Bilim insanları, amatör astronomların yardımıyla bir asteroitin uzaydan Dünya’ya yolculuğunu adım adım izledi. 2023 CX1 adı verilen göktaşı, 13 Şubat 2023’te saat 16.00’da Fransa’nın kuzeybatısında atmosferde yanarak parçalandı.
7 SAAT ÖNCE FARK EDİLDİ
Yaklaşık 650 kilo ağırlığında ve 1 metreden küçük olan asteroit, olaydan 7 saat önce Macar bir astronom tarafından 200 bin kilometre uzaklıktayken fark edildi. NASA ve Avrupa Uzay Ajansı, düşüşün konum ve zamanını olağanüstü bir doğrulukla hesapladı.
AMATÖRLERİN KATKISI
Fransa’daki FRIPON/Vigie-Ciel ağı sayesinde profesyonel ve amatör gökyüzü gözlemcileri hızla harekete geçti. Vatandaşların çektiği fotoğraf ve videolar, bilim insanlarına parçalanma sürecini eşsiz bir ayrıntıyla izleme imkânı sundu.
Meteor uzmanı Brigitte Zanda, özellikle bir videonun asteroidin kaç parçaya ayrıldığını ve bunun nasıl gerçekleştiğini net biçimde gösterdiğini belirtti.
İKİ AŞAMALI "BRUTAL" PARÇALANMA
Araştırmaya göre asteroit, Dünya yüzeyine 28 kilometre kala iki aşamalı “brutal” bir parçalanma yaşadı. Kütlesinin yüzde 98’ini kaybeden göktaşı büyük miktarda enerji açığa çıkardı. Olaydan sonra yaklaşık 12 göktaşı parçası bulundu; ilk meteor Saint-Pierre-le-Viger’de 93 gramlık küçük bir taş olarak keşfedildi.
CHELYABINSK’TEN DAHA TEHLİKELİ OLABİLİR
Bilim insanlarına göre bu tür ani parçalanmalar, 2013’te Rusya’nın Çelyabinsk kentinde yaşanan 20 metrelik asteroit patlamasına kıyasla daha yıkıcı potansiyele sahip olabilir. O olayda 1.000’den fazla kişi yaralanmış, binlerce cam kırılmıştı.
YENİ BULGULAR YAYIMLANDI
İki buçuk yıl süren incelemelerin ardından elde edilen tüm veriler Nature Astronomy dergisinde yayımlandı. Bugüne kadar Dünya’ya çarpacağı önceden tespit edilen sadece 11 asteroit bulunurken, bunlardan meteor parçaları toplanabilenlerin sayısı 4 ile sınırlı.
2023 CX1’in kökeninin, Mars ile Jüpiter arasındaki Massalia asteroit ailesine dayandığı düşünülüyor.
