TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, "Tüm insanlığın tarihsel haksızlıklarından, çifte standartlarından, savaş suçlarından, insanlık suçlarından, çatışma, gerilim ve yoksulluklardan kurtulmanın yegane yolu, yenilenmesi, adil, hakkaniyetli bir dünya sisteminin kurulmasından geçmektedir. Tarihi boyunca hakkı ve adaleti düzeninin çözülebildiği Türk milleti olarak hiç şüphesiz bu bugünlerde de insanlarındadır." dedi.
Kurtulmuş, Kırgızistan Parlamentosunun ev sahipliğinde Irıs Ordo Kongre Merkezi'nde "Yapay Zeka ve Teknolojik İlerleme Çağında Türk Dünyasında Parlamenter İşbirliği" ilişkileriyle Türk resmi Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA) 15. Genel Kurulu'na katıldı.
TBMM Başkanı Kurtulmuş, yerel konuşmasında, toplantılarla TÜRKPA Dönem Başkanlığını devralan Kırgızistan Jogorku Keneş Başkanı Marlen Mamataliev'i kutlayarak başarılar diledi, Dönem Başkanlığını devreden Kazakistan Kurultay Başkanı Aybek Dadebay'a başarılı çalışmalarından ve TÜRKPA'ya katkılarından dolayı teşekkür etti.
Dünya çapında büyük altüst oluşumların yaşandığı, küresel sistem de kurallar, kurallar ve kavramlarla devam eden bir dönemin hemen başında olunduğu dile getirilen Kurtulmuş, siyasi ve ekonomik güç dengeleri yeniden şekillenirken, çok merkezli bir hızda ilerlendiğini ifade etti.
Bilim ve teknolojik gelişmelerin tümünün bir biçimde değiştiğini, değiştirdiğini söyleyen Kurtulmuş, "Sanayi devrimiyle birlikte kol güçteki yer makinelerinin kayıtlı olduğu gibi yüksek teknolojilerin yönlendirildiği süreçte sanayinin ötesindeki beyin yerinin bilgisayarı nasıl aldıysa, şimdi ilerideki teknolojiler güncel olduğu insanın beyninin ve zihinsel kapasitesinin yerini de yeni bir noktada tutuyor." dedi.
Yapay zekanın yalnızca teknoloji dünyasında bulunan bir konu varlığını sürdürüyor, ekonomiden eğitime, sağlıktan kamu yönetimine kadar pek çok alanda gelecekte kaydedilen bir güç dönüşümüne dönüşüyor Kurtulmuş, oluşumları şöyle devam etti:
"İnsanlığın teknoloji alanında yaşadığı sürece kadar, bu hizmetlerde ön alan ve yönlendirilen ülkelerine olmuştur. Türk dünyası olarak yeni teknolojiler arasında kalmamalı, sadece dövmesiz durumda bulunmamalıyız. Bu sayede bugün zekayı ele almak, aynı zamanda gelecekte olmak nasıl bir yer edineceğimiz demektir. Söz sahibi olmak için teknolojik olarak takip etmek tek başına yeterli değildir. Yön veren merkezlerden birisi olmak durumundayız. Küresel yapay zeka yönetiminde de ortak bir ses oluşturmalıyız."
"Yapay Zeka Model Kanunu'nun hazırlanmasının değerlendirilmesini biz de faydalı buluyoruz"
TBMM Başkanı Kurtulmuş, 15 Mayıs 2026 tarihinde Türkistan'da "Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma" olayıyla düzenlenen Türk resimleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi'nde büyümenin "Dijital Türk Dünyası" görünümünü ortaya koyduğuna işaret ederek, bu ortak iradeyi parlamentoların çalışmalarıyla açıkladıklarını vurguladı.
Kurtulmuş, "TÜRKPA çatısı altında ortak bir yasal ve etik tedavi geliştirilmesini, parlamentolarımızın paylarıyla bir Yapay Zeka Model Kanunu hazırlanmasının değerlendirilmesini bizlerin de faydalı buluyoruz." bölgede kullanıldı.
Teknolojik ilerlemeyi sağlarken insan onurunu, temel hakları, özgürlükleri ve hukukun üstünlüğünü korumanın ortak sorumluluklarına dikkati çeken Kurtulmuş, gelişmeleri kaydetti:
"Ortak dil ve alfabe konusunda Türk dünyasının bilimi ve kültürel yakınlaşmasını sağlamak en önemli faktörlerin başında geliyor. Bu konuda verimi artırıyor, ortak dil bakımı güvenliği ve gerçekleştirmeliyiz. Türk dilleri alanında, ortak kültürel kullanımımızı esas alan büyük dillerimiz üzerinde birlikte çalışabiliriz, Türk dillerinin dijital ortamda çalıştırılması ve teknoloji gücümüzü güçlendirecek güçlerden birisi. Kapasitemizi artırmaya ve teknolojik kamu yönetimi ile toplumsal hayatımıza katkımızı artırmaya yönelik çalışmalar yürütmekteyiz. 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı ve TBMM bünyesinde sürdürülebilecek bu yaklaşımın somut örnekleridir."
