ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC), kan emici “öpücük böcekleri”nin (kissing bugs) taşıdığı Chagas hastalığının artık ülke genelinde endemik hale geldiğini bildirdi. CDC, hastalığın yayılımı nedeniyle farkındalığın artırılmasını ve erken tedaviye erişimin kolaylaştırılmasını talep ediyor.
2000-2018 yılları arasında yalnızca 29 vaka doğrulansa da, uzmanlar yüzbinlerce kişinin farkında olmadan enfekte olduğunu düşünüyor. UCLA’dan bulaşıcı hastalıklar epidemiyoloğu Judith Currier, “Çoğu kişi hastalığını çok geç öğreniyor ve bu durumda etkili bir tedavi şansı ortadan kalkıyor” uyarısında bulundu.
SESSİZ AMA ÖLÜMCÜL
Hastalığa neden olan Trypanosoma cruzi adlı parazit, tedavi edilmediğinde vakaların yüzde 30’unda kalp veya diğer organlara ciddi zarar verebiliyor.
“Öpücük böcekleri” insan yüzünden kan emme eğilimleriyle biliniyor. Isırdıkları sırada dışkıları yoluyla paraziti bulaştırıyorlar. Latin Amerika’da milyonlarca kişiyi etkileyen bu hastalık, iklim değişikliğiyle birlikte daha kuzeye doğru yayılıyor.
HAYVANLARDAN İNSANLARA
ABD’de köpekler ve vahşi yaşamda Chagas vakalarının sık görülmesi, hastalığın bölgede kalıcılaştığının bir göstergesi olarak değerlendiriliyor. Florida Üniversitesi’nden bilim insanı Norman Beatty, evcil hayvanların ve yaban hayatının parazit için “rezervuar” görevi gördüğünü belirtiyor.
Parazit ayrıca kontamine yiyecekler, kan nakilleri, organ bağışları yoluyla da bulaşabiliyor. Enfekte anneler, hastalığı doğmamış bebeklerine de geçirebiliyor.
BELİRTİLERİ VE TEHLİKESİ
Enfekte olan bazı kişiler hiçbir belirti yaşamazken, bazılarında göz kapağında şişlik, ateş, halsizlik, kas ağrısı, iştahsızlık, ishal ve kusma görülebiliyor.
Hastalık erken aşamada, yani ilk iki ayda fark edilmezse parazit kalp ve sindirim kaslarına yerleşerek kalıcı kalp-damar, sindirim ve sinir sistemi hasarına yol açabiliyor.
Kardiyolog Salvador Hernandez, “Eğer tarama yapılsa ve erken teşhis edilseydi, hastaların çoğu tamamen iyileştirilebilirdi. Ama tarama yapılmadığı için insanlar ya hayatını kaybediyor ya da çok pahalı tedavilere muhtaç kalıyor” dedi.
NASIL KORUNMALI?
Uzmanlar böceklerden korunmak için böcek kovucu kullanmayı, pencere ve kapı aralıklarını kapatmayı, ev çevresinde odun yığınları gibi böceklerin saklanabileceği alanları temizlemeyi öneriyor.