Çin ile Kanada, aralarındaki ticaret anlaşmazlığına konu olan bazı ürünlerdeki gümrük tarifesi artışlarını bir yıl süreyle ertelemeyi kabul etti. Kanada Başbakanlık Ofisi'nin açıklamasına göre mutabakat, 7-8 Kasım'da Ottawa'da yapılan Çin-Kanada Ekonomik ve Finansal Stratejik Diyaloğu toplantısında sağlandı. Açıklama, Başbakan Mark Carney'nin APEC Zirvesi için Çin'in Şıncın kentine yaptığı ziyaret sırasında geldi.
Çin-Kanada tarife anlaşmasında neler var?
Kanada Başbakanlık Ofisi'nin duyurusuna göre anlaşma iki taraflı bir karşılıklı gevşetmeyi içeriyor. Çin, Kanada'dan ithal edilen yaklaşık 400 milyon dolar değerindeki domuz eti ve deniz ürünlerine getirdiği tarife artışlarını bir yıllığına erteledi. Kanada ise Çin'den ithal edilen çelik ve alüminyum ürünlerine yönelik ek tarife muafiyetini aynı süreyle uzattı.
Toplantı ne zaman ve nerede yapıldı?
Çin-Kanada Ekonomik ve Finansal Stratejik Diyaloğu, 7-8 Kasım'da Kanada'nın başkenti Ottawa'da düzenlendi. Mutabakata varılan konular ise Kanada Başbakanlık Ofisi tarafından kamuoyuna duyuruldu. Çin tarafının konuya ilişkin ayrıntılı açıklaması bu haberin yazıldığı saatte doğrulanamadı.
Hangi ürünler kapsamda?
Kapsam iki başlıkta toplanıyor:
- Çin tarafı: Kanada'dan gelen domuz eti ve deniz ürünleri (yaklaşık 400 milyon dolar)
- Kanada tarafı: Çin'den gelen çelik ve alüminyum ürünleri (ek tarife muafiyeti)
Erteleme kararı bir yıl için geçerli. Sürenin başlangıç tarihi ve sonrasında ne olacağı açıklamada yer almadı.
Çin-Kanada ticaret anlaşmazlığı nasıl başladı?
Anlaşmazlığın kökeni 2024'e uzanıyor. Dönemin Başbakanı Justin Trudeau hükümeti, ABD'de Joe Biden yönetiminin attığı adımı izleyerek Çin'den ithal elektrikli araçlara yüzde 100, alüminyum ve çelik ürünlerine ise yüzde 25 gümrük vergisi getirdi.
Çin bu tarifelerin Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kurallarına aykırı olduğunu savundu ve Kanada aleyhine şikâyet başvurusunda bulundu. Pekin ayrıca Kanada'ya yönelik bir "ayrımcılık" soruşturması başlattı. Bir ülke hakkında tarife artışları nedeniyle bu gerekçeyle soruşturma açması Çin için bir ilkti.
Çin Kanada'ya nasıl karşılık vermişti?
Pekin, Kanada'dan ithal edilen kolza yağı, yağ küspesi ve fıstık ürünlerine ek yüzde 100, domuz eti ve deniz ürünlerine ise ek yüzde 25 gümrük vergisi getirmişti. Bugünkü erteleme kararı, bu karşı tedbirlerden domuz eti ve deniz ürünlerine ilişkin olanı kapsıyor.
İki ülke ilişkilerinde son dönemde ne oldu?
İlişkilerdeki yumuşama yeni değil. Kanada ve uluslararası basında yer alan haberlere göre Carney, ocak ayında Pekin'e yaptığı ziyarette elektrikli araçlar ve kolza (kanola) ürünleri üzerine bir çerçeve anlaşma duyurmuştu. Şubat ayında da Çin'in bazı Kanada tarım ve deniz ürünlerindeki ek tarifeleri askıya aldığı bildirilmişti. Bu bilgiler yurt dışı basın taramasına dayanıyor; bugünkü kararla ilişkisi resmî kaynaklardan netleştirilmelidir.
ABD faktörü bu yakınlaşmada nasıl rol oynuyor?
Çin ve Kanada, ABD'nin en büyük ticaret ortakları arasında yer alıyor. Meksika ile birlikte ikisi de Donald Trump'ın tarife artışlarında ilk hedef aldığı ülkeler olmuştu. Her iki ülke de Washington yönetimiyle tarife müzakerelerini sürdürüyor. ABD ile yaşanan bu gerilim, Pekin ve Ottawa'nın kendi aralarındaki ticaret sorunlarını çözmek için inisiyatif almasına zemin hazırlıyor.
Bu erteleme anlaşmazlığı tamamen çözüyor mu?
Hayır. Açıklamaya göre karar, tarife artışlarının bir yıl süreyle ertelenmesini kapsıyor. Kanada'nın elektrikli araç ve çelik-alüminyum tarifeleri ile Çin'in DTÖ şikâyeti ve diğer ürünlere uyguladığı tarifelerin akıbeti ise açıklamada ayrıca ele alınmadı. Taraflar tarife gerilimini yumuşatsa da kalıcı bir çözüm için ek müzakereler gerekecek.


