Kanada Başbakanı Mark Carney, ABD ile sürdürülen ticaret müzakerelerinde Washington'ın Kanada'nın "kırmızı çizgilerini" kabul etmeye yaklaştığı ölçüde anlaşma ihtimalinin yükseldiğini söyledi. Carney, 26 Ekim Pazartesi günü Ottawa'da gazetecilerin sorularını yanıtladı. Kanada'nın ağustosta önüne konan teklifi bu sınırları aştığı için imzalamadığını hatırlattı. ABD Başkanı Donald Trump'ın olası bir anlaşmayı imzalayıp imzalamayacağını ise bilmediğini belirtti.
Carney ticaret anlaşması hakkında ne dedi?
Carney, Kanada'nın tutumunun değişmediğini, müzakerelerdeki ilerlemenin ABD'nin Kanada'nın pozisyonuna yaklaşmasından kaynaklandığını söyledi. Ağustostaki teklif için "Çok net sınırlarımız, kırmızı çizgilerimiz vardı. Bu yüzden ağustosta önerileni imzalamaya hazır değildik." dedi.
Başbakan, sürecin bundan sonrasına ilişkin de "ABD'nin bu yönleriyle kabul etmeye yaklaştığı ölçüde anlaşmaya varma olasılığı daha yüksek. Bunu değerlendireceğiz." ifadesini kullandı. Kanada'nın, tüm Kanadalıların çıkarına olan bir anlaşmayı imzalamaya hazır olduğunu da ekledi.
Global News'in aktardığına göre Carney, olası bir teklifi tek tek maddelere göre değil, bütün olarak değerlendireceklerini söyledi.
Trump anlaşmayı imzalayacak mı?
Bu sorunun net bir cevabı yok. Carney, Trump'ın olası bir anlaşmayı imzalayıp imzalamayacağı sorusuna "bilmiyorum" diye yanıt verdi. Global News'e konuşan kaynaklar da Trump'ın daha önce açıkladığı anlaşmalardan geri döndüğü örnekleri hatırlatıyor. Ağustostaki müzakere turu da bu örnekler arasında sayılıyor.
Trump Kanada ile ticaret konusunda ne söyledi?
Trump, 25 Ekim Pazar günü Michigan eyaletinin Port Huron kentinde düzenlenen seçim mitinginde Kanada ile ticaret anlaşmazlığının "yakında" çözüleceğini söyledi. Aynı konuşmada Kanada'nın uzun süredir ABD'yi "soyduğunu" da iddia etti.
ABD'deki ara seçimler 3 Kasım'da yapılacak. Haberlere göre gümrük tarifeleri, Michigan ve Maine gibi Senato yarışının çekişmeli geçtiği eyaletlerde Cumhuriyetçiler için bir siyasi gündem maddesine dönüştü.
Kanada ağustostaki anlaşmayı neden reddetti?
Kanada, ağustosun sonunda müzakere masasından kalktı. Global News'in haberine göre Carney, ABD'nin şu konularda dayatmada bulunduğunu söyledi:
- Kanada'nın başka ülkelerle ticaret anlaşması yapma serbestliğini kısıtlayacak ifadeler
- Fransızca dil zorunluluklarının zayıflatılması
- Kanada otomotiv sektörüne zarar verecek hükümler
Carney o dönem ABD'nin "çok fazla isteyip çok az teklif ettiğini" söylemişti. CBC'nin haberine göre ABD, Fransız kültürüne verilen desteklere ve iki dilli etiketleme şartına da itiraz etti. Kanada'nın masadan kalkmasının ardından ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, bu kararı "kaçırılmış bir fırsat" olarak nitelendirmişti.
Ağustostaki teklifte neler vardı?
Reuters'ın 19 Ağustos'taki haberine göre görüşülen taslakta, ABD'nin Kanada'da üretilen otomobillere uyguladığı yüzde 25'lik tarifeyi yüzde 15'e indirmesi öngörülüyordu. Taslakta Kanada çeliği ve alüminyumuna uygulanan tarifelerin yarı yarıya düşürülerek yüzde 25'e çekilmesi de yer alıyordu. Çelikteki indirimin yalnızca belirli bir kota dahilinde uygulanması planlanıyordu. Kanada ise otomobil tarifesinin yüzde 10'a indirilmesini istiyordu. Müzakereler bu maddelerde uzlaşma sağlanamadan dağıldı.
Müzakerelerin son durumu ne?
Global News'in kaynaklarına göre yaklaşık iki aydır tıkalı olan görüşmeler, siyasi düzeyde hız kazandı. Kanada tarafında süreci Kanada-ABD Ticaret Bakanı Dominic LeBlanc yürütüyor. Kanada'nın baş müzakerecisi Janice Charette ise ticaret temsilcileri arasındaki resmî müzakerelerin henüz başlamadığını açıkladı.
Reuters, dört Kanadalı ve iki ABD'li kaynağa dayanarak, iki ülkenin ara seçimlerden önce Kanada çeliği ve otomobillerine yönelik ABD tarifelerini hafifletecek bir anlaşma üzerinde çalıştığını bildirdi. Kaynaklara göre yakın vadede anlaşma sağlanması için ABD'nin iki konuda taviz vermesi gerekiyor: Kanada'nın üçüncü ülkelerle ticaret anlaşması yapma serbestliği ve otomobil, çelik ve alüminyumda hangi tarifelerin uygulanacağı. Kaynaklar, anlaşmanın seçimlerden önce tamamlanacağı konusunda temkinli.
ABD Kanada'ya hangi yeni tarifeleri getirdi?
ABD, son dönemde bazı Kanada ürünlerindeki tarifeleri kaldırırken başka ürünlere yeni vergiler getirdi. Global News'in haberine göre oluklu kâğıt, plastik kutular ve bazı tarım makinelerine uygulanan tarifeler kaldırıldı. Bu adım, Maine Senatörü Susan Collins'in talebinin ardından geldi.
Öte yandan kakao tozu, boya ve vernik, şampuan, vinil zemin kaplaması, okçuluk ekipmanı ve halı gibi ürünlere yeni tarifeler uygulanmaya başlandı. Ağustostaki kopuşun ardından ABD milyarlarca dolarlık Kanada ürününe ek tarife getirmiş, Ottawa da aynı tutarda karşı tarifeyle yanıt vermişti.
