Pankreas kanserinin erken evrede tespit edilmesini hedefleyen yeni bir likit biyopsi testi geliştirildi. PANXEON adı verilen deneysel kan testi, hastalığı henüz yayılmadan belirleyerek tedavi ve klinik karar süreçlerine katkı sağlamayı amaçlıyor.
ABD, Avrupa ve Asya'da yaklaşık 1.800 hasta üzerinde gerçekleştirilen uluslararası araştırmanın sonuçları, 16 Eylül 2026'da Nature Medicine dergisinde yayımlandı.
Erken evre pankreas kanserinde yüzde 87 doğruluk
Araştırma sonuçlarına göre PANXEON, Evre 1 ve Evre 2 pankreas kanserini yüzde 87 doğruluk oranıyla tespit etti. Pankreas kanseri vakalarının yaklaşık yüzde 90'ında teşhisin hastalık ileri evreye ulaştıktan ve tümör diğer organlara yayıldıktan sonra konulduğu belirtiliyor.
Beş yıllık hayatta kalma oranının yüzde 14 seviyesinde olduğu bildirilen pankreas kanserinde, hastalığın erken aşamada belirlenmesi tedavi seçeneklerinin artırılması açısından önem taşıyor.
Kanser öncesi değişimleri de belirleyebiliyor
Testin yalnızca evreleşmiş kanseri değil, "Evre 0" olarak tanımlanan ileri dereceli displazi vakalarının da yüzde 64'ünden fazlasını tespit edebildiği aktarıldı.
Bu özellik, özellikle pankreastaki kistlerin takip edilmesi veya cerrahi müdahale gerektirip gerektirmediğinin belirlenmesine yardımcı olmayı amaçlıyor. Böylece invaziv kanser gelişmeden önce riskli hücresel değişimlerin tespit edilmesi hedefleniyor.
Araştırma, genetik risk taşıyan, ailesinde pankreas kanseri öyküsü bulunan, kronik pankreatit geçiren veya pankreas kistlerine sahip yüksek riskli gruplar üzerinde yürütüldü. Testin yanlış pozitiflik oranı düşük riskli kişilerde yüzde 3, yüksek riskli grupta ise yüzde 16 olarak ölçüldü.
PANXEON'un öne çıkan özelliklerinden biri, tek bir biyolojik gösterge yerine üç farklı biyobelirteci aynı anda analiz etmesi oldu.
Test kapsamında dolaşımdaki mikroRNA'lar, hücreler tarafından salgılanan eksozomal mikroRNA'lar ve CA19-9 proteini ölçülüyor. Elde edilen veriler, yapay zeka destekli algoritmalar aracılığıyla değerlendirilerek hastaya özel tek bir risk skoru oluşturuluyor.
Üç farklı biyolojik sinyalin aynı testte bir araya getirilmesinin, pankreasta meydana gelen hücresel değişimlerin daha kapsamlı şekilde değerlendirilmesine yardımcı olması hedefleniyor.
PANXEON halen deneysel aşamada bulunuyor. Araştırmada elde edilen sonuçlar erken teşhis açısından umut verici bir yaklaşım ortaya koysa da testin rutin klinik kullanıma girmesi için daha kapsamlı doğrulama çalışmalarına ihtiyaç bulunuyor.
