DEMET İLCE / MUHABİR

Yeni materyal yakın zamanda Microsoft ve Pasifik Kuzeybatı Ulusal Laboratuvarı'nın (PNNL) ortak girişimi sırasında keşfedildi. Bu girişim, gelişmiş yapay zeka ve büyük sayılar kullanan bir tür bulut tabanlı bilgi işlem olan yüksek performanslı bilgi işlem (HPC) yardımıyla yapıldı.

Sistem 32 milyondan fazla potansiyel inorganik malzemeyi analiz etti ve yalnızca 80 saat içinde bunları pil geliştirmede kullanılabilecek 18 umut verici adaya indirmeyi başardı. İnsanlar daha sonra bu adayları test etti ve özellikle umut verici görünen bir elektrolit keşfetti.

Lityum-iyon piller, sürdürülebilir enerjiye geçişte paha biçilmez bir araç olmaya hazırlanıyor. ABD Enerji Bakanlığı'na göre, artan önemleri göz önüne alındığında, lityum talebinin bu on yılın sonuna kadar beş ila 10 kat artması bekleniyor.

Ancak aşılması gereken pek çok engel var. Doğal lityum yatakları nispeten azdır; madencilik ise maliyetli olabilir, çevreye ve yerel topluluklara zarar verebilir ve jeopolitik çatışmayı kızıştırmaya eğilimli olabilir. Bu nedenle bilim insanları ve iktidar sahipleri, bunun yerine kullanılabilecek materyaller bulma konusunda bu kadar istekli. 

Malzeme katı hal elektrolittir. Kimyasal nitelikleri nedeniyle sodyum iyonları ve lityum iyonlarının tek bir katı hal elektrolit sisteminde birlikte kullanılamayacağı düşünülüyordu ancak yapay zeka sistemi böyle bir malzemenin mümkün olduğunu gösterdi. Araştırmacılar fikri test ettiğinde bunun doğru olduğu ortaya çıktı.

Çin'in deneysel ay uyduları tarafından çekilen Dünya ve Ay'ın unutulmaz fotoğrafı Çin'in deneysel ay uyduları tarafından çekilen Dünya ve Ay'ın unutulmaz fotoğrafı

Elektrolit hem lityum hem de sodyumun yanı sıra diğer bazı elementleri de kullandığından, gerekli lityum miktarını yüzde 70'e kadar azaltır.

Microsoft ve PNNL'deki araştırmacılar o zamandan beri materyali sentezlediler ve onu işlevsel prototip piller yapmak için kullandılar. Şu anda bu pillerin gerçek dünyada nasıl dayandıklarını görmek için uzun bir test sürecindeler.

Esasen muazzam miktarda verinin elenmesini içeren bunun gibi görevler yapay zeka için mükemmeldir. Bu teknolojinin yapabildiği benzer bir yol da yeni farmakolojik bileşiklerin ve ilaçların keşfedilmesidir. 2020 yılında MIT'den araştırmacılar, 100 milyondan fazla kimyasal bileşiğin yer aldığı geniş bir dijital arşivi incelemek için özel olarak tasarlanmış bir bilgisayar algoritması kullandılar ve süper mikropları bile öldürebilen güçlü bir antibiyotiği tanımlamayı başardılar.

Dijital baş sorumlusu Brian Abrahamson, "Yapay zeka modellerinin olgunlaşmasının, onları eğitmek ve kullanışlı hale getirmek için gereken hesaplama gücünün ve bunları belirli bilimsel alanlarda belirli zekayla eğitme yeteneğinin uçurumunda oturuyoruz. Bunun yeni bir hızlanma çağını başlatacağına inanıyoruz. Bu heyecan verici çünkü bu sorunlar dünya için önemli.” dedi.

Muhabir: Demet İlce