerlendiriliyor.

Uzmanlar, Trump’ın Tahran üzerindeki etkisini kullanması için Şi’ye baskı yapabileceğini, Şi’nin ise Tayvan konusunda Washington’ın tutumuna dair duyduğu rahatsızlığı dile getirebileceğini belirtiyor.

Trump’a bazı teknoloji ve finans devlerinin yöneticileri eşlik ediyor

Bir Beyaz Saray yetkilisine göre, ABD’nin önde gelen bazı şirketlerinden üst düzey yöneticiler, ticaret diplomasisine destek vermek üzere Trump ile birlikte Çin’e gidiyor.

Heyette yer alan şirket yöneticileri arasında Boeing’den Kelly Ortberg, Apple’dan Tim Cook, Meta’dan Dina Powell McCormick, Tesla’dan Elon Musk, Cargill’den Brian Sikes, Goldman Sachs’tan David Solomon, BlackRock’tan Larry Fink, Visa’dan Ryan McInerney ve Mastercard’dan Michael Miebach gibi isimler bulunuyor.

Ağırlıklı olarak finans, teknoloji, havacılık ve tarım firmalarının temsilcilerinden oluşan iş insanlarının heyetteki varlığı, Washington’ın sadece siyasi değil, ekonomik bir ajandanın da peşinde olduğu şeklinde değerlendiriliyor.

Bir dizi ticari anlaşma ve satın alma mutabakatının önünü açabileceği öngörülen ziyarete, özellikle finans devlerinden bazı isimlerin davet edilmesi, Çin ödeme sistemleri pazarında yeni bir açılımın sinyali olarak yorumlanıyor.

Çin’in uçak ve tarım ürünü alımlarına yönelik imzalar bekleniyor

Trump’ın ekonomik politika öncelikleri arasında ABD’nin Çin’e verdiği ticaret açığını azaltmanın bulunduğu dikkate alındığında, ticari konuların da görüşmelerde gündeme geleceği öngörülüyor.

ABD’li yetkililer, iki ülkenin karşılıklı ticaret ve yatırımları kolaylaştıracak forumlar üzerinde anlaşmaya varabileceğini aktarıyor.

Yetkililer, Çin’in Boeing uçakları, Amerikan tarım ürünleri ve enerji sektörüne ilişkin satın alma taahhütlerini duyurmasının beklendiğini ifade ediyor.

“Nadir toprak elementleri” konusunun da görüşmelerin kritik başlıklarından biri olacağı tahmin ediliyor. Bu maddelerin Çin’den ABD’ye akışına olanak tanıyan, ticaret savaşındaki ateşkesin uzatılmasının da görüşülebileceği ancak anlaşmanın bu hafta uzatılıp uzatılmayacağının henüz netleşmediği belirtiliyor.

İletişim kanalı oluşturulması da gündemde

İki liderin riskli alanlarda iletişim kanallarını açık tutmaya çalışacağı da ifade ediliyor. Trump yönetiminin öncelikleri arasında, özellikle yapay zeka modellerinin askeri ve stratejik kullanımı konusunda bir “iletişim kanalı” kurulmasının yer aldığı belirtiliyor.

Ayrıca, çok daha kapsamlı ve büyük ekonomik işbirliğine dair haberler de dikkati çekiyor.

Söz konusu haberlerde, Çin’in ABD’ye ağırlıklı olarak fabrika inşası amacıyla 1 trilyon dolar seviyesinde yatırım yapmasına yönelik bir anlaşmanın değerlendirildiği iddia ediliyor.

Ancak uzmanlar, İran’daki savaşın Trump’ın elini kısmen zayıflatması dolayısıyla şu aşamada devasa bir yatırım anlaşmasının olası görünmediğini vurguluyor.

“Tartışma biraz İran, biraz enerji konusunda olacak”

Dün Beyaz Saray’da düzenlenen bir etkinlikte basın mensuplarının gündeme ilişkin sorularını yanıtlayan Trump, Çin ziyaretine dair de açıklamalarda bulundu.