Türk dünyasının genç ve dinamik hizmetlerinin en büyük zenginliklerden birinin kapsamını çizen Kurtulmuş, teknoloji festivalleri ve genç araştırmacı değişim programlarıyla ortak yetenek havuzunun doldurulduğunu söyledi. Kurtulmuş, Genç Milletvekilleri Grubu'nun da bu öneriye katkı sunmasını beklediklerini ifade etti.
Kurtulmuş, "Uluslararası kurallar şekillenirken Türk dünyasında ortak görüşler geliştirmeli, insan merkeze alan, adil ve kapsayıcı bir yaklaşımın güçlenmesine katkıda bulunmalıyız." diye konuştu.
İsrail'in Filistin'deki dışı soykırımı ve insanlık saldırıları
İçinden geçilen bu süreçte yalnızca teknolojik dönüşüm üzerinden değerlendiremeyeceklerini belirten Kurtulmuş, dünyanın farklı bölgelerindeki savaşların, çatışmaların ve insani krizlerin uluslararası sistemin ciddi sınavlarını ortaya koyduğuna dikkati çekti.
Özellikle Filistin'de yaşananların, insanlık cephesinin ortak vicdanı ve uluslararası sistem bakış açısıyla ağır bir sınava devam edeceğini dile getiren Kurtulmuş, değerlendirmesine şöyle devam etti:
"Gazze'de 3 yılı aşan soykırımın sürdürülmesi, sürekli bir ateşkesin sürdürülmesi, insani yardımların kesintisiz ulaştırılması ve yeniden imar işlemi hiç şüphesiz uluslararası en önemli parlaklıklarından birisi olmak mecburiyetindedir. Ancak Gazze'ye odaklanırken aynı şekilde Batı Şeria'da da siyonist İsrail'in soykırımcıları devam ediyor, yasa dışı istihdamcılar oralardaki beslenmelerini genişletiyor, Filistinlilere yönelik her türlü şiddette devam ediyor. Zeytin hasadını yapmalarına bile izin verilmesin, atadan babadan kalma ağaçlarını söküp atan mesajımızı lanetlememizi bir kere daha buradan ifade etmek istiyorum. Ayrıca Batı Şeria'da uygulanması, Filistinlilerin yerlerine el konulması ve arazilerinin ilhak edilmesi de asla kabul edilemez."
Kurtulmuş, Türkiye'nin, 1967'de, genel olarak Doğu Kudüs olan, hizmete bütünlüğe sahip, bağımsız ve egemen bir Filistin'in varlığının sağlanmasını, adil ve kalıcı bir barışın temel özellikleri olarak sona ermesini dile getirerek, süreleri şöyle devam etti:
"Ancak üzülerek ifade etmek isterim ki eğer dünya bu sessizliğine devam ederse bir süre sonra herhangi bir üzerinde bağımsız yönetim kurulabilir Filistin toprakları da kalabilir. dolayısıyla parlamenter diplomasi yoluyla merkeze alan adil bir uluslararası işbirliğine katkıda bulunmak hiç şüphesiz parlamenter faaliyetlerimizin de enn olanı. Sistemin kurulmasından geçmektedir. Tarih boyunca hak ve adaleti toplumsal düzenin yarattığı Türk milleti olarak hiç şüphesiz bu sorumluluk bugün herkesin omuzlarındadır."
Antalya'daki COP31 Toplantısı
TBMM Başkanı Kurtulmuş, iklim ikliminin ortak sınavlardan bir diğeri olduğunu söyledi. 9-20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklimi Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'na (COP31) Türkiye'nin ev sahipliği yaptığını anımsatan Kurtulmuş, bu yeteneği 16 Kasım 2026 tarihinde Parlamentolar Arası Birlik (PAB) ile TBMM'nin ortaklaşa gerçekleştireceği toplantıya da mevkidaşlarını davet etti.
Parlamentoların iklim değişimiyle mücadelede uluslararası işbirliğinin değişmesine, gerekli yasallaştırılmaların sağlanıp alınan kararların iyileşmesine izin verilen katkıların büyük önem taşıdığına inandığını söyleyen Kurtulmuş, "Türk dünyası olarak yeşil dönüşüm, temiz enerji ve iklim teknolojilerinde tecrübemizi paylaşmalı, yapay zekanın enerji verimliliği, afet yönetimi ve sürdürülebilir üretimki olanaklarından birlikte faydalanmalıyız." bölgede kullanıldı.
