Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, çete şiddetinin sürdüğü Haiti'de yaklaşık 1,5 milyon kişinin yerinden edildiğini açıkladı. BM İnsan Hakları Konseyi'nin 63. oturumunda konuşan Türk, 1 Ocak ile 11 Eylül arasında çetelerin saldırılarında ya da çetelere yönelik operasyonlarda en az 5 bin 700 kişinin öldürüldüğünü veya yaralandığını belirtti. Türk, Haiti halkının çete şiddeti ile sert güvenlik operasyonları arasında sıkışıp kaldığını vurguladı.
Haiti'de çete şiddeti ne boyutta?
Türk, başkent Port-au-Prince'in bazı bölgelerinde çete faaliyetlerinin kontrol altına alınmasında kısmi başarı sağlandığını, ancak çetelerin yayılmaya devam ettiğini söyledi. BM İnsan Hakları Ofisi'nin verilerine göre bu yıl çeteler 230'dan fazla kişiyi kaçırdı ve 1.000'den fazla kadın ve kız çocuğuna tecavüz etti. Türk, gerçek rakamların çok daha yüksek olmasının muhtemel olduğunu belirtti.
Güvenlik operasyonları neden endişe yaratıyor?
Türk, Haiti'de güvenlik güçlerinin operasyonlarında gereksiz ve orantısız güç kullanımı konusunda ciddi endişeler bulunduğunu vurguladı. Türk'e göre yılbaşından bu yana yaşanan tüm can kayıplarının yarısından fazlası güvenlik operasyonları sırasında meydana geldi. Türk, tüm güvenlik operasyonlarının uluslararası insan hakları hukukuna sıkı sıkıya bağlı kalması gerektiğini ve hukukun üstünlüğünün güçlendirilmesinin öncelik olması gerektiğini söyledi.
Haiti'de insani durum ne?
Türk, aralıksız şiddetin temel hakların korunmasına ayrılması gereken kaynakları geri plana ittiğini belirtti. Türk'ün verdiği bilgilere göre:
- Haitililerin yarısından fazlası ciddi gıda güvensizliğiyle karşı karşıya.
- Nüfusun yüzde 40'ı temel sağlık hizmetlerine erişemiyor.
- Yaklaşık 1,5 milyon kişi yerinden edilmiş durumda.
Çete Bastırma Gücü nedir?
BM Güvenlik Konseyi, 30 Eylül 2025'te Haiti'deki Çok Uluslu Güvenlik Destek Misyonu'nun 12 ay süreyle "Çete Bastırma Gücü"ne dönüştürülmesine izin vermişti. Türk, gücün ilk operasyonlarının uzun süredir beklenen bir adım olduğunu, ancak gücün hâlâ ihtiyaç duyulan kapasitenin çok gerisinde kaldığını söyledi.