Çin Devlet Başkanı Şi ile “harika” bir ilişkisi olduğunu vurgulayan Trump, “Çin ile akıllı işler yapıyoruz. Önceki başkanlarımız döneminde yıllarca bizden istifade edilmişti ama şimdi ilişkilerimiz harika gidiyor. Çin’den çok para kazanıyoruz.” diye konuştu.

Trump, görüşmede birçok konuyu ele alacaklarına işaret ederek, Çin’de olmayı sabırsızlıkla beklediğini anlattı.

Görüşmede “pek çok güzel şeyin” olabileceğini dile getiren Trump, “Sanırım (Şi) Tayvan konusunu gündeme getirecek. Ama bence tartışma biraz enerji ve güzel ülke İran hakkında olacak.” dedi.

Liderlerin görüşmesi öncesinde ABD ile Çin’den heyetler Güney Kore’de “ekonomi” konuşacak

ABD ile Çin heyetleri, Trump’ın Çin’e yapacağı ziyaret öncesinde ekonomi ve ticaret müzakerelerinin yeni turu için bir araya geliyor.

Hafta sonu Çin Ticaret Bakanlığından yapılan açıklamada, ekonomik ilişkilerden sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı Lifıng başkanlığındaki Çin heyetinin, 12-13 Mayıs’ta Güney Kore’de ABD tarafı ile ekonomi ve ticarete ilişkin istişareler yürüteceği belirtilmişti.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Trump’ın Şi ile Pekin’de yapacağı “tarihi zirve” öncesinde Japonya ve Güney Kore’de bir dizi görüşme yapmak üzere yola çıkacağını duyurmuştu.

Bessent, 13 Mayıs’ta Seul’de Çin’in ekonomik ilişkilerden sorumlu Başbakan Yardımcısı Hı ile bir görüşme yapacağını, ardından Trump ile Şi arasındaki liderler zirvesi için Pekin’e geçeceğini aktarmıştı.

Taraflar geçen yıl geçici olarak uzlaşmıştı

Trump ile Şi’nin son yüz yüze görüşmesi geçen yıl ekim ayında Güney Kore’de gerçekleşmiş, görüşmenin ardından verilen olumlu mesajlarla taraflar anlaşmazlık konularında geçici bir uzlaşmaya varmıştı.

Görüşmede iki ülke, “karşılıklı tarifeler” kapsamında birbirlerine getirdikleri yüzde 24 ek tarifeyi 10 Kasım’dan itibaren bir yıl erteleme konusunda anlaştıklarını duyurmuştu.

Çin tarafı, fentanil ve öncül maddelerinin ihracatının kontrolü konusunda gerekli adımları atmayı taahhüt ederken, ABD tarafı da bu alandaki tedbirlerinin yetersizliği gerekçesiyle Çin’e getirilen yüzde 20 ek gümrük tarifesini yüzde 10’a düşüreceğini bildirmişti.

Trump’ın daha önce 31 Mart-2 Nisan’da yapılacağı bildirilen Çin ziyareti, İran’daki savaşla ilgilenmek üzere ülkesinde bulunması gerektiği gerekçesiyle 14-15 Mayıs’a ertelenmişti.

Dünya genelinde enerji sektörü tedarik zincirlerinde kırılmalar, jeopolitik gerilimler ve fosil yakıt fiyatlarındaki sert dalgalanmaların gölgesinde tarihinin en zorlu sınavlarından birini veriyor. Özellikle petrol ve doğal gazın tedarikinde yaşanan darboğaz ülkelerin enerji politikalarını maliyet odaklı olmaktan çıkarıp arz güvenliği ve bağımsızlık eksenine kaydırmasına neden oluyor. Böylesi bir kriz ortamında ülkelerin yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarından daha fazla yararlanmalarının önemi bir kez daha pekişiyor. Türkiye bu noktada en dikkati çeken ülkelerden biri. Elektrik enerjisi kurulu gücünde yenilenebilir kaynakların ulaştığı seviye ve üretimde artan payı Türkiye’ye yalnızca çevresel bir kazanım değil, aynı zamanda arz güvenliği, makroekonomik istikrar ve dış şoklara karşı dayanıklılık açısından önemli bir avantaj sağlıyor. Mart 2026’da yenilenebilir kaynaklardan 19,5 milyar kilovat-saat (kWh) elektrik üretilmesi ve bunun tüm zamanların en yüksek yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimi olarak kayıtlara geçmesi de içinde bulunduğumuz küresel enerji krizi ortamında Türkiye’ye stratejik bir kazanım sağlıyor.

