Reklamı Kapat

Avrupa'nın yeni mülteci ve göç stratejisinde 'tampon bölge' tuzağı

Birçok ülke, mülteciler ve göç sorunu ile öngörü ve strateji arayışının yanı sıra, sınırlarına duvarlar inşa etmek de dahil olmak üzere bir zamanlar filmlerde gördüğümüz sahneleri hayata geçirme telaşında.

Doç. Dr. Metin Duyar / Analiz - AA

DÜNYA gündemine bölgesel bir sorun olarak yansıyan, bu nedenle kısa vadeli çözümlerle geçiştirilmeye çalışılan mülteciler ve göç sorunu, bugün birçok ülkede politikaların merkezine oturmuş durumda. Mülteciler ve göç sorunu, zengin, fakir, büyük, küçük her ülkeyi artık bir şekilde ilgilendiriyor ve bundan kaçış yok. Birçok ülke, mülteciler ve göç sorunu ile öngörü ve strateji arayışının yanı sıra, sınırlarına duvarlar inşa etmek de dahil olmak üzere bir zamanlar filmlerde gördüğümüz sahneleri hayata geçirme telaşında. Fakat bu telaşta en çok panikleyenlerin başında ekonomik zenginlikte ön sıralarda yer alan ve bir zamanlar özgürlük ve tolerans konularında diğer ülkelere ders vermeye kalkan Avrupa ülkeleri geliyor. Dünya artık mülteci ve göç kavramlarının sosyo-ekonomik maliyetinin farkında. Bu maliyeti en acımasız şekilde ödeyenler ise yokluk ve yoksulluk içinde sınırları geçmeye zorlanan insanlar. Ancak bu insanları sınırlarda yüzlerce yeni sorun bekliyor.

GÖÇ, MÜLTECİ, SIĞINMACI KAVRAMLARI

İş, güvenlik ve daha iyi bir gelecek hayalinin yanı sıra, insanların sınırları aşmasıyla karşılarına çıkan; yabancı bir dünya ile karşı karşıya kalma, asimilasyon ve dışlanma gibi gelinen ülkenin köklü siyasi sistemi ve kimliğinin yorucu ve bıktırıcı pratikleri başlıyor. Bunun en iyi örneği, artan mülteci ve göç dalgasının sebep olduğu Avrupa’nın kimliği ve geleceğine yönelik endişeli tartışmalarda görülebilir. Avrupalı artık, kapıların sıkı sıkı kapatıldığı, sınırlarına duvarların örüldüğü bir bölge olmanın yanı sıra “tolerans bölgesi” vasfını da giderek kaybediyor. Birleşmiş Milletler (BM) ve Avrupa Birliği (AB) terimleri ve uygulama prosedürleri; mülteci, sığınmacı, göçmen kavramlarının tanımı oldukça muğlak: Mülteci; Cenevre Sözleşmesi olarak da bilinen, 1951 tarihli BM Mülteci Sözleşmesine göre ırk, din, milliyet, belirli bir toplumsal gruba üyelik veya siyasi görüş sebebiyle zulme uğrama korkusu olup kendi ülkesinin dışında vatandaşlık hakkına sahip olmayan ve bu korkudan dolayı o ülkenin korunmasından faydalanmak isteyenlere deniyor. BM Mülteciler Yüksek Komiserliğine (UNHCR) göre ise mülteciler, hayatlarına ve özgürlüklerine ciddi bir tehdit olması neticesinde ülkelerinden ayrılmış olan belirli bir insan grubunu ifade ediyor. UNHCR, mültecilerin, ekonomik veya sosyal nedenlerden ötürü bir ülkeden bir diğer ülkeye giden diğer göçmen grupları ile karıştırılmaması gerektiğine dair uyarıyor. Mülteciler, hayatlarını veya özgürlüklerini korumak adına kaçmak zorunda kalmış kişileri ifade ediyor. Uluslararası Göç Örgütü (IOM), kişinin hukuki statüsü ne olursa olsun, hareketin isteyerek veya istem dışı olup olmaması, hareketin sebepleri veya kalma süresinin ne olduğuna bakılmaksızın, yaşadığı yerden ayrılarak uluslararası bir sınırdan geçen ya da geçmiş veya ülke içinde yer değiştirmiş olan kişiyi “göçmen” şeklinde tanımlıyor. Göçmenler, ülkelerinden farklı sebeplerden dolayı ayrılabilir; bu sebepler arasında sefalet ve kötü yaşam koşulları olabilir. Sığınmacıların kabulü uluslararası anlaşmalarla belirlense de farklı konumlardaki göçmenlerin kabulüne ilişkin hususlar, her devletin kendisi tarafından belirleniyor.

