ABD'de ortalama benzin fiyatı, ABD ile İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaların ardından galon başına yaklaşık 2,98 dolardan 4,17 dolara yükseldi. Amerikan Otomobil Birliğinin (AAA) 1 Kasım tarihli verilerine göre benzin fiyatları savaşın başından bu yana yaklaşık yüzde 40 arttı. Yükselen enerji maliyetlerinin, 3 Kasım'daki ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti'ye siyasi bedel ödetebileceği değerlendiriliyor.
Anadolu Ajansı'nın (AA) aktardığı veriler ve uzman değerlendirmeleri, artışın yalnızca pompaya değil, seçim siyasetine de yansıdığını gösteriyor.
ABD'de benzin fiyatları ne kadar arttı?
AAA verilerine göre savaş öncesinde galon başına yaklaşık 2,98 dolar olan ortalama benzin fiyatı, 1 Kasım itibarıyla 4,17 dolara çıktı. Bu, yaklaşık yüzde 40'lık bir artışa karşılık geliyor.
Brent petrol savaş öncesine göre ne kadar yükseldi?
Savaş öncesinde varil başına 72,48 dolar seviyesinde bulunan Brent petrol, çatışmaların başlamasından bu yana 126 doların üzerine kadar çıktı. Gösterge ham petrol, 30 Ekim'de sona eren haftayı 113,43 dolardan tamamladı. Bu seviye, savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 56,5'lik artışa denk geliyor.
Hürmüz Boğazı kaynaklı petrol şoku tüketicilere ne kadara mal oldu?
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezinin (CREA) analizine göre Hürmüz Boğazı kaynaklı petrol şoku, dünya genelinde tüketicilere 468 milyar dolarlık ek yakıt maliyeti getirdi. Bu tutarın yaklaşık üçte biri olan 160 milyar dolarlık kısmı ABD'de ortaya çıktı.
Amerikalılar enerji fiyatlarından ne kadar endişeli?
ABD merkezli Pew Research Center'ın 30 Ekim'de yayımladığı araştırmaya göre Amerikalıların yüzde 74'ü benzin ve enerji fiyatlarından ciddi ölçüde endişe duyuyor. Aynı oran temmuzda yüzde 60, ocakta ise yüzde 43 düzeyindeydi.
Enerji maliyetleri ara seçimleri nasıl etkileyebilir?
Oslo Üniversitesinde doktora sonrası araştırma görevlisi Francesco Sassi, yükselen enerji maliyetlerinin ara seçimlerde Cumhuriyetçi Parti'ye kaçınılmaz olarak siyasi bedel ödetmesinin beklendiğini söyledi. Sassi'ye göre seçim sonuçları, parti liderliğinin ne ölçüde zayıfladığını ya da yönetimin savaşın maliyetli başarısızlıklarını kabul etmek zorunda kalıp kalmayacağını gösterecek.
Sassi, savaşın ABD'nin enerjide dünyanın geri kalanından bağımsız olduğu yönündeki anlayışı da sorgulanır hale getirdiğini belirtti. Petrol fiyatlarında yakın zamanda düşüş beklemediğini ifade etti.
ABD'nin stratejik petrol rezervleri ne durumda?
Londra merkezli Energy Intelligence Group'tan petrol piyasaları ekonomisti Julien Mathonniere'ye göre mart ayında Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) koordinasyonunda alınan karar kapsamında ABD'nin stratejik rezervlerinden 172 milyon varilin yaklaşık 4 ayda piyasaya sürülmesi planlandı. Uygulama halen devam ediyor.
Mathonniere, ABD'nin stratejik petrol rezervlerinin 283 milyon varille 1982'den bu yana en düşük seviyesine gerilediğini söyledi. Ona göre yönetimin elindeki politika araçları kısa süreli bir kriz için tasarlanmıştı.
Trump yönetiminin önünde hangi seçenekler var?
Mathonniere, seçim baskısı ortadan kalktıktan sonra Beyaz Saray'ın önünde iki yol olduğunu söyledi: İran'la anlaşmaya varmak ya da askeri operasyonları daha da sertleştirmek. Yönetimin kısa vadede yurt içi akaryakıt fiyatlarını düşürmek için kullanabileceği seçenekleri büyük ölçüde tükettiğini de vurguladı.
Ekonomiste göre petrol fiyatlarına yansıyan risk primini ortadan kaldırabilecek tek araç diplomasi. Tahran'da görüşülen, ABD'nin uyguladığı ablukanın kaldırılması karşılığında Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını öngören teklif, stratejik rezervlerden yapılacak ilave bir petrol kullanımından daha önemli.
Tüketim nasıl etkilendi?
Mathonniere'nin aktardığına göre tüketiciler fiyat artışlarına tüketimlerini azaltarak uyum sağlamaya başladı. ABD'de benzin talebi yaz aylarında yaklaşık yüzde 4 geriledi. Ekonomist bunu benzin tüketiminde nadiren görülen bir düşüş olarak niteledi.
Benzin ve petrol fiyatlarında sırada ne var?
ICIS Kıdemli Petrokimya Uzmanı Paolo Scafetta, arz ve talep koşullarının zayıflamasıyla ABD'de benzin vadeli işlemlerinde gösterge kabul edilen RBOB fiyatlarının gerileyebileceğini, ancak ham petrol fiyatlarının dalgalı seyrini sürdürmesinin muhtemel olduğunu söyledi.
Scafetta'ya göre Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının kademeli toparlanması ve Rusya-Ukrayna Savaşı'nın sona ermesi, ilerleyen süreçte benzin ve motorin piyasalarını rahatlatabilir. Uzman, Avrupa'dan ABD'nin doğu kıyısına rafine ürün taşınmasında kullanılan TC2 güzergahında navlun fiyatlarının yükselmesinin, Avrupa'dan New York'a benzin sevkiyatını ekonomik açıdan cazip olmaktan çıkardığını belirtti. Navlun fiyatları ve stok seviyeleri, yakından izlenmesi gereken temel göstergeler arasında.
