İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Genel Sekreteri İsmail Vild eş-Şeyh Ahmed, İstanbul'da düzenlenen 9. İstanbul Arabuluculuk Konferansı'nda Anadolu Ajansına konuştu. Ahmed, Gazze'deki insani durumun son derece ağır olduğunu söyledi ve uluslararası topluma açıklamalarla yetinmeyip somut adım atma çağrısı yaptı. Bu konuda dünya genelinde bir görüş birliği oluştuğunu da belirtti.
İİT Genel Sekreteri Gazze hakkında ne dedi?
Ahmed, Gazze'de çocukların hedef alınmasını, çok sayıda sivilin ölmesini ya da yaralanmasını ve evlerin yıkılmasını kabul edilemez bulduğunu söyledi. Uluslararası topluma şöyle seslendi: "Uluslararası toplumun artık, sadece açıklama yapmakla kalmayıp harekete geçme zamanı geldi. Ve bence iyi olan şey şu ki, bu konuda küresel bir görüş birliği var."
Genel Sekreter, Gazze'deki çocuklara yönelik insani yardımların artırılması çağrılarının uluslararası alanda giderek güçlendiğini de aktardı.
Gazze'de insani durum neden ağırlaşıyor?
Ahmed, bölgedeki krizin üç başlıkta derinleştiğini söyledi:
- Yetersiz beslenme
- İnsani yardımın ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasında yaşanan sıkıntılar
- Yardım kuruluşlarının yaşadığı finansman sorunları
UNRWA'nın durumu ne?
Ahmed, BM Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı'nın (UNRWA) ciddi bir mali krizle karşı karşıya olduğunu söyledi. "Kısa süre önce UNRWA'ya finansman sağlanması için güçlü bir çağrıda bulunduk. Çünkü bu kuruluş, Filistin halkının yaşam damarlarından biri." dedi.
BMGK'nin 2803 sayılı kararı nedir, uygulanıyor mu?
Ahmed'e göre BM Güvenlik Konseyinin 2803 sayılı kararı uygulanmıyor. Ahmed, ateşkesin hayata geçirilmesini ve insani yardımın ihtiyaç sahiplerine ulaştırılmasını istedi.
Konsey bu kararı 17 Kasım 2025'te 13 oyla kabul etmişti. Rusya ve Çin çekimser kalmıştı. Karar, ABD Başkanı Donald Trump'ın açıkladığı 20 maddelik Gazze planını destekliyor. Metinde geçiş dönemi yönetimi olarak bir "Barış Kurulu" kurulması ve geçici bir Uluslararası İstikrar Gücü görevlendirilmesi öngörülüyor.
Gazze için hangi ülkeler diplomasi yürütüyor?
Ahmed, Gazze'deki insani krizin sona ermesi için Türkiye, Katar, Umman, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın diplomatik çaba harcadığını söyledi. Özellikle Pakistan'ın son dönemdeki diplomatik faaliyetlerinin takdir topladığını belirtti.
Filistin devletinin tanınmasına destek artıyor mu?
Ahmed'e göre Filistin devletinin tanınmasına verilen uluslararası destek artıyor. Filistin'in bağımsızlığını savunan seslerin Avrupa ülkelerinin yanı sıra ABD, Kanada ve Avustralya'da da yükseldiğini söyledi.
BM Genel Kurulunda 150'den fazla ülkenin iki devletli çözümü desteklediğini hatırlatan Ahmed, şunları söyledi: "Sonuçta ihtiyacımız olan şey, iki devletin barış içinde yan yana yaşaması. İsrail'in bunu neden reddettiğini anlamıyorum. Bu kabul edilemez."
Ahmed, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü nasıl değerlendirdi?
Ahmed, konferansta Filistinli yetkililerin ve sahada arabuluculuk deneyimi olan isimlerin görüşlerini paylaştığını söyledi. Türkiye hakkında da "Türkiye'nin bugün bu önemli konuda çok güçlü bir liderlik rolü üstlendiğine inanıyorum." dedi.
Dünyanın ve özellikle Orta Doğu'nun aynı anda pek çok krizle karşı karşıya olduğunu belirten Ahmed, "Bence Türkiye, kendini gelecekte bu önemli alanda bir lider olarak konumlandırıyor." diye konuştu.
İstanbul bir arabuluculuk merkezi mi?
Ahmed, İstanbul'un uluslararası arabuluculukta giderek önem kazandığını söyledi. "Artık herkesin İstanbul'un gerçek anlamda bir arabuluculuk merkezi haline geldiğini kabul ettiğini düşünüyorum." dedi.
Dışişleri Bakanlığı verilerine göre Türkiye, İstanbul Arabuluculuk Konferansı'nı 2012'den bu yana düzenliyor. Konferans; diplomatları, uluslararası kuruluşların temsilcilerini ve arabuluculuk alanında çalışan uzmanları bir araya getiriyor.
Çatışmalar nasıl çözülebilir?
Ahmed, daha önce Birleşmiş Milletler özel temsilcisi olarak görev yaptığını hatırlattı. Çatışmaların ancak müzakere masasında çözülebileceğini söyledi ve "Mesele sadece çatışmayı çözmek değil, çatışmayı önlemektir." dedi.
Ahmed'e göre diplomasi, çatışmaları önlemenin bir aracı olarak kullanılmalı. Ahmed, taraflar arasında anlaşmaya varmanın tek başına yetmediğini söyledi. Anlaşmaların uygulanmasının takip edilmesi ve çatışmaların temel nedenlerinin çözülmesi gerektiğini vurguladı.
İİT arabuluculukta hangi adımları atacak?
Ahmed, İİT'nin arabuluculuktaki rolünü güçlendirmeyi hedeflediklerini söyledi. Teşkilat bünyesinde arabuluculuktan sorumlu birimin yeniden etkinleştirilmesi ve barış ile güvenlik konularında daha güçlü rol üstlenmesi gerektiğini belirtti.
Ahmed'in verdiği bilgiye göre bu birimle şu krizlerin çözümüne katkı sunulması amaçlanıyor:
- Sudan'daki çatışmalar
- Libya'daki kriz
- Yemen'deki kriz
- ABD ile İran arasındaki savaş
İİT kaç ülkeyi temsil ediyor?
Ahmed'in verdiği bilgiye göre İİT, 57 üye ülkeyi ve yaklaşık 2 milyar insanı temsil ediyor. Ahmed, bu yönüyle teşkilatın güçlü bir sesi olduğuna inandığını söyledi.
İİT ne zaman ve neden kuruldu?
İİT, 1969'da Mescid-i Aksa'ya yönelik kundaklama girişiminin ardından kuruldu. Ahmed, Filistin meselesinin teşkilatın kuruluşundan bu yana temel gündem maddelerinden biri olduğunu hatırlattı.
