Gadi Eisenkot birinci parti olursa hükümeti kurabilecek mi?

İsrail’de 27 Ekim’deki genel seçimler öncesinde eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot’un liderliğindeki Yashar Partisi’nin sandıktan birinci çıkma hedefi, Başbakan Binyamin Netanyahu karşıtı muhalefet blokunda görüş ayrılığına yol açtı. Eisenkot, birinci parti olarak hükümeti kurma görevini üstlenmek isterken eski Başbakan Naftali Bennett ve muhalefet lideri Yair Lapid, önceliğin tek bir partinin büyüklüğü değil, 61 sandalyelik koalisyon çoğunluğu olması gerektiğini savunuyor. Netanyahu ise sağ seçmeni Likud etrafında toplamaya çalışıyor.

İsrail’de seçim ne zaman?

İsrail’de genel seçim 27 Ekim 2026 Salı günü yapılacak. Seçmenler, 120 sandalyeli Meclis’in (Knesset) tüm üyelerini belirleyecek. Knesset, 17 Temmuz 2026'da resmen feshedilmişti. Hükümet kurabilmek için en az 61 milletvekilinin desteği gerekiyor.

Eisenkot neden birinci parti olmak istiyor?

Eisenkot, birinci parti olmanın hükümeti kurma görevini almak için güçlü bir meşruiyet sağlayacağını düşünüyor. Eisenkot, 20 Ekim’de yerel bir radyoya yaptığı açıklamada, “Tüm kamuoyu yoklamaları Likud Partisi ile başa baş bir yarış içinde olduğumuzu gösteriyor. Bu nedenle Yashar Partisi’nin Likud’dan çok daha büyük bir güç haline gelmesi için çalışıyorum.” dedi.

İsrail basınına göre Eisenkot, muhalefetteki ortaklarına Netanyahu’nun karşısında tek ve güçlü bir adayın bulunmasının herkesin çıkarına olacağı mesajını verdi. Kampanyanın Likud seçmenlerini ve kararsızları hedeflediği belirtiliyor. Yashar temsilcileri, Netanyahu’nun bu kez karşısında örgütlü bir blok ve “başbakanlığa en uygun isim” anketlerinde kendisinin 10 puandan fazla önünde olan bir aday bulunduğunu vurguluyor.

Bennett ve Lapid neden karşı çıkıyor?

Bennett ve Lapid’e göre seçimi belirleyecek olan, tek bir partinin değil koalisyonun toplam gücü. Bennett, 21 Ekim’de yaptığı açıklamada, İsrail yasalarına göre en büyük parti olmanın tek başına ekstra bir imtiyaz sağlamadığını belirterek “Sonucu belirleyen şey, partinin tek başına büyüklüğü değil oluşturulan koalisyonun toplam gücüdür.” dedi. Bennett, kendi stratejisinin Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in seçmen tabanından ve Likud’dan oy toplamaya dayandığını ifade etti.

Didier Reynders hakkındaki Rusya iddialarına yenisi eklendi

İçeriği Görüntüle

Lapid ise “en büyük parti” stratejisinin muhalefete seçimi kaybettirebileceği uyarısında bulundu. Lapid, bu yöntemin 4 seçimde denendiğini ve rakipleri birinci çıksa bile Netanyahu’nun her seferinde hükümeti kurduğunu hatırlattı. Lapid, “Seçimi kazandığımız tek örnek, koalisyon odaklı bir strateji izlediğimiz zamandı.” dedi. Lapid bu sözlerle, Likud’un Haziran 2021'de 30 sandalyeyle birinci çıkmasına rağmen 8 partinin bir araya gelerek kurduğu ve Netanyahu’nun 12 yıllık kesintisiz iktidarını sona erdiren “Değişim Hükümeti”ni kastetti.

İsrail basınına göre İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman, Bennett ve Demokratlar lideri Yair Golan da Eisenkot’un stratejisine karşı ortak hareket ediyor. Üç liderin, blok içindeki rekabetin kendi partilerinin oylarını düşürmesinden endişe ettiği belirtiliyor.

İsrail seçim anketleri ne gösteriyor?

Anketler Yashar’ı birinci parti olarak gösterse de iki blok da çoğunluğun uzağında kalıyor. 22 Ekim’de yayımlanan iki televizyon anketinin sonuçları şöyle:

Muhalefet açısından sorun, Arap partileriyle ilişkiler. Eisenkot blokundaki bazı partilerin Arap partileriyle iş birliğini reddetmesi, bloku 61 sandalyelik çoğunluğun altında bırakıyor. Arap partilerinin anketlerde toplam 13-14 sandalye arasında kazandığı görülüyor.

Yarış, son günlerde bir çekilmeyle de şekillendi. Benny Gantz liderliğindeki Mavi Beyaz Partisi seçimden çekildi.

Netanyahu nasıl bir strateji izliyor?

Netanyahu, Eisenkot’un hamlesine karşı sağ oyları Likud’da toplamaya çalışıyor. Netanyahu, aralarında emekli Tuğgeneral Ofer Winter liderliğindeki “Amcha Yisrael” (İsrail Halkı) partisinin de bulunduğu bazı küçük sağ partilere seçimden çekilmeleri yönünde baskı yapıyor. Son anketlerde Winter’ın partisinin oyların yüzde 1,8'ini alarak seçim barajının altında kaldığı görülüyor.

Likud, sağ seçmenlerden Ben-Gvir liderliğindeki Yahudi Gücü (Otzma Yehudit) Partisi’ne kitlesel olarak oy vermemelerini de istedi. İsrail basınına göre Netanyahu, “İsrail’in en büyük partisi olamazsak bu büyük bir felaket olur; çünkü Cumhurbaşkanı hükümeti kurma görevini Eisenkot’a verebilir.” değerlendirmesinde bulundu.

İsrail’de hükümeti kurma görevi nasıl veriliyor?

İsrail’de başbakan doğrudan halk oyuyla seçilmiyor. Resmî sonuçların açıklanmasının ardından Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, Meclise giren partilerin temsilcileriyle tek tek görüşerek başbakan adayına ilişkin tavsiyelerini alıyor.

Doğrudan 61 milletvekilinin desteğini alan bir aday çıkmazsa, geleneksel olarak görev en çok sandalye kazanan partinin liderine veriliyor. Ancak görevi alan liderin başarısı, Meclis’ten güvenoyu alabilecek bir koalisyon kurmasına bağlı. Görevlendirilen aday yasal süre içinde koalisyonu kuramazsa görev başka bir adaya geçiyor. Hükümet yine kurulamazsa ülke yeniden seçime gidiyor.