Eski ABD Başkanı Joe Biden'ın, Beyaz Saray'dan ayrılmasına günler kala 15 Ocak 2025'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile yaptığı son telefon görüşmesinde ona "Seni hala seviyorum dostum" ve "Sana hayranım" dediği öne sürüldü. İsrail basınından The Jerusalem Post'un haberine göre görüşmenin dökümü, Biden'ın yeni anı kitabında Netanyahu'ya yönelik güvensizliğini anlatan satırlarla çelişiyor. Dökümün Jerusalem Post dışında bir kaynaktan doğrulanması henüz mümkün olmadı.

Biden'ın kitabı "Promise Me, America" (Bana Söz Ver, Amerika) adını taşıyor. The Wall Street Journal'ın 15 Kasım'da yayımladığı habere göre eski başkan kitabında, Ekim 2023'ten sonra İsrail'e verdiği desteğin arkasında durduğunu ancak çok sayıda Filistinlinin ölmesinden derin üzüntü duyduğunu yazıyor.

Haberdeki iddiaların kaynağı, yani görüşme dökümü, Biden ya da Netanyahu'nun ofisi tarafından yapılmış bir açıklamayla doğrulanmış değil. Konuyla ilgili iki tarafın yorumu da haberde yer almıyor.

Biden veda görüşmesinde Netanyahu'ya ne söyledi?

Jerusalem Post'un aktardığı dökümde Biden, Netanyahu'ya "Sen iyi bir adamsın. Sana hayranım. Cehennemden geçtin. Sana ve yaşadıklarına ne kadar değer verdiğimi anlatamam" diyor. Konuşmanın devamında şu ifadeler yer alıyor:

"Zaman zaman anlaşmazlığa düştüğümüzü biliyorum ama bilirsin. Seni hala seviyorum dostum. Bütün bunların üstesinden nasıl geldin bilmiyorum. Bir dahaki sefere zor bir işim olduğunu düşündüğümde seni aklıma getireceğim. Sen iyi bir adamsın. Sana hayranım. Yaptığın şeyi yapmak büyük cesaret ister."

Habere göre görüşmede Netanyahu da Biden'a birbirlerini 44 yıldır tanıdıklarını hatırlattı.

Görüşme hangi tarihte ve hangi gelişmenin günündeydi?

Görüşme 15 Ocak 2025'te, İsrail ile Hamas arasında ateşkes ve esir takası anlaşmasının duyurulduğu gün yapıldı. Biden'ın görevi devretmesine yaklaşık beş gün vardı. ABD'de başkanlık görevi 20 Ocak 2025'te Donald Trump'a geçti.

Biden kitabında Netanyahu hakkında ne yazıyor?

Kitaptan aktarılan bölümlerde Biden, aralarında "pek fazla güven" bulunmadığını belirtiyor. Netanyahu'nun, İsrail'in uzun vadeli ihtiyaçlarından çok kısa vadeli siyasi geleceğine öncelik verdiğini ileri sürüyor.

Biden'ın kitaptaki ifadesi şöyle: "(Aramızda) Pek fazla güven yoktu. Ayrıca Bibi'nin (Netanyahu'nun) Trump'takine benzer eğilimlerinden de endişeliydim. Gerçekler konusunda son derece esnek davranabiliyor, demokratik kurumları kendi kişisel çıkarları doğrultusunda eğip bükmekten hiç çekinmiyordu."

Çelişki nerede ortaya çıkıyor?

Jerusalem Post haberi, kitaptaki eleştirel ve mesafeli tonla veda görüşmesindeki sıcak ifadeler arasındaki farkı öne çıkarıyor. Haberde, Biden'ın görüşmede anlaşmazlıklara değindikten sonra Netanyahu'nun karakterini ve yaptıklarını övdüğü vurgulanıyor.

Bu farkın nasıl yorumlanacağı ise tartışmaya açık. Görüşme sırasındaki nezaket ifadeleri ile kitaptaki sonradan yapılmış değerlendirmenin aynı şeyi anlatması beklenmeyebilir. Biden'ın konuyla ilgili bir açıklaması da şimdilik bulunmuyor.

Biden yönetimi Netanyahu'ya karşı nasıl bir çizgi izledi?

Biden, görev süresi boyunca zaman zaman Netanyahu yönetimiyle ayrıştığı izlenimi verdi. Mart 2024'te dönemin Senato Çoğunluk Lideri Chuck Schumer'ın İsrail'de erken seçim çağrısını destekledi. Schumer, Netanyahu'yu siyasi bekasını İsrail'in çıkarlarının önüne koymakla eleştirmişti. Biden da bu konuşmaya arka çıkmıştı.

Buna karşın yönetim, askeri ve diplomatik desteğini sürdürdü. Haberde, İsrail ordusunun Mayıs 2024'te Refah'ta yerinden edilmiş Filistinlilerin kaldığı çadırları hedef almasının ardından Biden yönetiminin bazı silah sevkiyatlarını durdurabileceği uyarısında bulunduğu, ancak kapsamlı desteğin devam ettiği belirtiliyor. Uluslararası Adalet Divanı (UAD) da 24 Mayıs 2024'te Refah'taki saldırıların durdurulmasına karar vermişti.

Netanyahu hakkındaki uluslararası yargı süreci nedir?

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), Netanyahu hakkında Gazze'deki savaşa ilişkin tutuklama emri çıkardı. İsrail bu karara itiraz ediyor ve mahkemenin yetkisini tanımıyor. Biden'ın, tutuklama emri çıkarılmış bir lidere veda görüşmesinde övgüde bulunması da haberde dikkat çeken noktalardan biri olarak öne çıkarılıyor.

Paris’te polisler İçişleri Bakanlığı önünde eylem yaptı
Paris’te polisler İçişleri Bakanlığı önünde eylem yaptı
İçeriği Görüntüle

Kitap ne zaman yayımlandı?

Haberlere göre kitap, ABD'de Kongre ara seçimlerinin ardından satışa çıktı. Kitaptan alıntılar, WSJ'nin 15 Kasım'daki haberiyle gündeme geldi. Biden'ın İsrail'e verdiği desteği savunması ve Filistinlilerin ölümünden duyduğu üzüntüyü dile getirmesi, kitabın dikkat çeken bölümleri arasında gösteriliyor.

Kaynak: AA