ABD merkezli Pew Research Center’ın 22 Ekim 2026'da yayımladığı analiz, yapay zekadan daha fazla etkilenen mesleklerde erkeklerin istihdamının kadınlarınkinden belirgin biçimde daha hızlı arttığını ortaya koydu. Bir mesleğin yapay zekaya maruz kalma puanındaki her 1 puanlık artışta erkek istihdamı yüzde 6,3 büyürken kadın istihdamı neredeyse hiç değişmedi (yüzde 0,2). Araştırmaya göre bu farkın ana kaynağı, lisans diploması olmayan çalışanlar.
Pew araştırması ne buldu?
Analize göre erkek istihdamı yapay zekaya maruz kalma düzeyi yükseldikçe istikrarlı biçimde arttı, kadınlarda ise benzer bir artış görülmedi. Bu nedenle iki cinsiyet arasındaki fark, en az etkilenen mesleklerden en çok etkilenenlere doğru kademeli olarak açıldı. En çok etkilenen mesleklerde erkek istihdamı en az etkilenenlere göre yaklaşık yüzde 24 daha fazla arttı, kadın istihdamındaki artış ise ölçeğin her noktasında benzer kaldı.
Tablo ölçeğin alt ucunda tersine dönüyor: Yapay zekadan en az etkilenen mesleklerde kadın istihdamı erkeklerden daha hızlı büyüdü.
Araştırma nasıl yapıldı?
Pew, üretken yapay zekanın yaygınlaşmasından önceki 2017-2019 dönemini sonrasındaki yıllarla karşılaştırdı. Analizde 2017-2019 ile Ocak 2023-Haziran 2026 arasındaki Nüfus Araştırması (CPS) aylık verileri kullanıldı. Kovid-19 salgını istihdamı yapay zekayla ilgisi olmayan nedenlerle değiştirdiği için 2020-2022 yılları kapsam dışında tutuldu.
Araştırmacılar meslekleri birbiriyle kıyaslamadı. Bunun yerine her meslek içinde çalışan erkek ve kadın sayısındaki değişimi karşılaştırdı, ardından bu farkın yapay zekaya daha açık mesleklerde büyüyüp büyümediğini test etti.
Yapay zekaya maruz kalma puanı nedir?
Puan, yapay zekanın bir meslekteki görevlerin ne kadarını yapabildiğini ya da bunlara ne ölçüde yardımcı olabildiğini ölçüyor. Pew, ABD Çalışma Bakanlığı’na ait Mesleki Bilgi Ağı (O*NET) veri tabanını kullanarak 480 mesleğin görevlerini inceledi ve her mesleğe sıfır ile 3,5 arasında bir puan verdi.
Sıfır puan, o mesleğin yapay zekadan hiç etkilenmediği anlamına gelmiyor, yalnızca verideki en az etkilenen meslek olduğunu gösteriyor. Puan yükseldikçe üretken yapay zekanın o mesleğin en önemli görevlerinden daha büyük bir kısmını üstlenebildiği anlaşılıyor.
Hangi meslekler yapay zekadan en çok etkileniyor?
Pew’in örnek verdiği mesleklerden bazılarının puanları şöyle:
| Meslek | Puan | Etkilenme düzeyi |
|---|---|---|
| Kamyon şoförleri ve sürücü-satış elemanları | 0,49 | Çok düşük |
| İnşaat işçileri | 0,70 | Çok düşük |
| Perakende satış elemanları | 1,11 | Düşük |
| Tıbbi sekreterler | 1,54 | Orta |
| Seyahat acenteleri | 2,31 | Yüksek |
| Muhasebeciler ve denetçiler | 3,09 | Çok yüksek |
| Yazılım geliştiriciler | 3,10 | Çok yüksek |
| Finans yöneticileri | 3,20 | Çok yüksek |
Yapay zekaya bir ölçüde açık meslekler, genellikle okuma, yazma ya da bilgiyle çalışmayı içeren görevlerden oluşuyor.
Eğitim düzeyi farkı nasıl etkiliyor?
Araştırmanın en dikkat çekici bulgusu eğitim düzeyine göre ortaya çıkan ayrışma oldu. Lise ve altı eğitimli çalışanlarda maruz kalma puanındaki her 1 puanlık artışta erkek istihdamı yüzde 8,8 artarken kadın istihdamı yüzde 9,5 azaldı.
Önlisans mezunları ya da üniversiteye başlayıp bitirmeyenlerde fark daha küçük kaldı ama anlamlılığını korudu. Lisans ve üzeri eğitimlilerde ise yapay zekaya maruz kalma arttıkça ne erkek ne de kadın istihdamında anlamlı bir değişim görüldü.
Kadınlar neden daha fazla etkileniyor?
Pew, farkın arkasında iki grubun çalıştığı mesleklerin farklı olduğunu belirtiyor. Diploması olmayan erkekler çoğunlukla kamyon şoförlüğü, inşaat işçiliği ve yük taşıma gibi yapay zekadan az etkilenen işlerde çalışıyor. Bu nedenle bu grupta görülen istihdam artışı erkeklerin görece küçük bir bölümünü kapsıyor.
Aynı eğitim düzeyindeki kadınlar ise sıklıkla sekreterlik, resepsiyon ve müşteri hizmetleri gibi işlerde çalışıyor. Bu meslekler ölçeğin orta ve üst kısmında yer aldığından sohbet robotları ve otomatik destek araçları işlerinde daha büyük rol oynuyor.
Yapay zeka işsizliğe yol açıyor mu?
Araştırma, şimdilik böyle bir tablo göstermiyor. Pew, yapay zeka ve iş dünyası tartışmalarının daha çok işlerin yok olup olmayacağına odaklandığını, oysa yapay zekaya en çok açık mesleklerde istihdamın daralmadığını, aksine büyüdüğünü vurguluyor.
Kurum yine de sonuçların temkinle okunması gerektiğinin altını çiziyor. Analiz, üretken yapay zekanın yaygınlaşmasından önceki ve sonraki dönemleri karşılaştırıyor, ancak aynı dönemde yaşanan başka değişimler de istihdamı etkilemiş olabilir. Pew’e göre bu teknolojiler hâlâ görece yeni ve uzun vadede iş kaybına mı yoksa istihdam artışına mı yol açacaklarını söylemek için erken.