Yenilenebilir kurulu gücün yükselişi

Bugünkü üretim artışını anlamak için Türkiye’nin elektrik enerjisi kurulu gücünde son 25 yılda yaşanan dönüşüme bakmak gerekiyor. 2002 yılında Türkiye’nin toplam kurulu gücü yaklaşık 31.846 Megawatt (MW) seviyesindeydi; yenilenebilir kaynakların payı ise 12.305 MW idi. 2025 yıl sonuna gelindiğinde toplam kurulu güç 122.519 MW’a yükselirken yenilenebilir kaynakların toplam kurulu gücü 76.281 MW’a ulaştı. Bu tablo, yenilenebilir enerji kaynaklarının Türkiye’nin elektrik enerjisi sisteminde artık tamamlayıcı değil, sistemin ana unsurlarından biri haline geldiğini gösteriyor.

2026 yılı mart ayı sonu itibarıyla ise Türkiye’nin elektrik kurulu gücü 125.078 MW oldu. Kurulu gücün yüzde 25,9’unu hidroelektrik, yüzde 21,2’sini güneş, yüzde 12’sini rüzgar ve yüzde 1,4’ünü jeotermal enerji oluşturuyor. Bu dağılım Türkiye’nin elektrik üretim altyapısında yerli ve yenilenebilir kaynakların ağırlığının belirgin biçimde arttığını ortaya koyuyor. Bu noktada özellikle rüzgar ve güneşteki artışa ayrıca dikkati çekmek gerek; Türkiye’nin güneş enerjisi kurulu gücü Mart 2026 itibarıyla 26.339 MW’a, rüzgar enerjisi kurulu gücü ise 15.066 MW’a yükseldi. Böylece rüzgar ve güneşin toplam kurulu güç içindeki payı yüzde 33’e ulaştı. Bu artış, hidroelektrik gibi daha köklü yenilenebilir kaynakların yanına yeni nesil yenilenebilir kapasitenin de güçlü biçimde eklendiğini gösteriyor.

Kurulu güçteki bu dönüşümün üretime yansıması özellikle 2026’nın ilk aylarında daha görünür hale geldi. Mart ayında Türkiye yenilenebilir kaynaklardan 19,46 milyar kWh elektrik üreterek tüm zamanların en yüksek yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimini gerçekleştirdi. Aynı ay, toplam elektrik üretiminin üçte ikisi yenilenebilir kaynaklardan sağlandı. Bu üretimde en güçlü katkı hidroelektrik santrallerden geldi; Hidroelektrik santrallerden (HES) toplam elektrik üretiminin yüzde 35,4’ünü oluşturan 10,6 milyar kWh elektrik üretildi.

Bu veri, Türkiye açısından oldukça önemli. Çünkü HES’ler yalnızca yenilenebilir üretim kapasitesinin bir parçası değil, aynı zamanda elektrik sisteminde dengeleyici rol oynayan, talep artışının hızlandığı dönemlerde devreye girebilen ve ithal yakıta dayalı üretim ihtiyacını azaltabilen stratejik varlıklar. HES üretiminin güçlü seyrettiği dönemlerde doğal gaz santrallerine olan ihtiyaç azalarak elektrik üretim maliyetleri, enerji ithalat faturası ve cari açık üzerinde rahatlatıcı bir etki oluşturuyor. Ancak HES üretiminin doğrudan yağış rejimine bağlı olduğunu unutmamak gerek. Bu durum, enerji planlamasında iklim değişikliği ve kuraklık risklerinin daha fazla dikkate alınmasını gerektiriyor. Yani hidroelektrik üretimdeki artış Türkiye için önemli bir avantaj sağlasa da bunun kalıcı enerji güvenliği kapasitesine dönüşmesi rüzgar, güneş, depolama ve şebeke yatırımlarıyla desteklenmesine bağlı.

