Gaye Yıldırım/Muhabir
Daha şimdiden denizleri taşıran ve şehirleri sular altında bırakan yağışlar, uçakları bile beşik gibi sallayan fırtınalar gördük. Ve ne yazık ki bu gibi olumsuzluklar sebebiyle Konya, Sinop ve Batman’da can kayıpları yaşandı.
Meteorolojik ezberlerin değiştiği günümüzde ne zaman yaz ne zaman kış gelecek konusu da bir hayli merak ediliyor. Soğuk hava dalgasının ülkeyi etkisi altına aldı, uzmanlar tarafından da sık sık kar yağışının kapıda olduğu söyleniyor. AFAD tarafından da geçmişe nazaran çok daha fazla sarı ve turuncu kodlu uyarı mesajları alıyoruz.
Biz de çok merak edilen soruyu İklim Bilimci Dr. Okan Bozyurt ve Meteoroloji Mühendisi Dr. Öğretim Üyesi Deniz Demirhan konuştuk.
‘EL NİNO KIŞI’ MI GELİYOR?
Sosyal medyada son zamanlarda sık sık ‘El Nino kışı geliyor!’ gibi gönderiler önümüze çıkıyor. Ancak El Nino kışı veya La Nina yazı gibi terimlerin olmadığının altını çizen Okan Bozyurt, öncelikle bu terimleri detaylı bir şekilde açıkladı.
“El Nino ve La Nina kışı terimleri çok fazla önümüze çıkıyor. Ancak bunlar bir kavram karmaşası, bunlar bir hava olayı. Dünyanın kendi ekseni etrafında dönmesinden oluşan daimi rüzgarlar sistemi var. El Nino ve La Nina olaylarını oluşturan da alizelerdir. Alizeler denizden karaya doğru estiklerinde nem getirirler. Karadan denize doğru estiklerinde ise kıyıdaki sıcak su kütlesini uzağa sürükler ve alttan soğuk su tabakası çıkar. Atmosfer alt tabakası soğuyunca da buralarda yağış meydana gelmiyor. Bunlar normal koşullardır. Ancak bazen alizeler daha da hızlı esiyor ve bu sefer soğuk su tabakası daha geniş bir alan kaplıyor ve dünyanın ortalama sıcaklığı da düşmeye başlıyor. Biz bu duruma La Nina diyoruz.”
“Bazen ise alizeler yavaşlıyor veya hiç esmiyor. Alizeler tarafından açığa çekilen sıcak su kütlesi geri geliyor ve rüzgar esmediği için Pasifik Okyanusu ısınmaya başlıyor ve bu ısınma geniş alan kaplayıp sıcak havuz meydana geliyor. Bu havuzdan buharlaşma nedeniyle atmosferdeki enerji artıyor ve dünyanın da ortala sıcaklığı artıyor, biz buna El Nino adını veriyoruz. Geçtiğimiz yaz ise tam da bunu yaşadık.”
BU SENE YAĞIŞLI GEÇECEK
El Nino ve La Nina yıllarının karakterleri de birbirinden çok farklı olduğunu ifade eden Dr. Okan Bozyurt, “La Nina yıllarında Türkiye’de kurak kışlar yaşanıyor, El Nino yıllarında ise ülkemizde yağışlı yıllar yaşanıyor. Bunlardan yola çıkarak bu senenin yağışlı geçeceğini söyleyebiliriz. Tabii bu yağışların ne türde olacağını da sıcaklıklar belirliyor” dedi.
NE TÜR YAĞIŞLAR GÖRÜLECEK?
Bu sene yapılan tahminler arasında özellikle Avrupa Orta Vadeli Hava Tahmin Merkezi’nin (ECMWF) yaptığı tahmine dikkat çeken Dr. Deniz Demirhan, “Buna göre ülkemizde 2023-2024 kışında yağışlar mevsim normallerinin üstünde gerçekleşecek. Ülkemizin kuzeyi yani İstanbul, Güneydoğu Marmara ve Karadeniz bölgeleri en yağışlı bölgeler olarak bekleniyor. Doğu Anadolu’nun kuzeyi, Doğu Karadeniz’in iç kesimi ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde yağışlar ortalamanın üstünde görülecek. İç Anadolu’nun doğusu Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz bölgelerinde de yağış oranları yüksek görülecek. Ancak diğer bölgelerde ortalamaların altında yağış bekleniyor. İstanbul özelinde bakacak olursak yağış var ama beklentiler yağmur şeklinde olacağı. Kar ihtimali ise oldukça zayıf” açıklamalarında bulundu.
Demirhan aynı zamanda bu kış yurt genelinde sıcaklıkların 0,75 ile 1,5 derece kadar ortalamaların üzerinde olması beklendiğinin de altını çizdi.
LEYLEKLERDEN HABER VAR!
Dr. Okan Bozyurt, leyleklerin göç hareketlerinin de kışın nasıl geçeceğine dair önemli bir haberci olduğunu söyledi.
Daha önce de leyleklerin göç yolları ve takvimi üzerine çalışan Dr. Bozyurt, leyleklerin bu sene de erken göç ettiklerinin altını çizdi. Bu erken göç ise önümüzdeki kışın sert geçeceğinin göstergesi.
KURAKLIK HALA BİR PROBLEM Mİ?
Yağış beklentisi ise gözleri kuraklık konusuna çeviriyor.
Kuraklığın dereceleri olduğunu söyleyen Dr. Okan Bozyurt, “Kuraklık meteorolojik olarak başlar, hidrolojik, tarımsal ve daha da uzun sürerse sosyo-ekonomik kuraklık olarak önümüze çıkar” diyerek ülkemizle ilgili değerlendirme yaptı.
“Ülkemiz neyse ki hidrolojik kuraklıktan geri döndü. Çünkü yağışlar başladı ve ardı arkası da kesilmeyecek gibi duruyor. Ancak ne olursa olsun dünya ısınma yönüne doğru gidiyor, yağışlı bir kış mevsimi yaşayacak olsak bile yağış rejimleri giderek düzensizleşiyor. Dolayısıyla yağışlı bir kış ayında bile suyun değerini bilip ekonomik kullanmalıyız.”
