Avrupa Parlamentosu'ndaki (AP) farklı siyasi gruplardan 60 milletvekili, Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas'a ortak bir mektup gönderdi. Milletvekilleri, AB dışişleri bakanlarının İsrail hükümetine yaptırım konusunda uzlaşmak için acilen toplanmasını istedi. Çağrının gerekçesi, 23 Ekim'de El Halil'de 2 İsrail askerinin öldürülmesinin ardından İsrail'in Batı Şeria'da başlattığı abluka ve yıkımlar.
AP milletvekilleri Kallas'tan ne istedi?
Milletvekilleri mektupta Kallas'tan AB dışişleri bakanlarını İsrail'e yaptırım gündemiyle acil olarak toplamasını istedi. Ayrıca AB'nin İsrail'in Batı Şeria'daki adımlarını kınamasını ve İsrail askerlerinin bölgeden çekilmesi çağrısı yapmasını talep ettiler.
Mektubun belki de en iddialı talebi, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın tamamen askıya alınması. Milletvekilleri, Kallas'ı bu yönde resmî bir teklif sunmaya davet etti. AB'nin İsrail politikasında çifte standart uyguladığını savunan milletvekilleri, bu tutuma son verilmesi gerektiğini vurguladı.
Mektupta hangi ifadeler yer aldı?
Milletvekilleri, Batı Şeria'da yaşananların toplu cezalandırma niteliği taşıdığını belirtti. Mektupta şu ifadelere yer verildi: "Uluslararası hukuka göre savaş suçu olan toplu cezalandırma yöntemiyle İsrail hükümeti, Filistin topraklarındaki yasa dışı işgalini daha da pekiştirmeyi ve İsrail'deki seçimler öncesinde gerilimi daha da tırmandırmayı amaçlamaktadır."
Milletvekillerinin aktardığına göre El Halil'de Filistinlilerin evleri yıkıldı ve ailelere evlerini boşaltmaları için yalnızca 5 dakika süre tanındı. Mektupta, "Bu, Batı Şeria'nın geleceği ve bir Filistin devletinin varlığını sürdürebilmesi açısından kritik bir dönemeçtir." değerlendirmesi de yer aldı. Milletvekillerine göre AB, Batı Şeria'ya yönelik kapsamlı saldırı karşısında sessiz kalamaz.
El Halil'de 23 Ekim'de ne oldu?
Uluslararası basına ve BM'nin aktardığı bilgilere göre 23 Ekim Cuma günü El Halil yakınlarındaki bir askerî kontrol noktasına silahlı saldırı düzenlendi. Saldırıda 2 İsrail askeri öldü, başka askerler de yaralandı. İki saldırgan da İsrail askerleri tarafından öldürüldü.
Al Jazeera'nın haberine göre saldırı, El Halil'in Farş el-Hava bölgesindeki kontrol noktasında gerçekleşti. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu saldırının ardından yaptığı açıklamada, "Burayı yok etmek, tamamen değiştirmek için harekete geçeceğiz." dedi.
İsrail Batı Şeria'da hangi önlemleri aldı?
Netanyahu, El Halil'in kapatılmasını, ev ev arama yapılmasını ve evlerin yıkılmasını emretti. Batı Şeria'da geniş çaplı bir askerî operasyon başlatılacağını da duyurdu. Maliye Bakanı Bezalel Smotrich ise saldırı noktasının yakınındaki Filistinlilere ait binaların derhâl yıkılmasını emretti.
Reuters, iş makinelerinin bölgedeki evleri yıkmaya başladığını bildirdi. Bölge sakinleri ise yıkılan evlerin saldırganlarla bir bağlantısı olmadığını söyledi. Al Jazeera'nın 26 Ekim tarihli haberine göre Farş el-Hava'da 3 katlı bir bina ve sanayi tesisleri yıkıldı.
Abluka kaç kişiyi etkiliyor?
