JAMA Network Open dergisinde yayımlanan kapsamlı bir araştırma, ultra işlenmiş gıdaların yoğun tüketiminin beyin damarlarında belirti vermeyen hasarlarla ilişkili olduğunu gösterdi. McMaster Üniversitesi öncülüğünde yürütülen çalışmada, bilinen kalp-damar rahatsızlığı bulunmayan 35-69 yaş aralığındaki 8 bin 783 yetişkinin beslenme anketleri, MRG taramaları, vücut yağı ölçümleri ve bilişsel test sonuçları analiz edildi.
En yüksek tüketicilerde hasar yüzde 40 daha fazla
Katılımcılar günlük 2 bin kilokalori başına düşen ultra işlenmiş gıda porsiyonuna göre gruplandırıldı. En yüksek tüketim grubunun yaklaşık yüzde 11,3'ünde MRG ile saptanabilen vasküler beyin hasarı bulguları tespit edilirken bu oran en düşük tüketim grubunda yüzde 8,1'de kaldı. Yaş, sigara kullanımı, egzersiz, gelir, eğitim, hipertansiyon ve diyabet gibi değişkenler hesaba katıldığında da en yüksek tüketim grubunun vasküler beyin hasarı gösterme olasılığının en düşük gruba kıyasla yüzde 40 daha fazla olduğu belirlendi.
Obezite tek başına açıklamıyor
Taramalarda beyaz cevher dokusundaki parlak lezyonlar ve kan akışı kesilmesiyle oluşan “sessiz felç” alanları incelendi. Araştırmanın önemli bulgularından biri, vücut yağı ve iç organ çevresi yağ miktarları analize dahil edildiğinde dahi risk oranının değişmemesiydi. Bu sonuç, hasarın yalnızca obezite veya yağlanmayla açıklanamayacağına işaret ediyor.
Bilişsel testlerde fark yok; ancak bu beklenen bir bulgu
Taramalardaki belirgin hasara karşın bellek ve bilişsel düşünme testlerinde gruplar arasında tutarlı bir fark saptanmadı. Araştırmacılar, MRG’nin doku hasarını klinik belirtiler ve zihinsel gerileme ortaya çıkmadan yıllar önce saptayabilmesinin bu durumu olağan kıldığını vurguluyor.
Takip çalışmaları planlanıyor
Araştırmacılar, çalışmanın tek bir zaman dilimine dayalı kesitsel tasarımı nedeniyle doğrudan neden-sonuç ilişkisi kanıtlanamadığını belirterek ultra işlenmiş gıdaların azaltılmasının beyin hasarını önleyip önlemeyeceğini netleştirmek için katılımcıların yıllar içindeki değişimini izleyecek takip çalışmaları planlandığını açıkladı.