Stratejik bir araç olarak yenilenebilir enerji

Türkiye’nin yenilenebilir kaynaklı elektrik üretimindeki artışının en önemli sonuçlarından biri ithal fosil yakıtlara olan bağımlılığı sınırlaması. Elektrik üretiminde doğal gazın payı yükseldiğinde Türkiye küresel gaz fiyatlarındaki artışlara, LNG piyasasındaki sıkışmalara, döviz kuru baskılarına ve jeopolitik tedarik risklerine daha açık hale geliyor. Buna karşılık, yenilenebilir kaynakların üretimdeki payının artması bu kırılganlığı azaltan bir tampon işlevi görüyor. Bu nedenle yenilenebilir kaynaklar yalnızca emisyon azaltımı başlığı altında değerlendirilemez. Türkiye gibi enerji talebi artan ve fosil yakıt tüketiminde dışa bağımlılığı yüksek olan ülkeler için yenilenebilir enerji aynı zamanda cari açığı sınırlayan, elektrik üretim maliyetlerini dengeleyen ve kriz dönemlerinde arz güvenliğini güçlendiren stratejik bir araç.

Gelinen noktada Türkiye’nin elektrik üretim kompozisyonu bu dönüşümün neden önemli olduğunu açık biçimde ortaya koyuyor. 2025’te elektrik üretiminin yüzde 33,6’sı kömürden, yüzde 23’ü doğal gazdan, yüzde 15,8’i hidrolik enerjiden, yüzde 10,9’u rüzgardan, yüzde 10,5’i güneşten, yüzde 3,2’si jeotermal enerjiden ve yüzde 3,1’i diğer kaynaklardan sağlandı. Bu dağılım fosil yakıtların elektrik üretimindeki ağırlığının sürdüğünü ancak rüzgar, güneş ve hidroelektriğin sistem içindeki payının giderek daha belirleyici hale geldiğini gösteriyor. Bu dönüşüm, Türkiye’nin artan elektrik talebi dikkate alındığında daha da kritik hale geliyor. Türkiye’nin elektrik tüketimi 2025 yılında 360.929 GWh ile tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaşırken aynı yıl elektrik üretimi de 362.992 GWh ile rekor kırdı. Sanayide elektrifikasyon, ulaşımda elektrikli araçların yaygınlaşması, dijitalleşme, şehirleşme ve veri merkezleri gibi yeni talep dinamikleri önümüzdeki dönemde elektrik tüketiminin daha da artacağını gösteriyor. Bu talebin hangi kaynaklardan karşılanacağı ise Türkiye’nin enerji güvenliği açısından belirleyici olacak.

Talep artışının yerli ve yenilenebilir kaynaklarla karşılanması, enerji ithalat faturasını sınırlarken arz güvenliğini ve ekonomik dayanıklılığı güçlendirecektir. Bu nedenle yenilenebilir enerji yatırımları Türkiye açısından yalnızca bugünkü üretim kompozisyonunu değiştiren teknik bir tercih değil, uzun vadeli enerji bağımsızlığı hedefinin temel unsurlarından biridir. Nitekim Türkiye, 2035 yılına kadar yalnızca rüzgar ve güneş enerjisi kurulu gücünü toplam 120 bin MW seviyesine çıkarmayı hedefliyor. Deniz üstü rüzgar enerjisi, batarya ve enerji depolama alanlarındaki hedefler de dikkate alındığında yenilenebilir enerji yatırımlarının artık yalnızca çevresel dönüşümün değil, dışa bağımlılığı azaltma, sistem esnekliğini artırma, makroekonomik istikrarı destekleme ve enerji arz güvenliğini güçlendirme arayışının da merkezine yerleştiği görülüyor.

