Anayasa Mahkemesi (AYM), siyasi partilerin kesin hesaplarına yönelik mali denetimleri tamamlayarak 15 partinin yöneticileri hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmasına karar verdi. Resmî Gazete’de yayımlanan kararlarda, inceleme kapsamındaki partilerin hesaplarının bir bölümünün 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na aykırı olduğu ya da inceleme için gerekli belgelerin zamanında sunulmadığı tespit edildiği belirtildi.
Hangi partiler hakkında suç duyurusunda bulunuldu?
AYM’nin Ankara savcılığına bildirdiği 15 parti şunlar: Cihan Partisi, Sevgi ve Saygı Partisi, Adil Türkiye Partisi, Adalet Birlik Partisi, Türk Birliği Partisi, Ezilenlerin Sosyalist Partisi, Yenilik Partisi, Hak ve Huzur Partisi, Komünist Parti, Muhafazakar Yükseliş Partisi, Türkiyem Partisi, Aydınlık Geleceğin Partisi, Devrimci İşçi Partisi, Aydınlık Demokrasi Partisi ve Güç Birliği Partisi.
Denetim hangi yılları kapsadı?
Kararlara konu olan hesaplar farklı dönemlere aittir. Yenilik Partisi ve Devrimci İşçi Partisi’nin 2020, Hak ve Huzur Partisi, Komünist Parti, Muhafazakar Yükseliş Partisi, Türkiyem Partisi, Aydınlık Demokrasi Partisi ve Güç Birliği Partisi’nin 2021, Türk Birliği Partisi ile Aydınlık Geleceğin Partisi’nin 2022, Cihan Partisi, Sevgi ve Saygı Partisi ile Adil Türkiye Partisi’nin ise 2024 yılı kesin hesapları inceleme kapsamındaydı. Adalet Birlik Partisi için 2019 ve 2021, Ezilenlerin Sosyalist Partisi için 2020, 2021 ve 2022 yılları denetlendi.
Suç duyurusunun gerekçesi ne?
AYM iki ayrı gerekçeyle suç duyurusuna gitmiş durumda. Birinci grupta hesaplar 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na aykırı bulundu. İkinci grupta ise kesin hesaplar uygun olmakla birlikte denetim için zorunlu belgeler mahkemeye zamanında teslim edilmedi. Her iki durum da aynı yasal sonucu, yani savcılığa suç duyurusunu doğurdu.
Hesapları uygun bulunan partiler hangileri?
Aynı denetim sürecinde hesapları kanuna uygun bulunan partiler de yer aldı. Bu partiler arasında Hak ve Adalet Partisi, Hak ve Özgürlükler Partisi, Türkiye Ekonomi ve Kalkınma Partisi, Cumhuriyet ve İstiklal Partisi, Sosyalist Yeniden Kuruluş Partisi, Yurt Partisi, Türkiye’nin Sesi Altınçağ Partisi, Bağımsızlık Partisi ve Anavatan Partisi sayılabilir; bu partiler hakkında herhangi bir işlem başlatılmadı.
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu ne öngörüyor?
2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu, siyasi partilerin gelir ve giderlerini kayıt altına almasını ve yıllık kesin hesaplarını belirli bir süre içinde AYM’ye sunmasını zorunlu kılıyor. Denetim sonucunda hesapların kanuna aykırı bulunması ya da belgelerin zamanında ibraz edilmemesi hâlinde mahkeme, ilgili parti yöneticileri hakkında savcılığa suç duyurusunda bulunabiliyor. Savcılık buradan itibaren soruşturma başlatıp başlatmama konusunda takdir yetkisini kullanacak; soruşturma açılması hâlinde parti yöneticileri hakkında adli süreç işletilebilir.
Suç duyurusu parti kapatma anlamına mı geliyor?
Hayır. AYM’nin bu kararı bir kapatma davası değil; mali mevzuata uyumsuzluk ya da belge gecikmesine dayanan idari nitelikli bir cezai bildirimdir. Parti yöneticilerinin kişisel cezai sorumluluğu savcılık soruşturması aşamasında belirlenecek; parti tüzel kişilikleri bu karardan doğrudan etkilenmiyor.
