Dünya Ticaret Örgütü (WTO) Genel Direktörü, Hürmüz Boğazı'ndaki tedarik zinciri darboğazlarının küresel gıda ve gübre fiyatlarını tehdit etmesi nedeniyle küresel ticaretin son 80 yılın en büyük aksaklığıyla karşı karşıya olduğunu uyardı.
Cenevre'deki Dünya Ticaret Örgütü Kamu Forumu'nun oturum aralarında konuşan Ngozi Okonjo-Iweala, Anadolu Ajansı'na verdiği demeçte, küresel ticaret sisteminin dirençli kaldığını ancak devam eden Orta Doğu çatışmasının örgütün 166 üye ülkesi için büyük bir sınav teşkil ettiğini söyledi.
Jeopolitik baskılara rağmen küresel mal ticaretinin bu yıl beklenmedik derecede güçlü bir şekilde %4,6 oranında büyüdüğünü, küresel ticaretin %72'sinin ise DTÖ kuralları çerçevesinde devam ettiğini belirtti.
Genel mal ticareti büyümesi için ilk tahmin tüm yıl için %1,9 idi, ancak ilk çeyrekteki %3,2'lik büyüme oranı beklentileri aştı.
Okonjo-Iweala, bu ivmenin önemli bir kısmının, küresel yarı iletken ve çip sevkiyatlarında 3 trilyon dolarlık düşük veya sıfır gümrük vergisi anlaşmalarıyla desteklenen yapay zekâ ticaretindeki artıştan kaynaklandığını belirtti.
Bu eğilimin sürdürülebilirliği konusunda temkinli olunması gerektiğini vurgulayan yetkili, bu hızla büyüyen ticaretin ekonomik faydalarının Kuzey Amerika ve Doğu Asya'da yoğunlaştığını ve bunun da küresel pazar kapsayıcılığı konusunda endişelere yol açtığını belirtti.
Okonjo-Iweala, ulusal rezervlerin Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların şu ana kadar piyasaları yarattığı şoklardan geçici olarak koruduğunu, ancak hayati öneme sahip bu su yolunda uzun süreli ablukaların kaçınılmaz olarak tarımsal maliyetlerin artmasına yol açacağını söyledi.
Dünya Ticaret Örgütü'nün önceki tahminleri, ham petrol fiyatlarının varil başına 90 dolara ulaşmasının genel ticaret büyümesini 0,5 puan düşürebileceğini gösterirken, mevcut ham petrol fiyatları bu eşiği aşmış durumda.
Deniz yoluyla taşımacılık yapanlar, gemileri alternatif rotalar üzerinden yeniden yönlendirerek ticaret hacmini korudular, ancak bu uzun dolambaçlı yollar yüksek maliyetlere yol açarak mevcut tedarik zincirinin uzun vadeli istikrarını sorgulatıyor, diye uyardı Okonjo-Iweala.
Dünya genelindeki hükümetler, ekonomilerini gelecekteki darboğaz arızalarından korumak için acil durum planları hazırlarken, tedarik zinciri istikrarsızlığı ve teknolojideki hızlı değişimlerin birleşimi, bu yüzyıl için küresel ticaret kurallarının yeniden düzenlenmesi ihtiyacı konusunda DTÖ içindeki görüşmeleri daha da hızlandırdı.
Küresel kalkınmada eşitlikçi bir yaklaşım için kapsamlı kurumsal reformun şart olduğunu ve Dünya Ticaret Örgütü'nün mevcut çerçevesinin gelişmekte olan ülkeler için sıklıkla başarısız olduğunu belirtti.
Okonjo-Iweala, gelişmekte olan ülkeleri, ekonomik fırsatlardan yararlanabilmelerini sağlamak için modernleştirilmiş politikaların hazırlanmasına katılmaya çağırdı; önerilen reformlar ise başarısız kurumsal mekanizmaları hedef alacak ve bu ülkelerin geride kalmasını önlemeye yardımcı olacaktır.
Dünya Ticaret Örgütü'nün (WTO) Kamu Forumu kapsamında açıkladığı son raporda, çok taraflı işbirliğinin çökmesi ve düzenlemelerin modernize edilememesinin, 2050 yılına kadar küresel ekonomik büyümenin %10'una kadarını ortadan kaldırabileceği tahmin ediliyor.