İsrail ordusunun verdiği bilgiye göre abluka, El Halil ve çevresinde yaşayan yaklaşık 1 milyon Filistinliyi etkiliyor. Al Jazeera, El Halil'de 2 binden fazla Filistinlinin zorla yerinden edildiğini aktardı. Şehir yetkililerine göre yerinden edilenlerin yaklaşık yarısı 18 yaşından küçük. Aralarında 81 hamile kadın ve 204 yaşlı bulunuyor.
Bölgede okullar ve üniversiteler uzaktan eğitime geçti, bu durum yaklaşık 18 bin öğrenciyi etkiliyor. Filistinli yetkililer olağanüstü hâl ilan ederek bir kriz masası kurdu.
BM Batı Şeria'daki abluka hakkında ne dedi?
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in sözcüsü Stephane Dujarric, Guterres'in El Halil'deki kapatmalar, ev yıkımları ve olası yerinden edilmeler konusunda derin endişe duyduğunu açıkladı. Dujarric, "Bu kapatmalar Filistinlilerin hareket özgürlüğünü, temel hizmetlere erişimini ve geçim kaynaklarını ciddi şekilde kısıtlıyor." dedi.
BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği Ofisi (OHCHR) de ablukanın, Filistinlilerin askerlere ya da yerleşimcilere yönelik saldırılarının ardından görülen "toplu cezalandırma örüntüsünü" sürdürdüğünü belirtti. OHCHR, ekimin ilk iki haftasında 160'tan fazla yerleşimci saldırısı kayda geçirdi.
AB-İsrail Ortaklık Anlaşması nedir?
AB-İsrail Ortaklık Anlaşması, iki taraf arasındaki siyasi diyaloğu ve ticari ilişkileri düzenleyen temel çerçeve anlaşmadır. 1995'te imzalanan anlaşma 2000 yılında yürürlüğe girdi. Anlaşmanın 2. maddesi, insan haklarına ve demokratik ilkelere saygıyı ilişkinin "temel unsuru" olarak tanımlıyor.
Anlaşmanın tamamen askıya alınması için AB üyesi 27 ülkenin oybirliği gerekiyor. Bu nedenle mektuptaki talebin hayata geçmesi, üye devletler arasındaki görüş ayrılıkları yüzünden zor görünüyor. 5 Ekim'de 500'ü aşkın eski AB yetkilisinin yayımladığı açık mektupta da Almanya ve İtalya, daha sert AB adımlarını engelleyen ülkeler olarak anılmıştı.
AB daha önce İsrail'e yaptırım uyguladı mı?
AB, İsrail hükümetinin kendisine yönelik kapsamlı bir yaptırım kararı almadı. Ancak Mayıs 2026'da AB dışişleri bakanları, Batı Şeria'da şiddete karışan yerleşimci gruplara ve kişilere yaptırım uygulanmasını onayladı. Macaristan'ın vetosunu kaldırmasıyla mümkün olan karar, İsrail Dışişleri Bakanlığı tarafından "keyfî ve siyasi" bulunarak reddedildi.
Eski AB yetkilileri ekim başındaki mektuplarında, Ortaklık Anlaşması'nın ticaret hükümlerini askıya alma önerilerinin uzun süredir uygulanmayı beklediğini hatırlatmıştı. AP milletvekilleri ise bu kez yalnızca ticari hükümlerin değil, anlaşmanın tamamının askıya alınmasını istiyor.
İsrail'deki seçimler ne zaman?
İsrail'de 26. Knesset seçimleri bugün, 27 Ekim 2026'da yapılıyor. Seçmenler 120 sandalyeli meclisin tamamını belirleyecek. Bu sonuç, Netanyahu liderliğindeki hükümetin yerine kurulacak koalisyonu da şekillendirecek. AP milletvekilleri mektuplarında, Batı Şeria'daki gerilimin seçimler öncesinde bilinçli olarak tırmandırıldığını öne sürmüştü.
