Avrupa Komisyonu, çocukların sosyal medyaya erişimini sınırlamayı ve çevrimiçi hizmetlerin küçükler için daha güçlü güvenlik önlemleri almasını gerektiren yeni kurallar önerdi.
"AB Çocuk Yasası" veya "AB'nin Dijital İnternet Alanlarını Sorumlu ve Güvenilir Tutma Yasası" olarak bilinen bu öneri, çocukların sosyal medyaya erişimine kademeli bir yaklaşım getirecek, blok genelinde ortak yaş sınırları belirleyecek ve teknoloji şirketlerine hizmetlerinin çocuklar için güvenli olduğunu gösterme konusunda daha büyük sorumluluk yükleyecektir.
Bu teklifin pratikte ne anlama geleceği aşağıda açıklanmıştır:
Tam olarak ne yasaklanacak?
Önerilen düzenleme, belirli bir yaşın altındaki çocukların internet kullanımına yönelik genel bir yasak getirmiyor. Bunun yerine, yaşlarına bağlı olarak farklı kurallar belirliyor.
3 yaşından 13 yaşına kadar olan çocukların sosyal medya hizmetlerine erişmesine izin verilmeyecektir.
Ancak, ebeveynleri veya velileri tarafından yönetilen hesaplar aracılığıyla özel olarak tasarlanmış, çocuk dostu video paylaşım hizmetlerini kullanmaya devam edebilecekler.
Bu hizmetleri sunan platformlar, ebeveynlere, bir yetişkinin cihazı çocuğa verildiğinde yalnızca çocuk dostu hizmetlere erişimi kısıtlayan, kullanımı kolay bir araç sağlamak zorunda kalacaklar. Çocuğun bu hizmetlere maruz kalma süresi de günde bir saatle sınırlandırılacak.
13 ve 14 yaşındaki çocuklar kendi bağımsız sosyal medya hesaplarını oluşturamayacaklar.
Bunun yerine, ebeveynler veya veliler kendi hesapları üzerinden "mini hesaplar" oluşturabilecek ve bu sayede çocuklar ebeveyn kontrolü altında yaşlarına uygun sosyal medya ve video paylaşım hizmetlerine erişebilecekler.
Mini hesaplarda, sınırlı sosyal iletişim ve günde bir saatle sınırlı ekran süresi gibi ek güvenlik önlemleri bulunacaktır.
15 yaşına gelen gençler, ebeveyn veya velilerinin yönetimine ihtiyaç duymadan kendi sosyal medya hesaplarını oluşturabilecekler.
Bu nedenle öneri, bağımsız bir sosyal medya hesabı oluşturmak için AB genelinde asgari yaşı 15 olarak belirlemektedir.
Bu yaklaşım, denetimli ve kısıtlı çevrimiçi erişimden bağımsız sosyal medya kullanımına kademeli bir geçiş yaratmayı amaçlamaktadır.
Platformların neleri değiştirmesi gerekecek?
KIDS Yasası, 18 yaşın altındaki kullanıcılara sosyal medya, video paylaşım platformları, çevrimiçi video oyunları, yapay zeka yardımcıları ve sohbet robotları sunan çevrimiçi hizmetlere ayrı bir dizi yükümlülük getiriyor.
Komisyon bu yaklaşımı "tasarımla güvenlik" olarak adlandırıyor; yani hizmetler, zarar meydana geldikten sonra riskleri ele almak yerine, en başından itibaren küçükler için koruyucu önlemler içermelidir.
Platformların, çocukları zararlı içeriklerin "tuzaklarına" çekebilecek bağımlılık yapıcı özellikler ve profil tabanlı öneri sistemleri kullanması yasaklanacak.
Önerilen düzenleme, kullanıcıların ilgisini canlı tutmak için yaygın olarak kullanılan çeşitli tasarım özelliklerini özellikle hedef alıyor. Bunlar arasında durma noktası olmayan sonsuz kaydırma, ödül tabanlı hileler ve uyku saatlerinde gönderilen bildirimler yer alıyor.
Platformlar ayrıca, reşit olmayanlar ile tanımadıkları kişiler arasında istenmeyen iletişimi de engellemek zorunda kalacaklar.
Küçük yaştaki kullanıcıların profilleri varsayılan olarak gizli olacaktır. Konum belirleme, kamera ve mikrofon erişimi de varsayılan olarak kapalı olacaktır.
Çocuklara diğer kullanıcıları engelleme ve sesini kapatma gibi basit araçların yanı sıra etkili ekran süresi yönetimi araçları da verilmelidir.
Öneri sistemlerinin de daha güvenli hale getirilmesi gerekecek; küçüklerin aldıkları önerileri kontrol edebilme, ayarlayabilme ve sıfırlayabilme olanağı sağlanmalıdır.
Önerilen düzenleme, çocuk güvenliği gerekliliklerini yapay zekâ destekli yardımcı cihazlara ve sohbet robotlarına da genişletiyor.
Bu tür hizmetler, reşit olmayanlar için varsayılan olarak devre dışı bırakılmak zorunda kalacak. Ayrıca, duygusal bağımlılık yaratabilecek şekillerde kişilerarası ilişkileri simüle etmeleri de yasaklanacak.
Platformlar bir çocuğun yaşını nasıl bilecek?
Yaş doğrulama, teklifin bir diğer önemli unsurudur.
Çevrimiçi hizmetler ve uygulama mağazalarının yaş doğrulama araçlarını kullanması gerekecek. Avrupa Komisyonu, kimlik belgelerini veya biyometrik verileri saklamayan bir AB yaş doğrulama uygulaması önerdi.