Şüpheli şahıs kimliğinin araçta olduğunu söyledikten sonra, yanındaki 2 kişi ile araca binip kaçtı. Polis ekipleri aracı durdurmaya çalışırken şahıslar, araçla Osmanbey Sokak'a girdi. Araç, o sırada yolun karşısına geçen S.T. (60) isimli kadını ezdi. Yaşlı kadın araç altında sürüklenerek ağır yaralandı.

İhbar üzerine olay yerine gelen sağlık ve takviye polis ekipleri sevk edildi. Sağlık ekipleri, ilk müdahalenin ardından ağır yaralanan S.T.'yi hastaneye kaldırdı. Tedavisi devam eden ağır yaralı yaşlı kadının hayati tehlikesinin devam ettiği öğrenildi.

Olay sonrası araçtaki şahısların yakalanması için çalışma başlatan ekipler, aracı olay yerinden yaklaşık 1 kilometre uzakta terk edilmiş şekilde buldu. Polislerin kaçan şahısları yakalama çalışmaları sürüyor.

Özcan'ın helallik talebine Meclis Üyeleri'nden cevap gelmeyince “Eden var mı? Valla hiç helal olsun diye ses gelmedi.” ifadelerini kullandı.

Tepkilerin ardından Bahçelievler Belediyesi zabıta ekipleri harekete geçti. Ekipler, vatandaşları kandırdığı tespit edilen pazarcının tezgahını 1 hafta süreyle kapattı. Ayrıca satıcıya 3 bin 541 TL idari para cezası uygulandı.

Arşiv fotoğraflarının yapay zeka ile canlandırılması tekniğiyle hazırlanan "29 Ekim Cumhuriyet Bayramı" videosunda, cumhuriyetin ilk yıllarında başlatılan eğitim seferberliğine ilişkin görseller, Başöğretmen Mustafa Kemal Atatürk'ün öğrencilerle buluştuğu anlar yer alıyor.

Projenin danışmanlığını Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Sarıtaş'ın üstlendiği videoda, genç cumhuriyetin, geleceğin bilim adamları, sanatçıları, sporcuları olarak yetiştirdiği öğrenciler ve öğretmenlerin katıldığı 29 Ekim törenleri de yapay zeka ile canlandırıldı.

Videoda, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile cumhuriyet değerlerinin çocuklara güçlü şekilde aktarıldığı vurgulanıyor.

Videoda şu mesaja yer verildi:

Türkiye eğitim diplomasisiyle küresel etkisini güçlendiriyor
Türkiye eğitim diplomasisiyle küresel etkisini güçlendiriyor
"Cumhuriyet, emeğin, fedakarlığın ve inancın eseridir. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ile Cumhuriyetimizin değerlerini çocuklarımıza aktarıyoruz. Eğitimin yüzyılına hep birlikte yürürken onların bu ülkenin yetkin, erdemli, üretken, iradeli ve vatansever birer ferdi olmaları için azimle çalışıyoruz. 29 Ekim Cumhuriyet Bayramımız kutlu olsun."

"Cumhuriyetimiz ilelebet var olsun"
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin de hazırlanan özel videoyu NSosyal hesabından paylaştı.

Paylaşımında, Cumhuriyetin insan iradesine ve hakların eşitliğine dayanan medeniyet tasavvurlarının son düzlüğüne atılan kutlu adım olduğunu belirten Tekin, milletin ortak emeğiyle 29 Ekim 1923'te inşa edilen bu kutlu mirasın, her bir yurttaşın kaderini ortak bir geleceğe dönüştüren en büyük ortak paydaları olduğunu ifade etti.

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin, bireyi bütün yönleriyle kuşatan bir eğitim felsefesi olarak erdem, bilgi, beceri ve sorumluluk ekseninde insanı merkeze alan, hak temelli bir eğitim vizyonunu temsil ettiğinin altını çizen Tekin, şunları kaydetti.

