Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC), ülkelere otonom silah sistemlerini düzenleyecek, yasal olarak bağlayıcı bir belgeyi acilen kabul etme çağrısını yineledi. Çağrı, İsviçre'nin Cenevre kentinde 16-20 Kasım'da yapılan Belirli Konvansiyonel Silahlar Sözleşmesi 7. Gözden Geçirme Konferansı'nın ardından yayımlanan yazılı açıklamada yapıldı.
ICRC konferansın sonucundan memnun olmadığını belirtti. Açıklamada, "Konferansın, otonom silah sistemlerini düzenleyecek, yasal olarak bağlayıcı bir araç için açık ve acil bir müzakere yetkisi konusunda anlaşmaya varamamış olmasından üzüntü duyuyoruz." denildi.
Kızılhaç otonom silahlar konusunda ne dedi?
ICRC, 2026 boyunca otonom silahların yarattığı endişelerin arttığını belirtti. Yapay zeka sistemlerinin, onları geliştirenlerin, test edenlerin veya kullananların kontrolü dışında hareket edebileceğine dair işaretlerin giderek çoğaldığına dikkat çekti.
Açıklamada, "Yapay zeka destekli ve diğer otonom silahların geliştirilmesi ile kullanımı için net uluslararası kurallar oluşturmakta kaybedilecek zaman yok." ifadesi kullanıldı. ICRC, yıllardır ülkeleri güç kullanımında insan kontrolünün korunmasına ve hayati kararların makinelere bırakılmamasına çağırdığını hatırlattı.
Konferansta ülkelerin tutumu ne oldu?
ICRC, bir fırsatın kaçırıldığını kabul etmekle birlikte harekete geçme zorunluluğunun sürdüğünü vurguladı. Kuruluşa göre geçen hafta müzakereleri desteklediğini açıklayan devletlerin ezici çoğunluğu güçlü bir işaret oluşturuyor.
Açıklamada bu desteğin, uluslararası toplumun silahların yarattığı ciddi insani, etik ve hukuki endişelere bir çözüm bulacağı yönündeki umudu güçlendirdiği ifade edildi.
Konferans Başkanı ve BM yetkilisi ne söyledi?
Konferansın ardından BM Cenevre Ofisi'nde bir basın toplantısı düzenlendi. Toplantıya İsviçre'nin BM Cenevre Ofisi nezdindeki Daimi Temsilci Yardımcısı Büyükelçi ve Konferans Başkanı Julien Thöni ile BM Genel Sekreter Yardımcısı ve Silahsızlanma İşleri Yüksek Temsilcisi Izumi Nakamitsu katıldı.
Thöni, sözleşmenin 10 yılı aşkın süredir sürdürülen tartışmaların ardından ölümcül otonom silah sistemlerine dair uluslararası bir hukuki metin üzerinde çalışma başlatma konusunda mutabakata vardığını söyledi. Thöni'ye göre sürecin önümüzdeki 2 yıl içinde yürütülmesi öngörülüyor.
Nakamitsu ise konferansın yapılmasına rağmen usule ilişkin zorluklar aşılamadığı için herhangi bir gözden geçirmenin gerçekleştirilememesini "oldukça talihsiz" olarak nitelendirdi.
Sürecin bundan sonraki aşaması ne olacak?
Thöni'nin açıklaması, 2 yıllık bir çalışma takviminin öngörüldüğünü gösteriyor. ICRC ise bu çalışmanın açık ve acil bir müzakere yetkisine dayanması gerektiği görüşünde. Kuruluş, yasal olarak bağlayıcı bir belge hedefinden vazgeçmeyeceğini ve ülkeleri bu yönde adım atmaya çağırmayı sürdüreceğini belirtti.




