DEMET İLCE / MUHABİR

Birçok kişinin viral sonrası semptom olarak bildirdiği depresyon, kaygı ve beyin bulanıklığını açıklıyor. Washington Üniversitesi Missouri'de yapılan bir araştırma, yüzde 35'e varan oranda Kovid'den kurtulduktan sonra depresif duygular yaşandığını öne sürüyor.

Ama burada başka bir şeyler oluyor olabilir mi? Diğer viral enfeksiyonların da düşük duyguları tetiklediği bildiriliyor. Basel Üniversitesi'nde 2016 yılında yapılan bir araştırma, grip hastalarının daha sonra depresyon yaşama riskinin de yüzde 57 daha yüksek olduğunu, Epstein-Barr gibi diğer virüslerin ise karamsarlık hissine neden olabileceğini buldu.

Teori, bağırsak mikrobiyomunun bir virüs sırasında bozulduğu ve bağırsak florasının dengesi ve çeşitliliği bozulduğunda bunun beyne giden sinyalleri etkileyebileceği ve ruh hali düzenlemesini etkileyebileceğidir.

"Bağırsak-beyin ekseni" pek çok yeni araştırmanın konusu ve "ikinci beynimiz" olarak adlandırılan bağırsaklarımızın ruh halimizi nasıl etkilediğine dair her geçen gün daha fazla şey keşfediliyor. King's College London'ın yakın zamanda yaptığı bir araştırma, stres, depresyon ve anksiyete tedavilerinin iltihaplanma üzerinde çarpıcı bir etkiye sahip olduğunu buldu. IBS'ye dayanan bulgular, tedavinin bağırsak iltihabını azaltmaya ve dolayısıyla bağışıklık sistemini desteklemeye yardımcı olabileceğini düşündürmektedir.

“Mutluluk kimyasalı” serotonin, sitokin olarak bilinen inflamatuar proteinlerden, böbrek üstü bezlerinden, Kovid ve diğer viral enfeksiyonlardan olumsuz etkileniyor. Derby Üniversitesi'nde klinik egzersiz bilimi profesörü Profesör Mark Faghy, "Bağırsakların virüs için bir rezervuar görevi gördüğüne dair kanıtlar var. Vücudunuz bir virüsle savaşabilmiş olsa da onu her zaman temizleyemezsiniz. Bu parçalar bağırsakta birikiyor ve aktif olmasalar bile kalıcı zorluklara neden olduklarına dair kanıtlar var." diyor.

Yaşınıza göre ne kadar uyumanız gerektiğini öğrenin Yaşınıza göre ne kadar uyumanız gerektiğini öğrenin

Bir miktar antibiyotik bile "iyi" bağırsak florasını yok edebilir ve bir depresyon dönemini tetikleyebilir.

UCLA'da gastroenterolog ve sinir bilimci olan Dr. Emeran Mayer şöyle açıklıyor:

"Bağışıklık sistemimizin yüzde 70’i, hormonal sistemlerimizin büyük bir kısmı ve sinir sisteminin önemli bir alanıyla birlikte bağırsaklara dayanıyor - yani 150 milyon nöron, hepsi birbirleriyle 'konuşuyor'.”

Pandemiden bu yana, aşırı işlenmiş gıdalar, kaygı, kapalı mekanlarda gizlenme ve egzersiz eksikliğinin birleşimi, mükemmel bir bağırsak bozukluğu fırtınası yarattı, bu da ruh halimizi etkiliyor ve depresyonun gelişebileceği bir beyin iklimi yaratıyor.

Mayer, “Mikrobiyomu değiştirmek mümkün. Yaşam tarzı değişiklikleri uzun vadede sürdürülürse çok etkilidir. Mikroplarımız meyve ve sebzelerde gelişir. Büyük ölçüde bitki bazlı bir beslenmenin optimal olduğu, çünkü mikroplara ihtiyaç duydukları yakıtları ve anti-inflamatuar maddelere dönüştürecekleri bileşikleri sağladığı çok açıktır." diyor.

Daha mutlu bir bağırsak nasıl oluşturulur?

İnflamasyonu nasıl sakinleştirebiliriz, bağırsak mikrobiyomunu nasıl yeniden inşa edebiliriz ve daha mutlu hissedebiliriz? Karolinska Enstitüsü'nün İsveç'te yaptığı bir araştırma, yakın zamanda Akdeniz diyetinin depresyon düzeyleri üzerinde önemli ölçüde olumlu bir etki sunduğunu ortaya koyarken, Brezilya'daki Sao Paulo Üniversitesi'nde yapılan daha ileri araştırmalar, bitki bazlı bir diyetin de daha düşük görülme sıklığıyla ilişkili olabileceğini keşfetti. Kovid ve etkilenenlerde nöbetin daha az şiddetli olduğu görüldü.

İşte uzmanların tavsiyeleri:

Claire Cohen, beslenme terapisti

- Probiyotikleri canlı fermente gıdalar yoluyla yiyin: yoğurt, kefir, lahana turşusu, kimchi, kombucha – bunlar bağırsak mikrobiyomunda çok ihtiyaç duyulan çeşitliliği korumak için bir dizi sağlıklı yeni bakteri sunacaktır.

- Bağırsak astarını yeniden dengelemek için kemik sularını ve L-glutamin, hatmi kökü ve kaygan karaağaç gibi takviyeleri deneyin.

Annabel Sparrow, The Gut Stuff'ta beslenme uzmanı

- Beslenmenizdeki bitki çeşitliliğini artırın. Bitki besinleri lif içerir. Sindirim sisteminden kolona geçer, burada bağırsak mikropları için yiyecek sağlar ve bu mikroplar daha sonra güçlü bağışıklık besleyici molekülleri serbest bırakır.

- Doğaya çıkmak çok önemli; çevremizden çeşitli mikroplar alıyoruz, dolayısıyla kir iyidir!

Doktor Emeran Mayer

- Şeker iltihaplıdır; aşırı işlenmiş yiyecekleri en aza indirin ve birçok meyve ve sebzede bulunan hem lif hem de polifenoller (antioksidan özellikli moleküllere sahip faydalı bitki bileşikleri) içeren bitki bazlı yiyecekler tüketin.

- Deniz ürünleri ve sardalya, uskumru gibi yağlı balıklar yiyin. Et yemeniz gerekiyorsa, az miktarda organik kümes hayvanı ve ara sıra otla beslenen sığır eti yiyin.

Jane Hutton, NHS beslenme uzmanı

- Mikrobiyomu tamamen yenilemek için enfeksiyondan sonra altı ay boyunca D vitamini ve geniş spektrumlu bir probiyotik alın.

- İyi bakterilerin gelişmesini sağlamak için soğan, pırasa, sarımsak, muz ve hurma gibi prebiyotik yiyecekleri düzenli olarak yiyin.

- Enflamasyonu azaltmak için işlenmiş gıdaları, rafine şekeri ve alkolü minimumda tutun ve yağlı balık, yumurta, zeytinyağı, tohumlar ve kuruyemişler gibi bol miktarda omega yağı tüketin.

Muhabir: Demet İlce