Sistem, kullanıcıların yaş şartlarını karşılayıp karşılamadığını doğrulamayı ve aynı zamanda gizliliklerini korumayı amaçlamaktadır. AB üye devletleri, yaş doğrulama ekosisteminin kurulmasında yakından yer alacaklardır.
Sosyal medya ve video paylaşım platformlarının da, kullanıcı yeni bir hesap oluşturduğunda kullanıcıların yaşlarını doğrulamaları gerekecek.
Mevcut hesaplar için, sağlayıcılar kullanıcının yaşını "makul göstergeler" kullanarak tahmin etmek zorunda kalacaklar. Bunlar arasında hesabın oluşturulma tarihi veya kredi kartı bilgileri gibi bilgiler yer alabilir.
Kuralların uygulanmasından kim sorumlu olacak?
KIDS Yasası, sorumluluğun daha büyük bir bölümünü büyük çevrimiçi platformlara devredecek.
Öneriye göre, çok büyük çevrimiçi platform sağlayıcıları, hizmetlerinin "tasarım gereği güvenli" olduğunu kanıtlamak zorunda kalacaklar. Başka bir deyişle, yetkililerin önce zararın meydana geldiğini tespit edip ardından platformlardan yanıt istemeleri gerekmeyecek.
Bu şirketler, Avrupa Komisyonu'na ve bağımsız bir denetçiye uyumluluk planları sunmak zorunda kalacaklar. Denetçi, kurallar kapsamındaki yeni hizmetleri, özellikleri veya işlevleri kapsamlı bir şekilde değerlendirecektir.
Komisyon, denetçi raporuna dayanarak uyumluluk planında eksiklikler olduğunu tespit ederse, hizmet sağlayıcıdan düzeltici önlemler önermesini isteyebilir.
Uygulama çerçevesi, AB'nin Dijital Hizmetler Yasası ve Yapay Zeka Yasası kapsamında halihazırda oluşturulmuş mekanizmalar üzerine inşa edilecektir.
Komisyon ayrıca, uyumsuzluk durumlarında hızlandırılmış yaptırım prosedürleri de öneriyor. Öneriye göre, Komisyon soruşturmaları 90 gün içinde sonuçlandırmalıdır.
Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen, bir basın brifinginde, bir platformun bağımlılık yapıcı özellikler kullandığının tespit edilmesi durumunda kuralların nasıl uygulanacağı sorusuna yanıt olarak, bu tür özelliklerin kaldırılması gerekeceğini ve platformların kurallara uyana kadar reşit olmayanlara erişim sağlamalarına izin verilmeyeceğini vurguladı.
Bunu "açık bir dışlama bileşeni" olarak tanımladı; yani yasaklanmış bağımlılık yapıcı özellikleri kaldırmayan platformların, reşit olmayan kullanıcılara erişim sağlaması engellenebilir.
AB neden bu kısıtlamaları öneriyor?
Komisyon başkanı, çocukların giderek daha küçük yaşlarda, onların refahı veya gelişimi göz önünde bulundurulmadan tasarlanmış dijital ortamlara maruz kaldığını söyledi.
Platformların kullanıcıların dikkatini çekmek için tasarlandığını ve ebeveynlerin algoritmalarla rekabet etmesinin beklenmemesi gerektiğini söyledi.
Bu nedenle öneri, sorumluluğun bir kısmını ebeveynlerden hizmetleri tasarlayan ve işleten şirketlere kaydırmayı amaçlamaktadır.
Ayrıca, AB genelinde kuralları uyumlu hale getirmeyi amaçlıyor. Komisyon, farklı ulusal yaklaşımların bloğun Dijital Tek Pazarına engeller oluşturduğunu, ortak bir yaş sınırının ise üye devletler genelinde çocuklar için benzer bir koruma düzeyi sağlayacağını belirtiyor.
Von der Leyen, yaş sınırlamalarının teknoloji şirketlerini zararlı içerikten kurtarmayacağını belirterek, platformların hizmetlerinin çocuklar için güvenli olduğunu kanıtlamak zorunda kalacaklarını savundu.
Bu öneri, Avrupa hükümetlerinin çocukların sosyal medya kullanımına ilişkin daha sıkı kısıtlamaları giderek daha fazla desteklemeye başladığı bir dönemde geldi.
Fransa, Temmuz ayında 15 yaşından küçük çocukların sosyal medyaya erişimini yasaklayan bir yasayı onaylayarak bu tartışmanın ön saflarında yer aldı.
Ancak Fransa Anayasa Konseyi Ağustos ayında bu önlemi iptal etti ve hükümet, Komisyonun yasayı kabul etmesinden bir gün önce, yasağa ilişkin revize edilmiş bir öneriyi Komisyona sunacağını duyurdu.
Bundan sonra ne olacak?
KIDS Yasası şu anda Avrupa Komisyonu tarafından hazırlanmış bir yasa tasarısıdır. Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi'ne sunulmuş olup, bu kurumlar yasayı inceleyip kabul etmekle yükümlüdür.
Bu, önerilen yaş sınırlarının ve platform yükümlülüklerinin henüz AB genelinde yürürlüğe girmediği ve nihai kuralların yasama süreci sırasında değişebileceği anlamına geliyor.
Komisyon, AB düzeyinde kapsamlı eyleme duyulan acil ihtiyacı gerekçe göstererek, teklifin hızla kabul edilmesi çağrısında bulundu.