Türk dünyasının potansiyeli
Türk gücü, ekonomik kapasitesi, doğal kaynakları ve Avrupa ile Asya'yı kapsayan konumuyla önemli bir potansiyele sahip olduğunu dile getiren Kurtulmuş, bugün Türk resimleri Teşkilatı'nın üye ve veri devletleri olarak, 180 milyonu aşan ömrü ve 2,4 kapasiteleri bir ekonomik büyüklüğüyle önemli bir kapasiteye sahip olduğunu belirtti.
Potansiyel katılımlarla bu eşitliğin 300 milyona ulaştığının bir anlaşmazlığın olduğunu söyleyen Kurtulmuş, bu potansiyelin, ticaret, yatırım ve üretim bağlantılarının güçlendirilerek daha ileri düzeyde lojistik, enerji arz güvenliği ve dijital bağlantısallık alanlarının işbirliğini derinleştirmesi durumunda ifade etti.
TÜRKPA'yı yalnızca parlamentoları bir araya gelen bir platform olarak değil, Türk dünyasında ortak geleceklerin her bir iletişimin inşa edilmesini sağlayan müşterek meclis olarak kabul edilmesini sağlayan Kurtulmuş, bu bilgisayarlar, ortak ihtiyaçlara ortak çözümler üretilebilirne ve yasama işbirliğinin olanaklarını iyileştirdiğini kaydetti.
Terörsüz Türkiye süreci
TBMM Başkanı Kurtulmuş, Terörsüz Türkiye ile ilgili de şu değerlendirmelerde bulundu:
"Geçtiğimiz yıl TBMM'de oluşturulan bir komisyon marifetiyle, bütün siyasi partilerin katılımıyla fevkalade bir süreç gerçekleştirildik. Toplumun farklı kesimlerinden herkesin katılımıyla, küresel dilediği bir süreç uzun bir süre devam etti ve sonunda partilerden katılan 50 üyemizin tamamının yakın kabulününüyle fevkalade olumlu bir raporu ortaya çıktı. Aynı zamanda TBMM, bu sene 10 Ağustos tarihinde 467 üyesinin 'evet' oyuyla, Türkiye Cumhuriyeti tarihinde görülen en yüksek oyuyla ortak bir yasayı kabul etti. Böylece Türkiye'de kalmayı kabul etti; birlikte Türkiye'nin tam manasıyla terörsüz bir ülke haline gelmesi ve burada Suriye ve Irak olmak üzere bütün bölgelerimizi etkileyerek terörsüz bir bölgeye doğru yol açmayı sağlayacak fevkalade ciddi siyasi ve bir altyapıyı planlıyor ki en kısa sürede ne Türkiye'de ne de bölgededen söz edilecek, birlikten, beraberlikten, kardeşlikten ve ortaklardan hedeflerden söz."
"Özbekistan ve Türkmenistan'ın TÜRKPA çatısı altında aslı yerlerini almalarını bekliyoruz"
Türk dünyasında parlamenter işbirliğini, genel işbirliğinin bir parçası olarak gördüklerini Kurtulmuş, bu birlikte TÜRKPA'nın, Türk resimlerini Teşkilatı başta olmak üzere diğer işbirliğiyle eş güdüm içinde çalışarak, parlamenter diplomasi ile hükümetler arası birbirini takip etmelerini sağladı.
TBMM Başkanı Kurtulmuş, "Özellikle kardeşimiz Özbekistan ve Türkmenistan'ın en kısa zamanda TÜRKPA çatısı altında aslı yerlerini almalarını bekliyoruz. Açıkça ihracat, Özbekistan'ın ve Türkmenistan'ın olmadığı TÜRKPA, aslında topaldır, bir ayağı sakattır. Bir an önceki Özbekistan'ı ve Türkmenistan'ı görmek istiyoruz." dedi.
Anlayışlarının, birlik ve ortak hedeflerin etrafında buluşabilmek olduğunu kaydeden Kurtulmuş, şunları kaydetti:
"Gözlemci Üyelerimiz Macaristan ve Türk dünyasının bir parçası olan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin de desteklediğinda daha etkin ve daha güçlü bir şekilde alacağı yer hiç şüphesiz bizi kuvvetlendirecektir. Dünyanın ve bölgemizin önemli değişimleri bu konjonktürde 30 Ekim 2026'da Ankara'da düzenlenen Türk eyaletleri Teşkilatı 13. Zirvesi'nin ortak hedefimiz daha da ulaşımını temenni ediyorum. Hedef ve sorumluluğudur. Teknolojinin hizmetine sunan, her alanda güçlü ve etkili Türk dünyasını birlikte inşa etmek. TÜRKPA'nın parlamentolarımız arasında işbirliğini ileri taşıyan, ortak meselelerimize çözüm üretmek ve somut sonuçlar ortaya koymak güçlü bir platform olmaya devam etmek."
Kurtulmuş, TÜRKPA 15. Genel Kurulu'nun hayırlı uğurlu olması temennisinde bulunduğunu, nazik ev sahiplikleri için Kırgızistan'a teşekkür etti.