TARİHİN EN BÜYÜK KİTLE HAREKETLERİNDEN

Türkiye Göç İdaresi’nin 2021 Raporu’nda geçici koruma altındaki Suriyeli sayısının 3 milyon 713 bin kişi olduğu kaydediliyor. Yine aynı verilere göre, geçici koruma kapsamındaki Suriyelilerin en fazla yaşadığı kent, İstanbul. 532 bin 229 Suriyeli, yaşamlarını sürdürmek için tercih ettikleri İstanbul nüfusunun yüzde 3,5’ine denk geliyor. Öte yandan 52 bin 302 Suriyeli ise Adana, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis ve Osmaniye’deki 7 barınma merkezinde yaşıyor. Suriye’den Türkiye’ye göç, verilen istatistiklerden de anlaşılabileceği gibi dünya tarihindeki en büyük kitle hareketlerinden biri. Suriye’de 2011’de başlayan iç savaştan beri 13 milyon Suriyelinin ülkelerini terk ettiği tahmin ediliyor. 13 milyon Suriyelinin 3,7 milyonundan fazlasının ise Türkiye’ye geldiği tespit edilmiş durumda. Uluslararası toplumun Suriyeli mülteciler için sınırlı insani yardımda bulunduğu, devletlerin dış sınırlarının kontrolünü sıkılaştırdığı ve sığınmacıların ufak bir kısmının yeni bir ülkeye sorunsuz yerleşiminin söz konusu olduğu da ortada. Her ne kadar AB, Türkiye’yi Sığınma Prosedürleri Direktifi çerçevesinde güvenli üçüncü ülke olarak kabul etmişse de Türkiye’nin Suriyeli sığınmacılara etkin koruma sağlayıp sağlamadığı üzerinden yaptığı baskıyı gündemde tutmayı ihmal etmiyor.

AB MÜLTECİLERİN HAYATLARINI RİSKE ATIYOR

AB’nin göç ve mülteciler konusunda uyguladığı politikanın sonuçları Uluslararası Af Örgütü’nün kısa bir süre önce yayımladığı rapordan takip edilebilir. Raporda, AB ve üye ülkelerinin sınırlarını kapatma konusundaki kararlılığının göçmen ve mültecilerin haklarını ve hayatlarını riske attığı sıkça dile getiriliyor. Uluslararası Af Örgütünün yayınladığı “Büyük Kale Avrupa’nın İnsani Bedeli: Avrupa Sınırlarında Göçmen ve Mültecilerin Karşılaştıkları İnsan Hakları İhlalleri” adlı rapor, göç politikaları ve sınır kontrol uygulamalarının, mültecilerin AB’ye sığınmaya erişimini engellediğini ve onları giderek daha tehlikeli hale gelen yolculuklara iterek hayatlarını riske attığını ortaya koyuyor. AB göç politikasını milyarlarca euro ile finanse ediyor. Her yıl üye devletler milyonlarca euroyu tel örgüler, ileri düzeyde geliştirilmiş gözetleme sistemleri ve sınır devriyesi için harcıyor. İlgili önceliklere dair diğer bir gösterge de, AB’nin dış sınırlarını korumak için 2007- 2013 yılları arasında yaklaşık 2 milyar euro harcaması. Birlik, aynı dönemde, topraklarında bulunan sığınmacı ve mültecilerin durumunu iyileştirmek için ise sadece 700 milyon euro harcamış. yabancı bir dünyaile karşı karşıya kalma, asimilasyon vedışlanma gibi gelinen ülkenin köklü siyasi sistemi ve kimliğininyorucu ve bıktırıcı pratikleri başlıyor. Bunun en iyi örneği, artan mülteci vegöç dalgasının sebep olduğu Avrupa’nın kimliği ve geleceğine yönelikendişeli tartışmalarda görülebilir. Avrupalı artık, kapıların sıkı sıkı kapatıldığı, sınırlarına duvarların örüldüğü bir bölge olmanın yanı sıra “tolerans bölgesi” vasfını da giderekkaybediyor. Birleşmiş Milletler (BM) veAvrupa Birliği (AB) terimleri ve karıştırılmaması gerektiğine dair uyarıyor. Mülteciler, hayatlarını veya özgürlüklerini korumak adına kaçmak zorunda kalmışkişileri ifade ediyor. UluslararasıGöçÖrgütü (IOM), kişinin hukuki statüsü ne olursa olsun, hareketin isteyerekveya istem dışı olup savaştan beri 13 milyon Suriyelinin ülkelerini terk ettiği tahmin ediliyor. 13milyon Suriyelinin 3,7 milyonundan fazlasınıniseTürkiye’ye geldiği tespit edilmiş durumda. milyar euro harcaması. Birlik, aynı dönemde, topraklarında bulunan sığınmacı ve mültecilerin durumunu iyileştirmekiçin ise sadece700 milyon euroharcamış