"Böylece demokrasinin kalıcılığı, özgür düşünen ve vicdanı hür bireylerle güvence altına alınmaktadır. Bugün, dünya devletleri içinde barışçıl ve güçlü duruşuyla Türkiye Cumhuriyeti, adalet ve irfan medeniyetinin modern çağdaki temsili haline gelmiştir. Cumhuriyetimiz ilelebet var olsun. Bu vesileyle, Cumhuriyetimizin banisi Gazi Mustafa Kemal Atatürk başta olmak üzere, İstiklal Mücadelemizin bütün kahramanlarını, şehitlerimizi ve gazilerimizi rahmet, minnet ve hürmetle anıyor; aziz milletimizin 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı’nı tebrik ediyorum.

İran Pers Körfez Pro Ligi temsilcilerinden Esteghlal Khuzestan'ın 25 yaşındaki İranlı oyuncusu Fayaz Mirdoraghi, akrobatik taç atışı sırasında felaketin kıyısından döndü.

AKROBATİK TAÇ ATIŞI SONUNU GETİRİYORDU

25 yaşındaki stoper, Malavan ile oynanan karşılaşmada taç atışını sıra dışı bir şekilde takla atarak kullanmaya çalıştı.

Topun daha uzağa gitmesi nedeniyle nadiren futbolcular tarafından tercih edilen bu atış stilini beklenildiği gibi uygulayamayan Mirdoraghi, takılarak boynunun üzerine düştü.

Boynunun üzerine düşen ve bir süre boyunca yerde kalan genç oyuncu, izleyicileri ve sahadaki futbolcuları korkuttu.

UZMANLAR 'ŞANS ESERİ ÖLÜMDEN DÖNDÜ' DİYOR

Daha sonra ayağa kalkarak sağlık durumunun iyi olduğunu gösteren Mirdoraghi, uzmanlara göre şans eseri ölümden döndü.

İran Devlet Televizyonu'na konuşan uzmanlar, söz konusu pozisyonda Mirdoraghi'nin boynunun kırılmasının oldukça olası olduğunu belirtirken, 25 yaşındaki oyuncunun hayati bir kazayı şans eseri hasar almadan atlattığını hatırlattı.

A- Taktik maktik yok, bam bam bam

B- Kimse harakiri yapacak kadar Japon değil

C- Everyting is something happened

D- Lasciatemi cantare, sono un Italiona

Sorunun doğru cevabı ise: ''C- Everyting is something happened''

HAFİF YARALANDI

Çember boşluğun geniş olması nedeniyle Y.Ç. kazayı başına ve sırtına aldığı darbelerle hafif sıyrıklarla atlatırken, pisttekiler büyük panik yaşadı.

Y.Ç., yakınları tarafından otomobille hastaneye götürüldü.

O ANLAR KAMERADA

Beyin kanaması riskine karşı önlem amaçlı bir gün gözlem altında tutulan genç kadın daha sonra taburcu edildi.

Yaşananlar salonun güvenlik kamerasına yansırken olayla ilgili inceleme başlatıldı.

UYARILARI DİNLEMEDİ, POLİS VURMAK ZORUNDA KALDI

Ekiplerin ihtarına rağmen 4 el ateş ettiği belirtilen şüpheli, bacağından vurularak etkisiz hale getirildi. Yaralı, ilk müdahalesinin ardından hastaneye kaldırıldı. Olayla ilgili incelemeler sürüyor.

Nenni’nin ölmeden bir süre önce hastane odasında Selda Bağcan’ın Sürgün isimli şarkısını seslendirdiği görüntüler sosyal medyada paylaşıldı.

Şarkının “Uyandırın anamı, söyleyin gidiyorum. Yolumu gözlemesin, dönemem belki geri. Arkadaşlarım duysun, kardeşim bunu bilsin, söyleyin gidiyorum, dönemem belki geri. Babama haber salın, çiçekler onda kalsın. Sulasın gün aşırı, dönemem belki geri” sözlerini seslendiren Nenni’nin görüntüleri sosyal medyada kuzeni tarafından paylaşıldı. Çok sayıda sosyal medya kullanıcısı, ailesine baş sağlığı dileyip duygusal paylaşımlar yaptı.

Bakanlığın, NSosyal hesabından yapılan paylaşımda, "Hisar-O" atışına ilişkin görüntülere yer verildi.