Çobanlar Grubu'nda elebaşının da aralarında olduğu 7 kişi tutuklandı
Çobanlar Grubu'nda elebaşının da aralarında olduğu 7 kişi tutuklandı
İçeriği Görüntüle

EKOVAR, COP31 kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı Gürsel Erul moderatörlüğünde "Gaziemir Sahası Çevresel İyileştirme Çalışmaları" paneli düzenledi.

Erul, panelde, Gaziemir sahasının tamamen temizlenip temizlenmediğine ilişkin, "Şu anda toprak kirliliğiyle ilgili olarak, buranın takip gerektirmeyen bir saha olduğu ve toprak açısından da kirli olmadığı yönünde bir Saha Örnekleme Analiz Planı raporu var. Burası arındırıldı, toprak kirliliği açısından sorun yok." açıklamasını yaptı.

EKOVAR'ın Gaziemir'deki süreci

Panelde konuşan EKOVAR Atık Yönetimi ve Projeler Direktörü Erhan Oymak, Gaziemir'de yaşanan radyoaktif atığın nasıl bertaraf edildiğine ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Şirket olarak 2022 sonlarına doğru bu sahada "mülkiyet sorunu"nu çözdüklerini anımsatan Oymak, şöyle konuştu:

"Mülkiyet sorununu çözdükten sonra sahanın o günün koşullarında kontrolsüz girişe açık olduğunu tespit ettik. Bahsettiğimiz saha 70 dönümlük bir saha. Çevresinde yaşam alanları, çok yakın noktasında sanayi kuruluşları ve ilkokulun olduğunu gördük. 70 dönümlük saha kontrolsüz girişlere kapatıldıktan sonra biz bununla ilgili resmi başvurularımızı yapmaya başladık. Yetkilendirme başvurularımız incelendi. 2024 yılında Bakanlık tarafından bize sahada çevresel iyileştirme faaliyetinde bulunabileceğimize dair izin verildi."

Oymak, bu sürecin içinde saha çevresinin kapatılması, sahada kullanılacak ekipmanların belirlenmesi ve temin edilmesi ve burada çalışacak kişilerin gerekli eğitimleri almasını sağladıklarını anlattı.

Sahada radyoaktivite ölçümleri yapıldığını, toprak numunelerinin alındığını ve bunların radyoaktivite analizlerinin Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu tarafından yapıldığını aktaran Oymak, şu değerlendirmede bulundu:

"Geri kalan numunelerimiz de çevre laboratuvarlarında analiz edildi. Bu analiz sonuçlarına göre, sahada çalışmayla ilgili bir planlama yapıldı ve bu planlama Haziran 2024 itibarıyla sahada uygulanmaya başlandı. Bütün atık çıkışlarının tasniflenmesi, okunması ve incelenmesi yaklaşık 1-1,5 yıllık süreci buldu. 1,5 yıl sonunda biz sahada yapılan tüm çalışmalarımız sonucunda, 500'ün üstünde sondaj, 95 binin üstünde ölçümle sahada yapılan çalışmaları ilgili kurumlarımıza rapor ve belgeleriyle sunmuş olduk."

Gaziemir saha temizliği süreci

BCA Group Genel Müdürü Burak Deveci de atığın hızlı şekilde kaldırılmasını sağladıklarını, söz konusu bölgede kalan bir kirlilik varsa onun etrafa yaratacağı, insan sağlığına oluşturacağı olası riskleri, yüzey ve yeraltı sularına etkisini araştırdıklarını anlattı.

Gaziemir'deki saha çalışmalarına ilişkin de bilgi veren Deveci, şöyle devam etti:

"Sahada hem bir radyoaktif kirlilik vardı hem de bir toprak kirliliği, metal kirliliği vardı. Bunların hepsinin yönetilmesine yönelik bu sahalarda çok detaylı bir çalışma yapıldı. Hem geçmişten gelen veriler analiz edildi hem de tarafımızca ek 500'ün üzerinde toprak ve su örneği alındı. Bunun sonucunda risk yaratacak bir şey varsa kaldırılması, risk yaratacak bir durum yoksa buna uygun şekilde sahanın izlenmeye devam edilmesi kararı alındı."

Yapay zeka da kullanıldı

EKOVAR AR-GE Proje ve İş Geliştirme Uzmanı Yunus Emre Durdu da Gaziemir'deki uygulamanın dünyada bir örneği olmadığının altını çizerek, şunları kaydetti:

"Hem kimyasal hem radyoaktif kirlilik bakımından dünyadaki örnek ve tek projedir. Çalışmalar başlamadan önce bir uygulama geliştirdik. Bu uygulamada geçmiş dönem verileri analiz edilerek sahadaki radyolojik yoğunluk haritaları çıkartıldı. Yapay zeka sistemleriyle beraber bir yol haritası, referans haritası çizildi. Daha sonrasında bu yapılan uygulama saha çalışmalarına komple entegre edildi. 500'ün üzerinde sondaj çalışmasının, 95 binin üzerindeki ölçüm verisinin, noktasal ve koordinatlı şekilde insan müdahalesini ortadan kaldırarak sadece cihaz üzerinden otomatik olarak entegre edildiği bir sistem geliştirdik. Bu sistemde manuel veri girişi yok. Cihazımız kendisi GPS ve ölçüm verilerini belleğine kaydediyor, daha sonrasında bu otomatik olarak haritalandırılıyor. Bu sistemin de örneği yok."

Atığın kaynağında azaltılması hedefleniyor

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Daire Başkanı Gökhan Öktem de atık yükünü yönetmenin yolunun atığı kaynağında önlemek ve üretilen her tonu izlemekten geçtiğini söyledi.

Tehlikeli atıklarda uçtan uca izlenebilirliği sağladıklarını belirten Öktem, atık yönetim hiyerarşisinin önce önleme, ardından yeniden kullanım, geri dönüşüm ve geri kazanım şeklinde ilerlediğini aktardı.

Öktem, tehlikeli atıklarda uçtan uca izlenebilirlik sisteminin üç dijital ayak üzerinde durduğunun altını çizerek, "Atık üreticisi Tehlikeli Atık Beyan Sistemi'nde beyanda bulunuyor. Atık, Mobil Atık Takip Sistemi ile lisanslı araçlarla konumunu anlık olarak izleyerek taşınıyor. Tesis giriş ve çıkışında Kütle Denge Sistemi ile denetleniyor. Endüstriyel Emisyonların Yönetimi Yönetmeliği ve Sanayide Yeşil Dönüşüm Belgesi ile de atığın kaynağında azaltılmasını hedeflemekteyiz." ifadelerini kullandı.

Kaynak: AA