EN FAZLA SORUMLULUK ÜSTLENEN ÜLKE TÜRKİYE

Sığınmacı kavramı; kendi ülkeleri olmayan bir ülkeden zulme karşı koruma sağlanması amacıyla sığınma talebinde bulunan kişileri ifade ediyor. Sığınma talepleri, Cenevre Sözleşmesi veya Dublin III Yönetmeliği gibi uluslararası anlaşmalar ve ulusal yasalar ile düzenleniyor. Mültecilerin hukuki statüsü ise en çetrefilli başlıklardan biri. Türkiye, 1951 tarihli Cenevre Sözleşmesi’ne “coğrafi sınırlama” ile taraf oldu. Yani, Türkiye bu sınırlama nedeniyle sadece Avrupa’dan gelenlere mülteci statüsü verebiliyor. Coğrafi konumu nedeniyle birçok mülteci ve göçmen için ilk giriş ve geçiş noktası olan Türkiye, daha önce benzeri yaşanmamış bir mülteci akını sonucunda (3,7 milyonu Suriyeli olmak üzere) yaklaşık 4 milyon kayıtlı mülteci ve sığınmacıya ev sahipliği yapıyor ve onlara insani yardım ve destek sağlıyor.

AVRUPALI ÜLKELER SORUMLULUKTAN KAÇIYOR

SON dönemde AB göçmen ve mülteci politikasının yönünü değiştirmişe benziyor. Bugün AB, göçmen ve mülteciler sınırlarına ulaşmadan yasa dışı girişleri engelleme noktasına gelmiş durumda. Bu algı güçlendikçe Türkiye’nin tampon bir bölge olarak konumlanması söylemleri de güçlenmeye başlıyor. AB ve üye ülkeler, göçmen ve mültecileri Birlik üyesi ülkelere ulaşmadan durdurma stratejisi çevresinde bir tampon bölge oluşturması için Türkiye, Fas ve Libya gibi komşu ülkelere baskı yapmaya çalışıyor. Aynı zamanda göçmen ve mültecilerin kendi ülkelerinde maruz kaldıkları insan hakları ihlallerini de görmezden geliyor.

AVRUPA’NIN SINIR BEKÇİSİ DEĞİLİZ

Şimdi asıl soruya gelelim: Endüstriyelleşme ve sömürgecilik faaliyetleri nedeniyle ekonomik olarak zenginleşen ve zamanla da özgürlük, tolerans gibi kavramları tekeline almaya çalışan AB, göçmen sorunundaki sorumluluğundan kaçabilecek mi? Öyle görülüyor ki bu ülkeler üzerlerine düşen sorumluluktan kaçmanın yollarını arıyorlar. Bu durumda da Türkiye gibi bölge ülkelerinin üzerine büyük sorumluluklar kalıyor. Lakin Türkiye, yetkililerin de birçok kez ifade ettiği gibi Avrupa’nın sınır bekçisi değil. Dahası Türkiye, deniz ortasında mültecilerin botlarını batıran, aralarında çok sayıda çocuğun da bulunduğu göçmenleri ölüme terk eden Avrupa’dan ahlak dersi de alacak değil. Bu kapsamda Avrupa Birliği, kuruluş ideallerine de aykırı olan yeni mülteci ve göçmen politikalarından ivedilikle vazgeçmelidir. En önemlisi, aşırı göçmen ve mülteci yükü çeken ve buna rağmen insani yaklaşımdan taviz vermeyen Türkiye gibi ülkeler bazında gizli politikalarından da bir an evvel uzaklaşmalıdır

30 Eyl 2021 - 06:00 - Analiz-Yorum


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Diriliş Postası Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Diriliş Postası hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Diriliş Postası editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Diriliş Postası değil haberi geçen ajanstır.




Anket A Milli Takım Katar'a gidebilir mi?