Mersin'de Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom tarafından inşa edilen Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) 1. güç ünitesinde, reaktör tesisinin sıcak soğuk çalıştırılması başladı. Şirketin 18 Kasım 2026'da yaptığı açıklamaya göre bu aşama, başlatma, ayarlama ve çalıştırma işlerinden önceki son adım. Nükleer yakıt yüklenmeden ve ilk elektriğe ulaşılmadan önce birinci ve ikinci devredeki tüm ekipman işletme koşullarında denenecek.

Sıcak soğuk çalıştırma nedir?

Sıcak soğuk çalıştırma, reaktör tesisinin gerçek yakıt olmadan, işletme koşullarına yakın sıcaklık ve basınçta denendiği testtir. Program kapsamında tesis kademeli olarak ısıtılacak. Birinci devredeki soğutucunun, yani kimyasal işlem görmüş suyun sıcaklığı 285 dereceye, basıncı 16,5 megapaskala çıkarılacak.

Bu basınç suyun sıvı halde kalmasını sağlıyor. Rosatom'un aktardığına göre aynı basınca, suya 1650 metre derinlikte batırılan cisimler de maruz kalıyor.

Küresel Enerji Yatırım Forumu: 1 trilyon dolarlık sermaye
Küresel Enerji Yatırım Forumu: 1 trilyon dolarlık sermaye
İçeriği Görüntüle

Testlerde neler kontrol edilecek?

Testler sırasında ekipmanların ve tüm boru hatlarının mukavemeti ile titreşim özellikleri denenecek. Elektrik sistemleri, güvenlik sistemleri ve reaktör kontrol ve koruma sistemi de test kapsamında.

Rosatom, bu testlerle normal işletme koşulları arasındaki tek farkın reaktör korunda gerçek nükleer yakıt yerine yakıt demeti simülatörlerinin bulunması olacağını belirtti.

Testlerden sonra ne olacak?

Sıcak soğuk çalıştırma bittikten sonra ana ve yardımcı ekipmanın revizyonu yapılacak. Bu çalışma, ekipmanın proje gerekliliklerine uygunluğunu ve ünitenin reaktör tesisinde ilk kritikliğe teknik olarak hazır olduğunu nihai olarak teyit edecek.

Uranyum içeren yakıt demetleri bu aşamada ilk kez reaktöre yüklenecek. Revizyon sonuçlarına göre Türkiye'deki düzenleyici kurum, başlatma operasyonlarının başlamasına izin verecek.

Rosatom Genel Müdürü Likhachev ne dedi?

Rosatom Genel Müdürü Aleksey Likhachev, soğuk ve sıcak testler için gerekli iznin alındığını ve testlere başlandığını söyledi. Likhachev, fiziksel devreye alma aşamasına "kelimenin tam anlamıyla yarım adım kaldığını" belirtti.

Likhachev'e göre santral bu aşamada sıcaklık ve basınç açısından tam olarak işletme parametrelerinde çalışacak. Güvenlik sistemleri ve personel de normal işletme koşullarındaki gibi görev yapacak, ancak ihtiyaç duyulan enerji dışarıdan sağlanacak. Likhachev, süreci santralin tüm sistemleri için bir "son prova" olarak niteledi.

Likhachev, sürecin sorunsuz tamamlanmasını ve verilen söz doğrultusunda bu yıl fiziksel devreye alma aşamasına geçilmesini umduklarını da ifade etti.

Akkuyu Nükleer AŞ ne açıkladı?

Akkuyu Nükleer AŞ Genel Müdürü Sergei Butckikh, nükleer güvenlik ilkeleri gereği her sistemin ve ekipmanın hizmete alınabilirliğinin teyit edilmesi gerektiğini söyledi. Butckikh, yakıt yüklenmeden önce sistemlerin farklı koşullarda, normal işletmeden sapmaların simüle edildiği durumlar dahil, aşamalı olarak kontrol edildiğini belirtti.

Butckikh'in sözlerine göre ünitenin ilk kritikliğe hazır olduğu, başlatma, ayarlama ve çalıştırma işlerinin bu aşamasında öngörülen tüm kontrol operasyonlarının sonuçlarına göre belirlenecek.

Akkuyu NGS nerede ve kaç üniteden oluşuyor?

Akkuyu NGS, Mersin'in Gülnar ilçesinde kuruluyor. Her biri 1200 megavat gücünde dört VVER-1200 tipi basınçlı su reaktöründen oluşuyor. İlk ünitenin temeli 3 Nisan 2018'de atıldı.

Proje için ilk ünitenin devreye alınması başlangıçta 2023 olarak hedeflenmişti. Bu tarih zaman içinde ertelendi.

Akkuyu'da devreye alma süreci nasıl ilerledi?

Daha önce Rosatom, 1. ünitede tam ölçekli devreye alma aşamasının Nisan 2024'te başladığını duyurmuştu. Bu süreçte birinci devre için hidrolik testler yapıldı. Bugün başlayan sıcak soğuk çalıştırma, yakıt yüklemesi öncesindeki son büyük test aşaması olarak tanımlanıyor.

Akkuyu'da ilk elektrik ne zaman üretilecek?

Rosatom ilk elektrik için kesin bir tarih vermedi. Ünitede önce sıcak soğuk çalıştırma tamamlanacak, ardından revizyon yapılacak. Türkiye'deki düzenleyici kurumun izin vermesi halinde yakıt yüklenecek ve ilk kritikliğe ulaşılacak. Ancak Likhachev'in bu yıl fiziksel devreye alma hedefi korunduğunu söylemesi, yakıt yüklemesinin 2026'nın kalan haftalarında planlandığını gösteriyor.

Kaynak: AA